پاييز آمده است و بوى مهر در كوچه پس كوچه هاى شهر به مشام مى رسد. اكنون وقت آن رسيده كه دست فرزند ۶ ساله خود را بگيرى و براى اولين بار او را به مدرسه ببرى؛ جايى كه قرار است او فردى اجتماعى بار بيايد تا براى خود كسى شود.
ناگهان دلت مى لرزد و به ياد نخستين روز مدرسه رفتن خودت مى افتى و تصويرى دور اما شفاف به ذهنت خطور مى كند!
آن روز مادر بزرگ دستان كوچكت را در دستان پير اما مهربانش فشرده و تو را تا مدرسه نزديك خانه مى برد. وقتى به مدرسه رسيدى بچه هاى ديگرى را ديدى كه همه همرنگ تو لباس پوشيده بودند.
يكى از كلاس اولى ها دامن مادرش را مى كشيد و زارزار گريه مى كرد. آن روز با خود فكر كردى اگر تو هم اين كار را انجام بدهى حتماً با مادر بزرگ به خانه برمى گردى، پس به تقليد از آن كودك كه بعدها هم شاگردى ات شد آنقدر گريه كردى كه بالاخره ناظم مجبور شد تو را هم راهى خانه كند.
مادر بزرگ آن روز با قهر، از اين كارت گله كرد اما روزهاى بعد ديگر ياد گرفته بودى كه پشت سر مادر بزرگ گريه نكنى و مثل يك بچه خوب سر كلاس درس بنشينى و خواندن و نوشتن ياد بگيرى.
حالا امروز نوبت توست و بايد فرزندت را به محيط ديگرى بسپارى اما نمى دانى در مقابل ترس و دلهره هايش چه كنى. نكند معلم با كودك نازپرورده ات مانند خودت نباشد و...
اين قبيل دلواپسى ها و نگرانى ها تنها بخشى از دغدغه هاى پدران و مادرانى است كه مى خواهند براى اولين بار از كودكشان جدا شوند و آن ها را به محيط جديدى به نام مدرسه بسپارند.
* اين مشكل با برنامه ريزى درست حل مى شود
دكتر نسترن خواجه نورى سرپرست گروه آموزش ارتباطات دانشگاه آزاد اسلامى مى گويد: بايد از ابتداى تولد كودكمان با يك برنامه ريزى درست و منطقى طورى رفتار كنيم كه وابستگى هاى عاطفى در حد متعادلى قرار بگيرند چرا كه پيش نياز «پذيرش زندگى اجتماعى» كودك نوع برخورد حساب شده والدين است.
اين استاديار رشته ارتباطات مى افزايد: نوع برخوردها و ناز و نوازش هاى والدين بايد طورى باشد كه كودك پيش زمينه جدايى از خانواده را داشته باشد اما متأسفانه در بسيارى از مواقع دلسوزى هاى بيش از اندازه مخصوصاً دلسوزى هاى مادرانه سبب مى شوند فرزند درست هنگام ساخته شدن شخصيت اجتماعى به مشكل برخورد كند چون وابستگى هاى عاطفى از حد طبيعى خارج شده است.
از ديگر سو والدين بايد از ابتدا به كودكان خود القا كنند كه وى به عنوان يك شخصيت مى تواند حرف بزند، فكر كند و تصميم بگيرد اما آنچه موجب تشديد اين وابستگى ها مى شود رفتار نادرست والدين است چرا كه تا كودك مى خواهد دهان باز كند و بگويد آ...، مادر بدون اين كه به او اجازه حرف زدن بدهد مى گويد آب؟
بنابراين با اين رفتار بچه حتى در صحبت كردن هم احساس وابستگى مى كند و ديرتر حرف مى زند و نمى تواند خود را نشان بدهد. لذا بايد براى پذيرش محيط خود در فرزندانمان، از ترك عادت هاى تدريجى استفاده كنيم.
از سوى ديگر برخورد صميمانه مربيان آموزشى نيز تأثير عمده اى در اين امر خواهند داشت، پس معلمان مخصوصاً در مقطع اول ابتدايى مى توانند با ايجاد اعتماد به نفس قوى سريع ترين راه ارتباطى را براى كودك ناآشنا به محيط جديد باز كنند اما چنانچه رفتار معلم در همان برخوردهاى اوليه انتقادآميز باشد، دانش آموز ديگر احساس امنيت نخواهد كرد و ترس ايراد گرفتن از وضعيت ظاهرى و رفتارى موجب مى شود كه نتواند به راحتى با محيط جديد كنار بيايد.
* زبان شيرين مهم ترين شيوه برقرارى ارتباط
خواجه نورى مى افزايد: زبان مهرآميز و آشنايى با شيوه هاى برقرارى ارتباطات، ابتدايى ترين و در عين حال مهم ترين گام ايجاد انگيزه براى دانش آموز كلاس اولى است در صورتى كه با آموزش هاى فنى و رسمى اين امر از سوى آموزش و پرورش براى معلمان نهادينه شود، كودك با خاطرى خوش راهى مدرسه خواهد شد.وى همچنين در خصوص نقش تفاوت هاى بيولوژيكى در پذيرش محيط جديد مى گويد: وابستگى هاى عاطفى در هر دو گروه دختر و پسر وجود دارد اما آنچه موجب تفاوت هاى جزئى مى شود، نقش محيط و مسايل فرهنگى و اكتسابى در خانواده ها است.
مثلاً وقتى پسرمان گريه مى كند از همان كودكى به وى تلقين مى كنيم كه مرد نبايد گريه كند و اين به معناى ديگر يعنى اگر دختر خردسال ما گريه كند اشكالى ندارد چون اين امر طبيعى است، بنابراين دختران از همان سنين كودكى آسيب پذيرتر بار مى آيند و اين نتيجه تأثير نادرست محيط است.
* نقش كلاس هاى آمادگى در كاهش اضطراب
يك روانپزشك معتقد است: چنانچه چند روز قبل از آغاز سال تحصيلى جديد كودك رابه مدرسه ببريم و او را با محيط مدرسه و اولياء و مربيان و آموزگاران و حتى خدمت كاران آشنا كنيم به تدريج از استرس كودك كاسته خواهد شد.
دكتر صدرى معتقد است در حال حاضر توصيه مى شود براى آشنايى با محيط تحصيل كودكان را به كلاس هاى آمادگى بفرستيم و با تعيين تكاليف ساده مانند نقاشى و شكل سازى و ... كودك را براى حضور در محيط جدى تحصيل آماده كنيم تا كمتر دچار اضطراب شود.
به گفته وى، بهتر است خريد وسايل مدرسه با سليقه شخصى كودك صورت بگيرد تا اين عامل بر ذوق و شوق كودك براى حضور در مدرسه بيفزايد.
* چند نكته هشدار دهنده!
اين روانپزشك همچنين به ذكر پاره اى از اختلالات رفتارى دانش آموزان از جمله بازى گوشى هاى مكرر و نداشتن تمركز كامل و گم كردن و جا گذاشتن وسايل در مدرسه مى پردازد و مى گويد: به گفته معلمان تعدادى از
دانش آموزان روى نيمكت بند نمى شوند و مدام در حال بازيگوشى هستند كه در صورت تكرار اين موضوع، والدين بايد كودك را نزد مشاور و روان شناس ببرند چون ممكن است وى دچار بيش فعالى يا اختلال عدم تمركز باشد.صدرى در پايان به توجه خانواده ها و بيان خاطرات شيرين دوران مدرسه والدين و جنس لطيف و ضربه پذير كودكان تأكيد مى كند و مى گويد: اگر لحظه ورود به مدرسه براى كودك تبديل به خاطره اى شيرين شود حتماً انگيزه وى براى ادامه تحصيل چند برابر خواهد شد.
• منبع: مهر