بيژن سورانى
* بر چه اساسى اقدام به راه اندازى شركت بيودارو براى جمع آورى پلاسما و توليد داروهاى منشأ پلاسمايى در ايران كرديد؟
** با توجه به وجود بيماران خاص و سرطانى در كشور و نياز مبرم اين بيماران به مصرف فرآورده هاى پلاسمايى و كمبود برخى از داروهاى توليد از پلاسما در جهان، انديشه راه اندازى شركت بيودارو براى جمع آ ورى پلاسما در فاز اول و مراحل بعدى توليد دارو از منشأ پلاسمايى به وجود آمد. شركت بيودارو با سرمايه گذارى مشترك شركت هاى بيوتست ۴۹ درصد، شركت ادونسه پلاسماى ۱۱ درصد و شركت هولدينگ دارو پخش ۴۰ درصد كه معتبرترين شركت تأمين و پخش فراورده هاى دارويى در كشور است با هدف جمع آورى پلاسماى انسانى از اهداكنندگان سالم ايرانى در جهت تأمين پلاسماى انسانى مورد نياز جهت ساخت و توليد داروهاى تخصصى با بالاترين استانداردهاى جهانى و بهترين كيفيت مورد نياز بيماران خاص در سال ۸۲ در ايران تأسيس شد و فعاليت اين شركت از شهريور سال ۸۳ آغاز شده كه قرار است پس از ماه مبارك رمضان عملاً كار جمع آورى پلاسما به صورت گسترده در شهر تهران در اين مركز آغاز شود.
* در خصوص پلاسما و داروهاى توليد از اين ماده خونى توضيح دهيد.
** خون انسان شامل ۵۷ درصد پلاسما است كه از اين مقدار پلاسما حدود ۹۰ درصد آن را آب تشكيل مى دهد و حدود ۱۰ درصد آن را نيز پروتئين و املاح معدنى كه از اين مقدار ماده براى توليد دارو استفاده مى شود و بايد گفت براساس اعلام مراكز علمى، پلاسما حاوى بيش از ۲۰۰ تركيب بيوشيميايى است كه هنوز تعداد زيادى از آن ها ناشناخته باقى مانده است. با اين حال از پلاسما مى توان گليكو پروتئين ها، فاكتورهاى انعقادى و ضد انعقادى، پروتنازهاى بازدارنده، فاكتورهاى رشد و پروتئين هاى مهمى چون آلبومين، ايمونو گلوبولين هاى مختلفى در جهت برآوردن نيازهاى بيماران خاص همچون بيماران هموفيلى، توليد كرد و به طور كل امروزه فرآورده هاى حاصل از پلاسما با توجه به توسعه علوم بيوتكنولوژى دسترسى به داروها از طريق روش هاى نوين تركيبى، قسمت عمده اى از داروهاى مورد مصرف بيماران خاص را توليد مى كند.
* در زمينه سابقه توليد دارو از پلاسماى خون انسان در جهان و جايگاه ايران در جمع آورى پلاسما توضيح دهيد.
** صنعت پلاسما در امريكا و اروپا با سابقه طولانى در پالايش پلاسما نشان از اهميت اين صنعت در تأمين داروهاى بيماران نيازمند دارد كه مى توان گفت حيات برخى بيماران رابطه مستقيم با مصرف فرآورده هاى دارويى پلاسمايى دارد. با توجه به نياز كشور به اين گونه فرآورده هاى دارويى و وجود زمينه مناسب همچون وجود اهداكننده هاى سالم و حرفه اى كشور ايران نيز گام در اين مسير نهاده است كه راه اندازى مراكز در فازهاى مختلف و پالايشگاه در آينده گامى ارزشمند و نوين در علم پزشكى كشور به حساب مى آيد كه بر اين اساس ايران در زمره كشورهاى محدود جمع آورى كننده پلاسما و در آينده توليد كننده داروهاى منشأ پلاسمايى قرار خواهد گرفت كه علاوه بر تأمين نياز دارويى در اين بخش در آينده به صادر كننده فراورده هاى دارويى پلاسمايى نيز تبديل خواهد شد و فعاليت در اين زمينه در بعد اقتصادى براى كشور در فازهاى اوليه يعنى جمع آورى پلاسما حدود ۵۰ درصد صرفه جويى ارزى را به همراه خواهد داشت كه اين اقدام نيز در جهت بهبود سلامت بيماران گام مؤثر به حساب مى آيد و كشور را در مسير خودكفايى دارويى در اين بخش قرار خواهد داد كه با ورود اين صنعت و بومى ساختن توليد داروهاى مورد نياز از پلاسما، ايران در آسيا رتبه اول و خاورميانه در رتبه دوم و سوم قرار خواهيم گرفت و در حال حاضر اين صنعت در كشورهاى پيشرفته و توسعه يافته مورد بهره بردارى قرار مى گيرد.
* اهميت پايه گذارى اولين مركز جمع آورى پلاسما فرزيس در ايران را بيان كنيد.
** در اكثر كشورهاى فعال در زمينه جمع آورى پلاسما، بيماران از فرآورده هاى پلاسمايى كشور خودشان استفاده مى كنند كه اطمينان از سلامتى فرآورده  دارويى براى استفاده كنندگان فراهم مى شود كه مى توان گفت كشورهاى اسلامى با توجه به اعتقادات دينى و باورهاى آن ها جزو سالم ترين افرد در گروه هاى اهداكنندگان هستند كه ايران نيز از نظر سلامت خونى اهداكنندگان در سطح بالايى قرار دارد و بنابراين علاوه بر آن كه دريافت كنندگان مشتقات پلاسمايى با اطمينان بيشترى آن را مصرف مى كنند از نظر علمى مصرف فرآورده هاى حاصل از پلاسماى بومى علاوه بر سازگارى با دريافت كنندگان از سلامت بالايى نيز برخوردار است.
* در خصوص فاز اول پروژه جمع آورى پلاسما (پلاسما فرزيس) توضيح دهيد.
**  در مرحله اول اين پروژه اين مركز به منظور جمع آورى پلاسما به روش پلاسما فرزيس مطابق با آخرين استانداردهاى اتحاديه اروپا راه اندازى شد كه در اين راستا اين ساختمان با طراحى يك مهندس خارجى و همكارى متخصصان ايرانى طراحى و ساخته شد و شركت با گشايش اعتبار ۷/۳ ميليون يورويى كليه تجهيزات مركز پلاسماگيرى و آزمايشگاه مدرن و كليه لوازم، خدمات و دانش فنى را وارد كرد و پس از نصب و آموزش پرسنل كه دوره ديده كشور آلمان هستند اقدام به راه اندازى مركز كرد و كليه لوازم پلاسماگيرى يكبار مصرف اين مركز، جزو لوازم استاندارد و معتبر و مورد تأييد مركز بهداشتى جهان است كه مورد استفاده قرار مى گيرد. اين مركز داراى ۴۰ تخت پلاسماگيرى است كه فرد اهداكننده به محض ورود به مركز با پر كردن پرسشنامه و گرفتن مشخصات فردى و ارايه كارت شناسايى، انجام تست هاى مختلف، آزمايش خون فرد و ويزيت توسط پزشك كارآزموده، اقدام به صدور مجوز براى اهداكننده مى شود.
گفتنى است كه پزشكان مركز بعد از معاينه بالينى اهدا كنندگان و اطمينان از سلامت داوطلبان مجوز اهدا به داوطلب را از طريق سيستم الكترونيكى با چاپ باركدهاى ويژه صادر مى كنند. فرد داوطلب پس از استقرار بر روى تخت پلاسماگيرى كه مجهز به دستگاه هاى بسيار پيشرفته همونتيكس است عمليات جمع آورى پلاسما صورت مى پذيرد كه از زمان ورود تا اتمام انجام عمليات پلاسماگيرى حدود ۵۰ تا ۶۰ دقيقه طول مى كشد. در طول مرحله كار سيستم هاى ويديويى صوتى و تصويرى در نظر گرفته شده  است تا فرد بتواند با آرامش خاطر اقدام به اهداى پلاسما كند. در مرحله جمع آورى پلاسما مراقبت هاى ويژه اى از فرد اهداكننده صورت مى گيرد و با دادن مايعات و مواد رقيق كننده خون ميزان پلاسماى جمع آورى خون فرد تحت كنترل درمى آيد. هم چنين اگر داوطلب در حين اهدا، دچار عوارض احتمالى بشود ضمن اقدام تدابير پزشكى، با بيمارستانى نيز قرارداد بسته شده است تا در صورت بروز موردى براى فرد اهداكننده، وى به بيمارستان انتقال داده شود و تحت درمان قرار گيرد.
* فرد اهداكننده پلاسما در سال چند بار مى تواند براى اهدا مراجعه كند؟
** براساس بررسى صورت گرفته از سوى مراكز معتبرعلمى - پزشكى كشور فرد اهداكننده مستمر كه در ليست اهداكنندگان قرار گرفته است مى تواند در سال تا ۲۴ بار پلاسماى خون خود را اهدا كند و اين تعداد مرحله اهدا، هيچ خطرى براى فرد به همراه نخواهد داشت. پس از جمع آورى پلاسما، مراحل آزمايشات تست براى عارى بودن از هرگونه بيمارى -ابتلا به موارد ويروسى و...- طبق ضوابط و آيين نامه هاى موجود با دستگاه هاى بسيار پيشرفته، تست و تحت آزمايشات متعدد قرار مى گيرد. در صورت منفى بودن جواب، پلاسماى فرد تحت شرايط خاص منجمد شده و در محل هاى مخصوص كه تحت شرايط استاندارد نگهدارى پلاسما است ذخيره مى شود و بايد گفت كه پلاسماى فردى كه براى اولين بار جمع آورى مى شود مورد استفاده قرار نمى گيرد بلكه در صورت مراجعات بعدى دريافت جواب منفى يعنى اطمينان از سالم بودن پلاسماى دريافتى مورد استفاده قرار مى گيرد. پس از جمع آورى پلاسما ، پلاسماهاى منجمد شده توسط كاميون هاى مخصوص كه داراى شرايط خاص نگهدارى پلاسما هستند به كشور آلمان و شركت مربوطه حمل مى شود كه در آن جا شركت اقدام به تست مجدد از پلاسما كرده و پس از تأييد نهايى، فرآورده هاى مختلف از آن استخراج مى شود كه تبديل و فرآورى دارو از پلاسماها با دريافت كارمزد صورت مى  گيرد كه داروهاى مورد نياز از پلاسماى بومى به ايران وارد شده و مورد استفاده بيماران و مصرف كنندگان مختلف قرار مى گيرد.
* ظرفيت اين مركز چه ميزان است و در فازهاى توسعه اى آن چه اقدامات صورت خواهد گرفت؟
** ظرفيت اين مركز ۵۰ هزار ليتر پلاسما در سال است كه با راه اندازى ۲ مركز ديگر ظرفيت جمع آورى پلاسما به ۱۵۰ هزار ليتر خواهد رسيد و در صورتى كه با راه اندازى دو مركز ديگر ميزان جمع آورى پلاسما به ۲۵۰ هزار ليتر برسد، كارهاى مقدماتى براى احداث و راه اندازى پالايشگاه توليد فرآورده هاى دارويى از پلاسما در كشور راه اندازى خواهد شد كه ضمن تأمين اقلام مشتقات دارويى پلاسمايى، ايران قادر خواهد بود، مازاد مصرف كشور را به كشورهاى ديگر صادر كند.
* با توجه به ابتلاى بيماران هموفيلى كه از فاكتور آلوده استفاده كردند چه تضمينى براى عارى بودن پلاسما از بيمارى ها و ويروس در نظر گرفته شده است.
** اين مركز طبق آيين نامه و دستورالعمل هاى معتبر اقدام به جمع آورى و فريز كردن پلاسما تحت شرايط كاملاً استاندارد و مطابق با قوانين روز دنيا عمل مى كند، هم چنين در سال دوبار مميزى از مركز صورت خواهد گرفت و حتى به طور غيرمترقبه بازديدهاى ديگرى نيز از سوى شركت اصلى براى اطمينان از مراحل جمع آورى و فريز پلاسما صورت مى گيرد. در ضمن تمام دستگاه هاى مورد استفاده از پيشرفته ترين تجهيزات و ابزار مورد استفاده است كه حتى آزمايشگاه مركز جزو مجهزترين دستگاه هاى آزمايشى و تست در گروه خود است.
* براى فرد اهداكننده چه تسهيلاتى در نظر گرفته مى شود؟
** از آن جايى كه اين اقدام يك كار خدا پسندانه و انسان دوستانه است، هيچ  اقدامى جايگزين و جبران كننده آن نخواهد بود و فقط اين شركت در نظر دارد براى اهداكنندگان هزينه را در قالب كارت اعتبارى و يا به صورت بن آن هم در حد هزينه رفت و آمد در اختيار اهداكنندگان بگذارد. همچنين براى آماده سازى اذهان عمومى و فراهم كردن زمينه جذب اهداكنندگان پلاسما اين شركت علاوه بر برگزارى سمينارهاى تخصصى و مصاحبه رسانه اى اقدام به تبليغات و توزيع بروشور در سطح دانشگاه ها و مراكز و... كرده است و اگر در مراحل مختلف جمع آورى پلاسما بيمارى و يا مواردى از بيمارى مشخص شود، فرد اهداكننده، به صورت رايگان براى مرحله اول براى درمان به پزشكان متخصص معرفى خواهد شد و پلاسماى فرد به هيچ وجه مورد استفاده قرار نخواهد گرفت.