محمدحسين فروزان

پديده «مد گرايى» و تقليد كوركورانه از ديگران يكى از پر بحث ترين مقوله هاى سال هاى اخير بوده است. مى دانيم كه از اين راه نيز سودهاى كلانى به جيب افراد سودجو مى رود.
در چند سال اخير ميزان جراحى هاى پلاستيك انجام شده روى صورت به ميزان قابل توجهى در شهرهاى بزرگ و به خصوص تهران افزايش يافته است.
كشيدن پوست، عمل بينى، گونه گذارى، جراحى فك، لنزهاى رنگى و... از جمله جراحى هاى زيبايى به حساب مى آيند. ولى در اين بين عمل بينى يا به اصطلاح پزشكى «رينو پلاستى» از شايع ترين جراحى هاى پلاستيك است كه برخى از شهروندان (به ويژه مرفهان) با علاقه زيادى به آن روى مى آورند.
***
جراحى بينى بيشتر از ساير عمل هاى زيبايى
در ميان خيل متقاضيان عمل بينى، جوانانى كه بيشترين اهميت را به زيبايى خود مى دهند براى دستيابى به آن بدون در نظر گرفتن عوارض ناشى از عمل جراحى اقدام به انجام عمل رينو پلاستى مى كنند.
شهروز.ف ۱۸ ساله و ساكن شهرك غرب كه هنوز تصميم خود را براى انجام عمل بينى عملى نكرده است، مى گويد: «مهم ترين دليل من براى انجام اين عمل زيبايى صورتم است. به اعتقاد بسيارى از دوستانم! بينى من كمى انحراف داشته و بزرگتر از حد معمول است. دوستانم مى گويند كه اگر جراحى كنم، اين مدل با موهايم بيشتر همخوانى دارد.
البته بعضى از بچه ها هم مى گويند كه بهتر است سر بينى ام را كمى بالا ببرم، اما آن مد چند سال پيش بود و امروز ديگر كمتر كسى اين عمل را انجام مى دهد. به خاطر همين من هم از انجام آن منصرف شده ام.»
ولى در خصوص خطراتى كه ممكن است اين عمل در پى داشته باشد، مى گويد: «خيلى از رفقايم بينى شان را عمل كرده اند ولى هنوز نديده ام كه كسى به خاطر اين كار بيمار شده و يا مرده باشد! به عقيده من اين هم مثل ساير عمل هاى جراحى است.
البته من هم در خصوص خطرات ناشى از اين نوع عمل شنيده ام ولى راستش به خاطر علاقه اى كه به زيبا شدن دارم تصميم گرفتم كه به زودى با جلب موافقت پدرم براى انجام عمل اقدام كنم.»
براساس تحقيقات انجام شده در جهان بيشترين آمار ترميم و جراحى بينى در كشور ما گزارش شده است و اين در حالى است اكثر كسانى كه اقدام به اين عمل مى كنند، نياز جدى به اين كار ندارند و در حقيقت شيوع اين عمل را مى توان يك نوع اپيدمى «مد گرايى» دانست كه بسيارى از پسران و دختران جوان به خصوص قبل از ازدواج متقاضى آن هستند.
عباس.ح، ۲۹ ساله و ساكن تهران كه چندى پيش بينى خود را به بهانه انحراف داخلى و داشتن پوليپ جراحى كرده است در مورد انجام اين عمل مى گويد: «من به خاطر كمى ناراحتى كه هنگام تنفس داشتم به صلاحديد يكى از پزشكان براى انجام عمل اقدام كردم. چون فكر مى كردم كه انجام جراحى ام از نظر پزشكى لازم است. ولى بعد از انجام عمل وضعيتى بسيار وخيم پيدا كردم. يعنى با اين كه راه تنفسم تقريبا آزاد شد ولى به محض اين كه كوچك ترين بادى به بينى ام بخورد فوراً راه تنفسم بسته مى شود.
وقتى به پزشكم مراجعه كردم وى گفت كه اين موضوع كاملا عادى است و اكثر كسانى كه جراحى بينى انجام مى دهند به خاطر آسيب هايى كه به بافت ظريف و نازك و حساس بينى وارد مى شود، دچار مشكل مى شوند. تقريباً از آن روز به اين طرف مى توانم بگويم كه مشكل من دو چندان شده است. يعنى حالا علاوه بر اين كه نفسم زود مى گيرد، از حمام نيز كه خارج مى شوم اگر فوراً خود را نپوشانم تا چند وقت با مشكل شديد در زمينه آبريزش و سوزش بينى مواجه هستم.»
وى مى افزايد: «من هم قبل از اين كه عمل جراحى بينى را انجام دهم در مورد ضررهاى احتمالى آن بسيار شنيده بودم ولى هرگز فكرش را هم نمى كردم كه اين قضيه اين قدر جدى است. الان فقط مى توانم به جوانان توصيه كنم كه به خاطر اندكى زيبايى و تقليد از مد، به سراغ اين گونه كارها نروند و فريب عده اى سودجو كه قول عمل هايى بدون هيچ گونه عوارض و درد و... را مى دهند، نخورند.
اين سرابى است كه از دور بسيار زيبا و دلفريب جلوه مى كند ولى وقتى درون آن افتادند تازه متوجه مى شوند كه دچار چه اشتباه بزرگى شده اند.
انسان ذاتاً زيبايى را دوست دارد و در اين ميان خانم ها بيشتر براى زيبايى خود اهميت قايل مى شوند! طبق گفته پزشكان متخصص جراحى پلاستيك ميانگين سن افرادى كه براى اين منظور به مطب مراجعه مى كنند بين ۱۷ تا ۲۵ سال است و ۸۵ درصد مراجعان، زنان و دختران هستند كه اقدام به عمل رينو پلاستى مى كنند. اما نكته جالب در اين جا است كه طبق همان پژوهش جهانى كه در سال ۸۲ انجام گرفته است، ۹۰ درصد جراحى ها جنبه ظاهرى دارند و افراد هيچ گونه ناراحتى از قبيل انحناى بينى، سپتوم و پوليپ ندارند و فقط به دنبال ظاهرى زيباتر هستند.
الهام نبى زاده، دانشجو و ساكن تهران با انتقاد شديد از كسانى كه براى زيبايى اقدام به جراحى بينى مى كنند مى گويد: «من شخصاً با انجام اين كار به شدت مخالفم زيرا معتقدم كه خداوند به هر انسانى قيافه اى خاص هديه كرده است و حتماً نيز در اين كار حكمتى نهفته است. بنابراين هيچ دليلى نمى بينم صورتى را كه خداوند با حكمت و تدبير خود آن را تزيين كرده است، با نظر خودم دستكارى و آن را بر هم زنم و در حقيقت با اين كار به نوعى با كار آفريدگار جهان عناد ورزيده و مخالفت كنم.
در حقيقت شيوع و گسترش فرهنگ هايى اين چنينى با توجه به فرهنگ عميق كشور ما واقعاً شايسته يك فرد ايرانى نيست. زيرا انسان ها براساس شكل ظاهرى شناخته نمى شوند. زيبايى يك امر نسبى است و كسانى كه اين كار را مى كنند به عقيده من دچار وسواس و نوعى خود كم بينى هستند و مى خواهند به هر شكل ممكن خود را برتر از آنچه كه هستند نمايش دهند. در صورتى كه حتى براى نيل به اين مقصود نيز چنين راهى مناسب نمى باشد.»
بينى يك عضو تنفسى است كه وظيفه آن تهويه و مطبوع سازى هواى تنفسى و انتقال هواى تصفيه شده به ريه ها است، اما بسيارى از افرادى كه در اين عضو نقص دارند دچار عوارضى مانند خشكى دهان و در درازمدت ابتلا به بيمارى هاى قلبى و ريوى مى شوند.
اين عضو تنفسى بدن كه در بويايى نيز نقش دارد در زيبايى صورت نيز سهم به سزايى دارد و به همين دليل در زير دست هاى جراحان و به تقاضاى صاحبان آن ريز و درشت و سربالا و پايين مى شود.
دكتر منوچهر.م، جراح و متخصص پلاستيك در مورد رينو پلاستى مى گويد: «اين جراحى ها شامل اعمالى براى رفع انسداد و نواقصى كه در بينى ايجاد شده، مانند انحراف بينى، پوليپ، توده هاى داخلى بينى و تومورها و يا عمل ترميم شكستگى بينى و... مى باشد كه از سابقه اى ۶۰ ساله برخوردار است، اما قدمت آن در ايران به حدود ۳۰ سال اخير مى رسد.
گاهى اوقات ممكن است يكى بينى زيبا، كوچك، قلمى و مورد پسند از انجام اين عمل حاصل شود ولى منجر به انسداد راه تنفس و عوارض ناشى از آن گردد در نتيجه بينى نتواند وظيفه عمل تنفس را به خوبى انجام دهد.»
اين متخصص با حساس دانستن عمل رينو پلاستى مى افزايد: «جراح در اين عمل با عضوى سه بعدى سروكار دارد كه شامل بافت هاى مختلف نرم، غضروف و استخوان است. اگر جراح به فيزيوتراپى و آناتومى بينى تسلط كامل نداشته باشد، ممكن است اتفاقاتى پيش آيد كه قابل پيش بينى نباشد و عوارض ناخواسته اى مانند چسبندگى هاى بعد از عمل، ايجاد عدم تقارن در بينى، انسداد مجارى بينى (كه ممكن است با تغيير صدا همراه باشد) و ايجاد بافت فيبروز يا جوانه اى (كه در اصطلاح مى گويند گوشت آورده است) را پديد آورد.»
به گفته كارشناسان يكى از علل ازدياد متقاضيان اين گونه اعمال جراحى در كشور پايين بودن نرخ درمان آن (هزينه عمل) مى باشد كه در حدود يك دهم هزينه آن در اروپا و امريكا است. طبق اين برآورد در خارج از كشور جراحى پلاستيك بينى حدود ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار هزينه برمى دارد در صورتى كه اين عمل در شهرستان ها با حداكثر ۵۰۰ هزار تومان و در تهران در حدود يك ميليون تومان قابل انجام است و البته شايد بتوان حتى با مبالغ كمترى نيز (همانگونه كه در نيازمندى هاى روزنامه ها موجود است) اين عمل را انجام داد، اما نكته اين جاست كه جراحى بينى در مواقعى كه حتماً لازم است، بايد به دست افراد متخصص و متبحر انجام شود تا عوارض كمترى به وجود آيد. زيرا با توجه به حساسيت اين گونه اعمال جراحى، بسيارى از پزشكان محترم قابليت انجام چنين جراحى حساسى را ندارند و به همين دليل است كه تعداد زيادى از عمل شده ها دچار عوارض بعد از عمل مى شوند!
ناهيد.ج، ۲۳ ساله در مورد علت جراحى بينى اش مى گويد: «بينى من قبل از جراحى مشكل خاصى نداشت ولى چشم و هم چشمى و تحريك بعضى از دوستان و آشنايان موجب شد تا من نيز به اين كار علاقه مند شوم. البته بعد از عمل از نظر ظاهرى بينى ام زيبا نشد كه هيچ، كمى هم بد فرم شد. ناچار به دادگاه شكايت كرديم و دكتر قبول كرد كه مجدداً عمل جراحى را بدون هزينه انجام دهد.
حالا با اين كه از نظر ظاهرى مشكلى ندارم ولى در زمستان ها دچار مشكلات شديد تنفسى هستم و دكتر نيز با اشاره به نوع جراحى خود فقط شكل و قيافه بينى را ملاك قرار داده و در مورد مشكلات تنفسى خود را مسوول نمى داند و حالا با خودم مى گويم كه اى كاش اصلا به سراغ اين كار نرفته بودم.»
از سوى ديگر گروهى از روان شناسان نيز معتقدند افرادى كه بدون دليل موجه به اين عمل روى مى آورند دچار اختلال در تفكر و عدم انسجام شخصيت مى باشند و در نتيجه شناخت نادرستى نسبت به ظاهر خود، چاقى، لاغرى، كوتاهى قد و عدم تناسب اندامشان دارند.
رضا ميررهنما، ۵۲ ساله و كارشناس روان شناسى شخصيت در اين باره مى گويد: هويت يابى و اختلال در هويت تا سن ۲۰ سالگى شكل مى يابد و بعد از اين سن حساسيت ها بايد كم شود و اگر اين اختلال در تفكر درمان نشود و ادامه يابد ممكن است تا آخر عمر ماندگار شود و به بيمارى هاى روانى منجر شود.»
وى عمل جراحى زيبايى را ناشى از نوعى اختلال در تفكر دانسته و مى افزايد: «از تمام متخصصان و به ويژه متخصصان گوش و حلق و بينى انتظار مى رود توجه اخلاقى نسبت به اختلال در هويت جوانان داشته باشد تا مورد سوءاستفاده برخى قرار نگيرند. همچنين آموزش والدين در برخورد منطقى با فرزندان در دوران هويت يابى، آموزش خود جوانان نسبت به اين كه اين عمل چه عوارضى در بر دارد و آموزش به پزشكان و روان شناسان در برخورد با اين گونه بيماران از مهم ترين راهكارهاى برخورد با اين مشكل در كشور است.»
ميررهنما در پايان مى افزايد: «سلامت فكر يكى از اصول بهداشت روان است و به جوانان بايد بياموزيم كه اگر چه زيبايى يكى از جلوه هاى هستى است و خداوند جمال را دوست دارد، اما تنها جمال ظاهر مطرح نيست و مهم زيبايى باطنى انسان است و در حقيقت بينش زيبا از بينى زيبا، زيباتر است.
بايد حس تنوع و زيبايى طلبى خود را با پوششى مناسب ارزان و زيبا و استفاده از رنگ هاى شاد در لباس هايمان ارضا كنيم و ايجاد تنوع در جامعه مى تواند در اين راه به ما كمك كند و نيز سعى شود تا از تحريك دوستان و اطرافيان و چشم و همچشمى ها جلوگيرى شود.»
آنچه مسلم است، بسيارى هستند كه در گوشه و كنار شهر به هر طريق ممكن قصد دارند تا كيسه هاى خود را پر كنند، قصدمان اهانت به گروه شغلى خاص نيست، اما بايد قبول كرد كه «بد» همه جا و در همه گروه ها هست و اين ها ما هستيم كه با عقل سليم و درك والاى خود نبايد اجازه سوءاستفاده از تخصص را به آن ها بدهيم.