پنجشنبه ۵ مرداد ۱۳۸۵
۱ رجب ۱۴۲۷ - ۲۷ جولاى ۲۰۰۶ - سال هشتم - شماره ۲۰۸۶
گوناگون
Tel: 88807157
Info@javandaily.com
sJavan.jpg
pdf PDF
Edition
صفحه نخست
داخلى
ايران و جهان
اقتصادى
حوادث
اجتماعى
ورزشى
فرهنگى
جوان ورزشى
گوناگون
سراى ايرانى
جوان و جامعه
طنز و كاريكاتور
انديشه
تاريخ
آرشيو
تماس با ما
ميراث
«دانيال» غارى گمنام اما شگفت انگيز
غرب مازندران به دليل جاذبه هاى بى نظير طبيعى يكى از مهم ترين كانون هاى فعاليت ايرانگردى و گردشگرى در كشور محسوب مى شود، هر چند هنوز خيلى از اين جاذبه ها ناشناخته مانده است.
110178.jpg
برخوردارى از سواحل هموار و ماسه اى، همجوارى جنگل، كوه و دريا و وجود چشمه هاى آب معدنى و آبشارهاى زيبا از جمله امتيازاتى كه توسعه بيشتر امكانات گردشگرى را در اين منطقه ضرورى مى سازد. غار «دانيال» سلمانشهر واقع در شهرستان تنكابن يكى از اين مناظر بى نظير گردشگرى است كه تاكنون حتى براى اهالى غرب استان مازندران نيز ناشناخته مانده است.
اين غار در فاصله دو كيلومترى از دهى به همين نام (دانيال) از توابع شهرستان سلمانشهر استان مازندران است. راه دسترسى به اين غار جاده اصلى ده دانيال است كه از مركز شهر متل قو به سمت جنگل پيش مى رود و بعد از گذشتن از ده خاكى مى شود.
در ادامه مسير به صورت راهپيمايى در كنار رودخانه اصلى است كه تقريباً تا دهانه غار ۳۰ تا ۴۵ دقيقه راهپيمايى دارد و در قسمتى كه يك شعبه كوچك به رودخانه مى ريزد ادامه مسير به سمت سرچشمه شعبه غار ادامه مى يابد.
دهانه غار سنگى بوده و براى ورود به آن بايد دو متر پايين رفت، طول غار به درستى مشخص نبوده و تاكنون كسى نتوانسته به انتهاى غار دست يابد.
اين غار فقط داراى يك شعبه يا دالان اصلى به طول تقريبى ۱۵۰۰ متر و عرض تقريبى يك و نيم متر است كه با پيچ و خم هاى فراوان و گذر دالان هاى تنگ و باريك پر از آب و حوضچه ها و آبشارهاى كوچك ادامه مى يابد و در انتها به چند شعبه كوچكتر تقسيم مى شود.
110172.jpg
دماى هواى داخل غار حدود ۲۳ درجه سانتيگراد و دماى آب چيزى در حدود ۱۷ درجه است كه در تمامى طول سال تقريباً ثابت است.
در درون غار علاوه بر جارى بودن آب، سقف منقش به مناظر طبيعى و بسيار زيبا، جاذبه هاى آن را دو چندان كرده است.
هواى خنك و دلپذير داخل غار به خصوص در فصل گرم سال امكان حضور ساعت هاى متمادى گردشگران را در درون آن فراهم مى سازد.
شايان ذكر است آب داخل غار از چند چشمه كوچك كه از شعب مختلف آن سرچشمه مى گيرد تأمين مى شود و كاملاً زلال و از نظر محلولات داراى درصد پايينى است و آن را قابل شرب مى كند، مقدار اندكى از آب داخل غار هم از آبراه هاى خارجى كه به داخل راه پيدا كرده اند تأمين مى شود.
عرض غار دانيال سلمانشهر و آب جارى در آن به گونه اى است كه سه قايق مى توانند در كنار هم حركت كنند.
ابهام در كاركرد بناى تاريخى ساسانى
110190.jpg
بناى ساسانى تاق گرا، سرستون هايى مشابه سرستون هاى معبد تاريخى كنگاور دارد. از نظر ساختارى قسمت داخلى ديوارها با لاشه سنگ و ملات گچ و روكار آن ها با بلوك هاى سنگى تراشيده چيده شده است. اتصال اين بلوك هاى سنگى بدون استفاده از ملات است و با توجه به اين كه سنگ ها اندازه يكسانى ندارند، بخش پايينى يا گوشه هاى بلوك ديگرى را پوشانده اند در اين روش آنچه كه نگهدارى بلوك ها را روى يكديگر سبب شده فشارى است كه بلوك هاى رديف بالا روى بلوك هاى رديف پايين مى آورند.
روى بلوك هاى سنگى پايه هاى دو طرف فضاى داخلى ستون نماهايى حجارى شده اند. تراش پايه ى اين ستون نماها شامل بلوك تخت شالى بخش كاو و دو شالى باريك روى بخش كاو است. روى پايه ستون، ساقه ستون و روى آن نيز سرستون قرار گرفته است كه از نظر تركيب كلى به ستون هاى بناى تاريخى كنگاور شباهت دارند.
زير بالتشك سرستون هاى تاق گرا نقش دو نوار درهم گره خورده اى حجارى شده است اين نقش از متداول ترين طرح هاى گره اى و تركيب هاى به هم بافته شده است كه عموما براى قاب بندى ها و هم چنين به عنوان نوارهاى تزيينى كلاسيك بويژه در معمار روم به كار رفته است. در بخش فوقانى بناى تاق گرا رديفى از جان پناه هاى سه پله اى قرار دارد كه ارتفاع هر يك از آن ها ۹۲ سانتى متر است.
نمونه اين جان پناه ها با زاويه حاده در تصوير بناى حك شده روى يكى از بشقاب هاى نقره اى موزه آرميتاژ و موزه دولتى برلين ديده مى شود؛ جان پناه هاى تصوير بناى حك شده روى بشقاب موزه آرميتاژ و بناى سنگى تاق گرا به شكل سه پله اى هستند كه زاويه حاده دارند. نمونه ديگرى از اين نوع جان پناه ها از لايه هاى اواخر دوره ساسانى و اوايل دوره اسلامى شهر نيشابور پيدا شده است.
شواهد و مدارك باستان شناختى نشان مى دهند كه اين بنا در اواخر دوره ساسانى، احتمالا زمان حكومت خسرو دوم ( ۶۲۸-۵۹۰ ميلادى) ساخته شده است. از نظر كاربرى نيز اگر چه تاكنون كاركرد واقعى آن مشخص نشده است، اما براى آن كاركردهاى متفاوتى مانند يادگار احداث راه كاروان رو، توقف گاه موكب شاهى، اريكه سلطنتى، پاسگاه مرزى و بناى يادبودى از يك پيروزى بيان كرده اند.
حمام شيخ بهايى اصفهان در آستانه نابودى
110184.jpg
حمام شيخ بهايى كه به دوره صفويه تعلق دارد و در فهرست آثار ملى نيز ثبت شده به دليل حل نشدن مساله مالكيت آن در حال تخريب است.
عليرضا خواجويى درباره متروكه شدن حمام شيخ بهايى گفت: اين حمام در چند دوره مرمت شده است اما به دليل داشتن مالكيت هاى خصوصى متعدد، سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى براى بازسازى آن مشكل دارد.
مدير اداره مرمت و احياى سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى اصفهان افزود: در مرحله نخست بايد مالكيت اين بنا مشخص شود تا در حمام شيخ بهايى تغييراتى اساسى بتوان انجام داد.
وى با بيان اين كه شهردارى اصفهان خريد اين حمام را پيگيرى مى كند ادامه داد: براى جلوگيرى از آسيب هاى بيشتر به حمام تاريخى شيخ بهايى سازمان ميراث فرهنگى و گردشگرى اقدامات استحفاظى در اين بنا انجام داده است.
او در گفت وگو با ايسنا درباره دليل تخريب اين حمام تاريخى توضيح داد: رطوبت ناشى از نشست لوله هاى فاضلاب، مهم ترين دليل تخريب اين بناست كه بايد هرچه سريع تر جلو نفوذ رطوبت گرفته شود.
خواجويى در پاسخ به اين پرسش كه اگر تكليف مالكيت حمام شيخ بهايى روشن نشود چه اقداماتى بايد انجام داد گفت: براساس قوانين سازمان هاى دولتى نسبت به احراز مالكيت بنا مى توانند اقدام كنند و دراين باره نيز اكنون شهردارى پيگير مساله است.
اين حمام تاريخى به ابتكار شيخ بهايى ساخته شده و آب ديگ هاى آن تا اواسط دوره پهلوى با شعله هاى شمع به جوش مى آمده است. از جمله بخش هاى مختلف آن نيز به حمام بزرگ، حمام كوچك، چهار حوض و فضاى درونى مى توان اشاره كرد كه امروزه برخى از آثار آن باقى مانده اند. حمام شيخ بهايى در سال ۱۰۷۰ هجرى قمرى تعطيل و در سال ۱۳۷۷ در فهرست آثار ملى ثبت شد و اكنون به دليل بى توجهى در آستانه تخريب كامل است.
قلعه دختر بشرويه قلعه اى سنگى با كاربرى دفاعى
110211.jpg
در فاصله ۱۲ كيلومترى بشرويه و بر فراز كوهى رفيع در يك هزار و ۲۵۰ مترى از سطح آب هاى آزاد بقاياى قلعه اى سنگى به چشم مى خورد كه قلعه دختر بشرويه ناميده مى شود.
آنچه از بقاياى برج و باروهاى قلعه بر جا مانده است، وضعيت دفاعى و رزمى آن را بيان مى كند. قلعه دختر بشرويه يكى از قلعه هاى مستحكم و صعب العبور اسماعيليه در جنوب خراسان است و سفالينه هاى به دست آمده از آن به قرن هاى هفتم تا نهم هجرى قمرى مربوط هستند. اين قلعه در چهار سطح مختلف ساخته شده است و هر سطح، تاسيسات برج و باروهاى مجزا دارد. در بخشى از قسمت هاى قلعه، پايه و شالوده ديوارها جزيى از كوه مى شوند كه تراشيده شده و به صورت ديوار درآمده اند.
تاسيسات قلعه شامل آب انبارها، مخزن هاى ذخيره آذوقه، برج ها، اتاق هاى مخصوص استراحت نگهبان، شاه نشين، انبار و. . . است كه بخش اعظم آن ها در اثر عوامل جوى و محيطى تخريب شده اند.
وضعيت گردشگرى آبشار زيباى شوى دزفول
110181.jpg
مدير ميراث و گردشگرى دزفول گفت: وضعيت گردش گرى آبشار شوى در حال بهبود است.
محمدى زاده با اشاره به اين كه زيباترين آبشار كشور و حتى خاورميانه در شوى قرار دارد ادامه داد: ما مسيرشكافى و راه سازى اين منطقه را هم از معبر تله زنگ و هم از طرف سردشت دزفول را پيشنهاد داده ايم. از طرف سردشت ۵۰ درصد آن قبلا مسيرشكافى شده و اگر بقيه اش هم مسير شكافى شود، مى توان محل را دوباره به عنوان منطقه ويژه گردشگرى معرفى كرد.
به گفته وى راه هاى اطراف منطقه در حال حاضر صعب العبور و كوهستانى اند و تقريبا تنها كوهنوردان گردشگران آن هستند.
او از ديگر زيبايى هاى بكر و كم نظير اين منطقه به وجود تاكستان هاى وحشى بيشه زار و درخت زارهاى انبوه اشاره و تاكيد كرد: اين منطقه كه چندين آبشار كوچك و بزرگ زيبا دارد اگر مسير شكافى شد حتما به هتل و اردوگاه نياز مبرم پيدا مى كند.
بازسازى قلعه تاريخى چالشتر
110199.jpg
عمليات مرمت و بازسازى قلعه تاريخى چالشتر با اختصاص اعتبارى بالغ بر ۷۰۰ ميليون ريال آغاز شد. اين قلعه در روستاى چالشتر در نزديكى شهركرد، مركز استان چهارمحال و بختيارى قرار دارد و از نظر معمارى فرهنگى و تاريخى حايز اهميت است. براى مرمت اين بنا بخش هايى از آن به موزه هاى مردم شناسى و آثار سنگى اختصاص يافته است. اين عمليات شامل مرمت نقاشى هاى سفره خانه و اندرونى، استحكام بخشى، بازسازى از اره هاى سنگى، ستون ها و سقف اين بناى تاريخى است.
موزه صحرايى فسيل ها در مراغه
110202.jpg
مدير كل موزه تاريخ طبيعى ايران گفت: امسال مرحله دوم مطالعات و كاوش هاى ديرينه شناسى در سايت فسيلى مراغه اجرا مى شود. نجفى در بازديد از منطقه فسيلى مراغه افزود: مرحله دوم مطالعات و كاوش ها در منطقه دره گرگ مراغه در فضايى به مساحت بيش از چهار هكتار اجرا مى شود. او با بيان اين كه تا پايان نيمه نخست امسال مطالعات و كاوش هاى ديرينه شناسى و استخراج فسيل از منطقه فسيلى مراغه خواهد شد، تصريح كرد: فسيل هاى به دست آمده از مهره داران به صورت موزه صحرايى در محل استخراج به نمايش گذاشته مى شوند.
هر سال انقراض نسل گونه يك پرنده
110196.jpg
نتيجه يك مطالعه جديد نشان مى دهد در حال حاضر هر سال يك گونه پرنده به طور كامل از زمين منقرض مى شود. اين در حالى است كه پيش از اين تصور مى شد روند كنونى انقراض نسل پرندگان، يك پرنده در هر چهال سال است.به گفته اين محققان، در پايان قرن جارى تنوع زيستى منطقه اى پرندگان از بين رفته و تنها چند نوع پرنده خاص در اغلب نقاط زمين مشاهده خواهند شد.اين در حالى است كه پيش از آغاز فعاليت هاى تخريبى انسان ها، در هر ۱۰۰ سال تنها نسل يك گونه پرنده منقرض مى شده است.
تخريب ستون هاى غار نباتى نصرآباد
110205.jpg
يك كارشناس ارشد جغرافيا گفت: غار نباتى بين روستاى نصرآباد و ندوشن در نزديكى مزرعه گل سرخ از جمله غارهاى زمين شناسى استان يزد است كه در زمينه جذب گردشگر اهميت زيادى دارد. سيدابوالفضل علوى كيا افزود: در قسمت هايى از غار، حوضچه هاى كوچكى از آب به چشم مى خورند و در بعضى از فصل هاى سال قطره هاى آب از سر بلورهاى گل كلمى غار مى ريزند كه فعال بودن اين غار را پس از ميليون ها سال نشان مى دهد. وى ادامه داد: متاسفانه ۴۰ درصد از ستون هاى غار نباتى نصرآباد تخريب شده اند.
انقراض نسل كرگدن سياه درآفريقا
110208.jpg
اتحاديه جهانى حفاظت از محيط زيست انقراض نسل كرگدن سياه غرب آفريقا را تأييد كرد.به گزارش خبرگزارى رويترز، اين اتحاديه در گزارشى جديد اعلام كرد تحقيقات گسترده براى رديابى آخرين بازماندگان اين جاندار در شمال كشور كامرون بدون نتيجه به اتمام رسيده و كرگدن سياه غرب آفريقا هم اكنون از فهرست موجودات زنده كره زمين خط خورده است.علاوه بر انقراض نسل كرگدن سياه غرب آفريقا، نسل كرگدن هاى سفيد شمال اين قاره نيز با خطر جدى نابودى كامل مواجه شده است.
ميراث
كرمان؛ مجموعه گنجعلى خان
110187.jpg
مجموعه گنجعلى خان از جاذبه هاى مهم گردشگرى شهر كرمان و شامل ميدان، مسجد، حمام، بازار، سرا و ساير ابنيه ديگرى است كه در دوران حكومت گنجعلى خان از سرداران سلحشور دربار صفويه احداث شده است.
حمام گنجعلى خان
يكى از مهمترين بناهاى مجموعه، حمامى است كه در ضلع جنوب ميدان و در ميانه بازار بزرگ كرمان واقع است ودر سال ۱۰۲۰ ه. ق. ساخته شده و معمار آن سلطان محمد معمار يزدى بوده است. حمام گنجعلى خان اثرى بديع از نقاشى ها مقرنس كارى ها كاشيكارى ها و گچبرهاى زيبا همراه با استفاده از تزيينات سنگى بسيار ظريف است. همچنين اين حمام ۲۶ متر طول، ۳۰ متر عرض و حدود ۱۳۰۰ متر مربع زيربنا دارد كه شامل سردر، دالان ورودى، رختكن، هشتى حدفاصل گرمخانه، خزينه، چال حوض، بخش خصوصى و تون است.
اين حمام تا حدود ۶۰ سال پيش داير بوده اما در حال حاضر نقش و كاربرد گردشگرى پيدا كرده و همه روزه به ويژه در تعطيلات پذيراى بازديدكنندگان بسيارى است. در حال حاضر در اين حمام مجسمه هاى مومى ملبس به لباس هاى سنتى مردم كرمان، صحنه هايى از استحمام به شيوه سنتى را به نمايش مى گذارند. در كنار اين مجسمه ها وسايل مختلف حمام نيز نمايش داده مى شود. اين مجسمه ها در سال ۱۳۵۲ در دانشكده هنرهاى زيباى تهران طراحى و به اين محل منتقل شدند.
ميدان گنجعلى خان
از ديگر آثارى كه از مجموعه گنجعلى خان بر جاى مانده، ميدانى در بخش مركزى شهر كرمان است كه در حاشيه بازار بزرگ واقع شده است وهمانند ميدان هاى نقش جهان در اصفهان و يا ميرچخماق در يزد، در اطراف خود بعضى از عناصر شهرى را گردآورده است. در سه ضلع ميدان گنجعلى خان بازار واقع شده و در ضلع ديگرش سراى گنجعلى خان قرار دارد. وجود حمام، آب انبار، ضرابخانه و همجوارى با بازارها و چهار سوق، اين مجموعه به هم تنيده را كامل كرده است. طاق نماهاى آجرى، كاشى كارى، فضاى سبز، حوض آب و ديگر آثار ديدنى، بر زيبايى اين ميدان افزوده اند.
مسجد گنجعلى خان
مسجد در ضلع شرقى و در جوار سراى گنجعلى خان واقع شده است. ورودى آن از طريق طاق نماهاى ميدان است كه ساده اجرا شده اند. در بدنه داخلى طاق نما تزيينات گچبرى با طرح گره ديده مى شود كه تماشاگر را به خود جلب مى كند. تاريخ احداث مسجد ۱۷۰۰ ه. ق است نقشه گنبد خانه مربع است كه در پاكار تبديل به هشت و در مركز گنبد تبديل به نورگير ۱۲ ضلعى شده است. تمامى سطح داخلى گنبد با مقرنس كارى و تزيينات مرسوم دوره صفويه تزيين شده است.
ضرابخانه (موزه سكه)
اين بنا در اواسط بازار غربى و در شمال ميدان واقع است. نقشه آن چهار طاقى و به شكل هشت ضلعى است كه داراى گنبد مركزى و ايوان هاى جانبى است. طاق ها و ايوان هاى ضرابخانه با گچبرى هاى زيبايى تزيين شده است.
اين بنا از آثار اواخر دوره گنجعلى خان است و محل ضرب سكه و مسكوكات طلا و نقره دولتى بوده است و در حال حاضر انواع سكه هاى قديمى در غرفه هاى آن به نمايش گذاشته شده و يكى از معتبرترين موزه هاى سكه ايران است.
آب انبار
اين بنا در حد ميانى بازار غربى قرار گرفته است و داراى سردرى زيبا با تزيينات مربوط به دوره صفويه است. تاريخ احداث آن ۱۰۲۹ ه. ق. است. آب انبار به دستور عليمردان خان، پسر گنجعلى خان بنا شده است و معمار آن استاد عبدالله بوده است. اين آب انبار با دهليزى طولانى و راه پله به پا آب راه دارد و مخزن آن در اين قسمت واقع شده است. اين محل يكى از معتبرترين آب انبارهاى شهر در عصر خويش تلقى مى شده است.
سراى گنجعلى خان
در ضلع شرقى ميدان و در محور آن سردر بلند و زيبايى وجود دارد كه تاريخ احداث آن سال ۱۰۰۷ ه. ق. است. ساختمان اين سرا در دو طبقه احداث شده است. در طبقه زيرين دكاكين و در طبقه بالا حجره هاى تجار ساخته شده اند. نماى اين سرا داراى كاشيكارى معرق بوده است. طرح هاى مورد استفاده نقوش مرسوم عصر صفويه است كه تحت تاثير هنر نقاشى چين و مغول هستند. نقشه سرا چهار ايوانى است كه در ايوان هاى شرقى وشمالى و جنوبى تزييناتى از نوع گچبرى و نقاشى وجود دارد و در دوره هاى بعدى ورودى هايى از طرفين شمال و جنوب به داخل آن گشوده اند كه سرا را به بازارهاى اختيارى ونمد مالى متصل مى كند.
بازار گنجعلى خان
اين بازار خط مستقيمى است كه در دو سوى آن دو دروازه ورودى و خروجى شهر يعنى دروازه ارگ و دروازه مسجد (وكيل) قرار دارد. طول آن حدود سه كليومتر است و متشكل از كاروانسراها، سراها و تيمچه هايى است كه همگى در دو راستاى عمود بر هم جاى گرفته اند.
بخشى از بازار بزرگ كرمان در مجاورت مجموعه گنجعلى خان قرار دارد كه بازار مسگرى و بازار گنجعلى خان از آن جمله اند. بازار مسگرى در امتداد بازار كلاه مالى در ضلع شمالى و شرقى ميدان گنجعلى خان است كه عناصرى مثل ضرابخانه و آب انبار در آن قرار گرفته اند. همچنين بازار جنوبى گنجعلى خان كه حمام در اواسط آن قرار دارد و بخشى از بازار بزرگ (راسته بازار) را تشكيل مى دهد و در امتداد بازار سراج ها قرار دارد. در تلاقى بازار غربى و جنوبى در گوشه جنوب غربى چهار سوق بزرگ شكل گرفته كه معمارى اين فضا در نوع خود كم نظيراست.
يازده درخت كهنسال تهران
110193.jpg
درختان كهنسال نمادى از ادامه حيات هستند كه با گذشت قرن ها همچنان ريشه در دل خاك دارند و به حيات خود ادامه مى دهند و در تهران يازده درخت كهنسال قرار دارد. درخت توت در روستاى ادينه شهر لواسان بيش از ۵۰۰ سال سن دارد و قسمت اعظم اين درخت خشك شده است.درخت چنار در مجاورت بناى امامزاده موسى بن كاظم، در تهران با گذشت بيش از ۷۰۰ سال همچنان ريشه در خاك دارد سرشاخه هاى اين درخت چنار با گذشت زمان خشك شده است، اما زنده است. اما درخت چنار محله جيلارد در شهرستان دماوند هم ۶۰۰ سال قدمت دارد و قطر اين درخت ۳۰۰ سانتى متر است تعدادى از شاخه هاى اين درخت با گذشت زمان، طراوت خود را از دست داده است. درخت چنار محله گلاب در كنار امامزاده شاه چنار در آبعلى از ديگر درخت هاى كهنسال استان تهران است كه حدود ۲۵۰ سال سن دارد.چنار محله تاران از ديگر درخت هاى قديمى است كه در لواسان شميرانات با ۴۰۰ سال سن همچنان نفس مى كشد.در جنب امامزادگان صدرالدين و بى بى خاتون در روستاى مومج دماوند درخت چنارى با ۴۰۰ سال سن و با شاخه هاى با طراوت خودنمايى مى كند. هفتمين درخت كهنسال ديگر استان تهران در مبارك آباد قرار دارد. اين درخت در جنب بناى امامزاده حمزه شهرستان دماوند با پشت سر گذاشتن بيش از ۴۰۰ بهار، تابستان، زمستان و پاييز، همچنان با طراوات است.درخت روستاى چنار غرب يكى ديگر از درخت هاى كهنسال استان تهران است كه با بيش از ۳۰۰ سال در شهرستان دماوند، البته نيمه خشك به حيات خود ادامه مى دهد.نهمين درخت قديمى استان تهران چنار حياط امامزاده شمس الدين محمد است كه با گذشت ۳۵۰ سال در ضلع شرقى محله فرامه رودخانه دماوند با شاخ و برگ هايش هنوز يادگار دوران گذشته است كه در روستاى امامه پايين استان تهران با بيش از ۴۰۰ سال همچنان با طراوت ريشه در خاك دارد. يازدهمين درخت كهنسال استان تهران درخت نارون است كه در روستاى باغگل اوشان فشم قرار دارد.


|   شناسنامه   |   آرشيو   |