سيد على امامى
۱- فيليپس اقتصاددان معاصر مقاله اى در اواسط قرن بيستم چاپ كرد كه بسيار مورد توجه اهالى علم اقتصاد قرار گرفت. او كشف كرده بود كه بين بيكارى و نرخ تورم رابطه معكوس وجود دارد. بدين معنا كه هرچه بيكارى افزايش يابد تورم كاهش مى يابد و هرچه بيكارى كاهش يابد تورم افزايش مى يابد. او استدلال كرده بود كه چنان چه بخواهيم بيكارى را مهار كنيم بايد سياست هاى تورم زا اتخاذ كنيم و برعكس اگر بخواهيم تورم را مهار كنيم تصميم هايى گرفته مى شود كه موجب افزايش بيكارى مى گردد. البته هم اكنون به منحنى فيليپس در ادبيات اقتصادى نقدهاى فراوانى وارد شده و بعضا مورد ترديدهايى قرار گرفته است. با اين حال هنوز هم تصميم گيرندگان اقتصادى در سطح كلان در اين دو راهى قرار دارند كه مهار تورم را انتخاب كنند يا مهار بيكارى را.
۲- هم اكنون محيط اقتصاد ايران به شدت تورم زا است. و بسيارى از مردم از اين كه سرعت افزايش سطح عمومى قيمت ها بسيار بيشتر از سرعت حقوق و دستمزدشان است ناراضى هستند. ايران پس از جنگ تاكنون مشغول اصلاح امور اقتصادى است و هر سال با تصحيح برخى رفتارهاى اقتصادى در تلاش است كه فضاى رقابتى را به اقتصاد تزريق كند. روزى كنترل تجارت خارجى كه در اختيار دولت بود آزاد مى شود و روزى نرخ ارز يكسان مى شود. روزى تصميم به حذف برخى اقدامات حمايتى گرفته مى شود و حال نيز قرار است در قيمت بنزين و گازوئيل اصلاحاتى انجام شود. همه اين اقدامات بى ترديد ايجاد تورم مى كند. و هر كسى هم كه بر مسند رياست دولت قرار بگيرد بايد قبول كند كه اصلاح اقتصادى همراه با درد است.
۳- حقوق و دستمزد كارگران نيز مشمول بحث هاى تورمى است. تحقيقات نشان داده است كه چه در بخش صنعت و چه در بخش كشاورزى و حتى در بخش خدمات بيشترين عامل اثرگذار بر هزينه توليد، نيروى انسانى است، اين بدان معناست كه چنانچه دستمزدها رشد يابد بيشترين تاثير را بر قيمت تمام شده كالا مى گذارد. و همين امر هم موجب مى شود كه بيشترين تاثير بر روى سطح عمومى قيمت ها ناشى از افزايش دستمزدها باشد.
۴- در حال حاضر بخش كارگرى كشور از اين كه هر روز از قدرت خريدش كاهش مى يابد سخت نگران است. افزايش ناچيز دستمزدها از يك سو و رشد افسار گسيخته قيمت از سوى ديگر حاكى از آن است كه در مسابقه قيمت ها و دستمزدها در اين چند سال بازنده اصلى كارگران هستند. آنانى كه درآمدشان در طول سال ثابت است و با رشد قيمت قادر به افزايش درآمد خود نيستند.
۵- شايد بتوان با اتخاذ سياست هاى ضد تورمى شديد، جلوى قيمت ها را گرفت اما به رابطه فيليپس برمى گرديم كه در صورت اتخاذ سياست هاى مهار تورم بيكارى تشديد مى شود و بهمن عظيم بيكارى با سرعت بيشتر بر سر جامعه فرود مى آيد كه اين اتفاق علاوه بر معضلات اقتصادى بحران هاى اجتماعى هم گريبان گير مى شود.
۶- معماى چند مجهولى در مقابل سياستگذاران قرار دارد. تورم يا بيكارى؛ افزايش حقوق كارگران و رشد سطح عمومى قيمت ها يا ... چه بايد كرد؟ از يك سو هر سال قيمت ها در حال افزايش هستند و از سوى ديگر چنان چه دستمزدها را به اندازه رشد قيمت افزايش دهند موجبات تشديد شديد تورم مى گردد. وانگهى اگر هم دستمزد كارگران را افزايش ندهند بازنده اصلى بخش زحمتكش جامعه است. مساله اى كه تا اصلاح كامل اقتصادى وجود دارد و تا وقتى كه فضايى رقابتى حاكم نشود، مسابقه قيمت ها و دستمزدها پابرجاست.