هنوز زمان زيادى از «آرامش پس از توفان» كاترينا در ايالت نيواورلئان ايالات متحده امريكا نمى گذرد كه هشدار نسبت به آمدن توفانى ديگر در منطقه اى ديگر از ساحل بيكران اقيانوس هاى آرام و اطلس، آرامش مناطق ساحل نشين را گرفته است.
|
|
|
دانشمندان براساس پژوهش هاى انجام شده يكى از دلايل وقوع توفان هاى شديد را گرم شدن كره زمين و به تبع آن تبخير هرچه بيشتر آب ها و باران هاى سيل آساى بعد از آن مى دانند. گرم شدن كره زمين ظاهراً خود به خود اتفاق نمى افتد بلكه محصول و نتيجه فعل و انفعالاتى است كه بشر عامل اصلى و پديد آورنده آنهاست. اكنون دنيا پذيرفته است كه براى داشتن زندگى راحت و دور ماندن از گزند بلاياى طبيعى، خود انسان بايد پيشقدم شود و برخى امور را انجام ندهد تا فاجعه اى عظيم و جهانى پيش نيايد. اما در اين ميان «سود» و «رفاه» حاصل از آن، جلوى بصيرت ديدگان مسوولان و تصميم گيران برخى كشورها را گرفته است و به هر قيمتى حاضر به چشم پوشى يا حتى كاهش آن نيز نيستند. امريكا خود يكى از مسببين اصلى پديده هايى چون «اثر گلخانه اى» و به تبع آن گرم شدن زمين است و نيز كشورى است كه بيشترين خسارات را از توفان هاى سهمگين متحمل مى شود كه كاترينا يكى از آن ها بود. اثرات طبيعى، سياسى و اجتماعى كاترينا، حتى دامن رييس جمهور امريكا را گرفت و او را در جايگاه متهمى قرار داد كه نسبت به وضع كشور خود بى اعتنايى كرده است. مقاله زير كه برگردان نوشتارى از «تايپه تايمز» است، به بررسى دلايل افزايش شمار توفان هاى شديد در سال هاى اخير مى پردازد.
تعداد توفان هايى كه در دسته توفان هاى بسيار قدرتمند قرار مى گيرند- مانند كاترينا و آندرو- در چند دهه گذشته به شدت افزايش يافته است.
هر چند مطالعات چيزى درباره افزايش كلى در توفان هاى مناطق حاره اى در سراسر دنيا را نيافته اند اما تعداد توفان هايى كه در دسته ۴ و ۵ قرار مى گيرند از ۱۱ مورد درسال در دهه ۱۹۷۰ به ۱۸ مورد در سال از سال ۱۹۹۰ تاكنون رسيده است.
پيتروبستر از مؤسسه فناورى جورجيا معتقد است كه آب گرم از اقيانوس ها تبخير مى شود و باعث توفان هاى مناطق حاره اى مى شود. هر چه آب گرم تر شود، مقدار تبخير بيشتر مى شود و عوامل ايجاد توفان را تقويت مى كند. در فاصله بين سال هاى ۱۹۷۰ تا ۲۰۰۴ متوسط دماى سطح درياها در مناطق حاره حدود يك درجه افزايش يافته است.
گرگ هولاند از مركز ملى تحقيقات جوى مى گويد: «پژوهشگران نمى توانند بگويند كه افزايش دماى سطح درياها باعث توفان كاترينا شده است. بلكه مطالعه آن ها نشان مى دهد كه پتانسيل براى وقوع رويدادهاى شبه كاترينا وجود دارد.»
كاترينا هنگام وقوع در دريا يك توفان از دسته ۵ بود و هنگامى كه به ساحل رسيد، دسته ۴ شده بود. افزايش توفانى كه پژوهشگران مطرح ساخته اند بيشتر در اين دو دسته مشهود بوده است. توفان هاى دسته ۴ همراه با بادهايى با سرعت ۲۱۱ تا ۲۴۹ كيلومتر در ساعت و دسته ۵ همراه با بادهاى داراى سرعت ۲۵۱ كيلومتر در ساعت و بيشتر رخ مى دهند.
جوديت كرى از جورجياتك مى گويد: «تيم پژوهشگران مطمئن است كه افزايش اندازه گيرى شده دماى سطح دريا با گرم شدن كره زمين ارتباط دارد و افزايش توفان هاى دسته ۴ و ۵ حاكى از آن است كه گرم شدن كره زمين به اين پديده كمك مى كند.
يك تغيير طبيعى در آب و هواوجود دارد و برخى تغيير تعداد توفان ها را بخشى از اين تغيير تفسير مى كنند. اما اين تغييرات در گذشته در دوره هاى ۱۰ ساله رخ مى دادند در حالى كه تغييرات كنونى بيش از ۳۰ سال ادامه داشته اند.
وبستر مى افزايد: «دماى سطح درياها در همه جاى مناطق حاره در حال افزايش است و اين با هر تغييرى كه ما مى شناسيم، مرتبط نيست.»
پژوهشگران در تحليل شان درباره توفان ها از سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۹ حدود ۱۶ توفان از دسته ۴ و ۵ را در خليج آتلانتيك- كارائيبى مكزيك برشمرده اند. اين رقم در سال هاى ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۴ به ۲۵ مورد افزايش يافت.
در اقيانوس آرام شرقى اين افزايش از ۳۶ مورد به ۴۹ مورد توفان بود و در اقيانوس آرام غربى اين رقم از ۸۵ به ۱۱۶ توفان افزايش يافت. در اقيانوس آرام جنوب غربى افزايش توفان ها از ۱۰ به ۲۲ توفان قدرتمند بود در حالى كه كل توفان هاى حادث شده در همان مدت در اقيانوس هند شمالى از به يك هفت و در اقيانوس هند جنوبى از ۲۳ به ۵۰ مورد افزايش داشته است. كرى اما نوئل، اقليم شناس مؤسسه فناورى ماساچوست در شماره آگوست مجله نيچر (Nature) گزارش داد كه توفان هاى اقيانوس اطلس و اقيانوس آرام از نظر طول كشيدن و شدت از دهه ۱۹۷۰ افزايش يافته اند. در حالى كه مطالعه جديد به شكلى متفاوت اين مسأله را بررسى مى كند. امانوئل مى گويد: «ما همين علامت و نشان را در داده ها مى بينيم.» اما ساير پژوهشگران در اين باره جانب احتياط را گرفتند.
كريستوفر لندسى از اداره ملى تحقيقات توفان اقيانوسى و جوى در ميامى داده هايى كه افزايش توفان هاى بزرگ را نشان مى دهند، مورد ترديد قرار مى دهد و معتقد است كه برآوردهاى سرعت باد در توفان هاى دهه ۱۹۷۰ ممكن است دقيق نباشند.
اين مطالعات، توفان هاى سراسر جهان را مورد بررسى قرار مى داد و براى اغلب جاهاى دنيا هيچ راهى براى تعيين قطعى سرعت باد در سال ۱۹۷۰ وجود نداشت. تكنيك هاى اندازه گيرى سرعت باد كه اكنون مورد استفاده قرار مى گيرند، بعد از آن زمان اختراع شدند و تحقيقات ماهواره اى تا دهه ۱۹۸۰ وجود نداشت. منطقه خليج آتلانتيك- كارائيبى مكزيك بهتر از هرجاى ديگرى در دنيا كنترل و بررسى شده است و اين منطقه كمترين افزايش را داشته است.
لندسى مى گويد: «اين در واقع نياز به بازگشت به عقب و دريافت كل داده هاى منطقه اى دارد و بايد همه اين داده ها و توفان ها را با تكنيك هاى امروز مجدداً تجزيه و تحليل كرد. پرسش هاى ميليارد دلارى وجود دارند و ما نياز به پاسخ بهتر به آن ها هستيم.
هولاند معتقد است كه در سيستم مشاهده اين توفان ها از دهه ۱۹۷۰ تاكنون تغييراتى صورت گرفته است اما خاطر نشان مى سازد كه اين افزايش در طول دوره مورد نظر ثابت و يكنواخت بوده است. اين افزايش فقط در زمان پيدايش روش هاى اندازه گيرى جديد صورت نگرفته است. نتيجه نهايى اين است كه هيچ ترديدى وجود ندارد كه يك افزايش قابل توجه رخ داده است.
راجر پيك مدير مركز تحقيقات علمى و فناورى دانشگاه كلرادو مى گويد: «اين گزارش اين ديدگاه را تقويت مى كند كه ما بايد توجه بيشترى به آمادگى براى اجتناب ناپذيرى توفان هاى شديد در آينده داشته باشيم. توفان هايى كه مكان هاى آسيب پذير سراسر دنيا را درهم مى كوبند.
در بافت توسعه دائماً در حال رشد سواحل، هزينه هاى توفان همچنان روبه افزايش است.»