سه شنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۶
۷ شعبان ۱۴۲۸ - ۲۱ اوت ۲۰۰۷ - سال هشتم - شماره ۲۳۸۶
اقتصاد
Tel: 8808913
Eco@javandaily.com
sJavan.jpg
pdf PDF
Edition
صفحه نخست
ايران
جهان
اقتصادى
حوادث
ورزشى
فرهنگى
سينما، تئاتر
جوان ورزشى
سراى ايرانى
سلام جوان
جامعه
سلامت
اقتصاد
آرشيو
تماس با ما
سرمايه گذارى خارجى در ايران
موقعيت جغرافيايى، وجود منابع غنى انرژى و معدنى، نيروى انسانى مستعد، جوان و خلاق و ثبات قوانين و سياست هاى اقتصادى كشورها، از مهم ترين عواملى است كه سرمايه گذاران براى فعاليت كشورها به آنها توجه مى كنند.
هر قدر اين امكانات فراهم و قوانين با ثبات تر و سياست هاى حمايتى دولت از سرمايه گذاران بيشتر باشد، بديهى است سرمايه گذاران خارجى اقبال بيشترى براى حضور در يك كشور خواهند داشت.
صاحبنظران اقتصادى با اشاره به ويژگى هاى كشورمان، فرصت هاى سرمايه گذارى در ايران را در مقايسه با بسيارى از كشورهاى جهان بى نظير توصيف مى كنند و معتقدند: افق روشنى پيش روى جمهورى اسلامى ايران قرار دارد كه با انجام برخى اصلاحات و برطرف كردن برخى مشكلات و بروكراسى هاى موجود مى توان انگيزه سرمايه گذارى و سرعت رشد و توسعه اقتصادى ايران را چند برابر كرد. تاريخ اقتصاد سياسى ايران هم اين روند را نشان مى دهد.
تاريخچه سرمايه گذارى خارجى در ايران
قرارداد ميان دولت ايران و بارون جوليوس رويتر ( دولت انگلستان) را كه در سال ۱۲۹۸ هجرى قمرى به رشته تحرير درآمد شايد بتوان نخستين اقدام عملى در سرمايه گذارى خارجى در كشور دانست.
اگرچه اين قرارداد به لحاظ ماهيت استعمارى آن و مخالفت ها هيچ گاه به مرحله اجرا نرسيد اما شانزده سال بعد امتياز تاسيس يك بانك به مدت ۵۰ سال به همان شخص واگذار شد.
در سال ۱۹۰۱ ميلادى ( سال ۱۲۸۰ شمسى) هم وسيع ترين امتياز نفتى تاريخ كشور براى مدت ۶۰ سال به ويليام ناكسى دارسى ( در حقيقت دولت انگلستان) داده شد.
اگرچه اين قرارداد در سال ۱۹۳۲ لغو شد اما چند ماه بعد قرارداد ۶۰ ساله ديگرى با شركت دولتى انگلستان امضا شد كه شامل قرارداد شيلات شمال و چند قرارداد ديگر سرمايه گذارى تحميلى دولت هاى سلطه گر در زمينه منابع و معادن راهبردى كشور بود.
اين موارد نمونه هايى است كه سابقه ذهنى ناخوشايندى را در مورد سرمايه گذارى خارجى در كشور به وجود آورده است.
همزمان با تصويب قانون تجارت و قانون ثبت شركت ها ( ۱۳۱۰ شمسى) نوع ديگرى از سرمايه گذارى خارجى و در حقيقت از نوع خصوصى خارجى در كشور آغاز شد.
با ملى شدن صنعت نفت و افزايش توان مبادله ارزى كشور طبيعتا سرمايه گذاران خصوصى خارجى متوجه درآمد رو به افزايش ايران از نفت و بازار بكر آن شدند اما بيم ملى شدن، آنها را از سرمايه گذارى در ايران باز مى داشت كه البته با تصويب قانون ملى نشدن سرمايه هاى خصوصى و سپس تصويب قانون جلب و حمايت  سرمايه هاى خارجى ثبت شركت ها با سهامداران خصوصى خارجى در ايران افزايش يافت. در سال هاى ۱۳۳۲ و ۱۳۳۴ به ترتيب ۱۰ و ۳۱ شركت جديد به ثبت رسيد و در مجموع در اين دوره ۱۶۷ شركت ايرانى با سهامداران خصوصى خارجى به ثبت رسيد.
سرمايه گذارى خصوصى خارجى از سال ۱۳۳۵ تا :۱۳۵۷
با تصويب قانون جلب و حمايت سرمايه گذارى خارجى ( مصوب ۱۳۳۴ و آيين نامه اجراى آن مصوب ۱۳۳۵ نقطه عطفى در تاريخ سرمايه گذارى خصوصى خارجى در ايران به وجود آمد.
دولت از اين طريق بخشى از سرمايه هاى خصوصى و توليدى خارجى را زير پوشش و حمايت ها و تسهيلات خاصى براى آنها در نظر گرفت. اما شمول اين قانون، اختيارى بود نه اجبارى.
سهامدار خصوصى خارجى مى توانست براى دريافت مجوز قانونى درخواست ارايه دهد و دولت در صورت تشخيص صرفه و صلاح، سرمايه خارجى را زير پوشش اين قانون قرار مى داد، در غير اين صورت در قالب قانون تجارت و قانون ثبت شركت ها در ايران سرمايه گذارى مى كردند.
سرمايه گذارى خصوصى خارجى از سال ۱۳۵۸ تا :۱۳۸۱
در اين دوره دولت به رغم مشكلات ناشى از جنگ تحميلى و فشارهاى اقتصادى، تعهدات خود را در قبال سرمايه گذاران خارجى به طور كامل و بى نظير ادا كرد، به گونه اى كه از آن به عنوان حمايت بيشتر در مقايسه با سرمايه گذاران داخلى ياد مى شود. در قانون برنامه هاى پنج ساله اول و دوم توسعه كشور نيز به موضوع استفاده از سرمايه هاى خارجى توجه ويژه شد و براى فراهم كردن زمينه مساعدتر و جذب سرمايه هاى خارجى در برنامه سوم توسعه نيز بيشتر به اين موضوع اهميت داده شد.
قانون جلب و حمايت سرمايه گذارى خارجى كه خود عامل مهمى در جذب و هدايت سرمايه هاى خارجى به كشور است پس از حدود ۴۸ سال بازنگرى شد و در سال ۱۳۸۱ قانون جديد تشويق و حمايت از سرمايه گذارى به تصويب رسيد و جايگزين قانون قبلى شد.
موقعيت ويژه ايران، اصلى انكارناپذير در جذب سرمايه هاى خارجى
ايران به لحاظ منابع عظيم خدادادى و موقعيت و جايگاه ويژه اى كه در منطقه و جهان دارد همواره مورد توجه كشورها و قدرت هاى جهان بوده است و پيروزى ملت ايران و ايجاد نظامى بودن نوين بر مبناى ايدئولوژى اسلامى بر اهميت ايران در جهان افزوده است.
قدرت هاى استكبارى كه آرمان هاى انقلاب اسلامى را مغاير سياست هاى خود در سلطه بر جهان و غارت منابع آنها ارزيابى مى كنند، همواره تلاش كرده اند تا در حركت شتابان ايران اسلامى در مسير دستيابى به فناورى هاى روز و اهداف توسعه كشور مانع تراشى كنند كه موضوع پرونده سازى براى ايران در دستيابى به دانش هسته اى از جمله آنهاست.
اگرچه برخى كشورهاى غربى به ويژه امريكا از آغاز پيروزى انقلاب اسلامى تلاش زيادى براى به انزوا كشيدن ايران به كار گرفتند اما موقعيت ويژه و جذابيت هاى اقتصادى ايران به گونه اى است كه به قول دانش جعفرى، وزير امور اقتصادى و دارايى حتى سرمايه گذاران امريكايى نيز به رغم كنترل هايى كه بر آنان مى شود در قالب شركت هاى ديگر كشورها در ايران سرمايه گذارى مى كنند.
فصل جديد سرمايه گذارى خارجى در ايران
مدير كل سازمان سرمايه گذارى خارجى كشور با بيان اين كه در سال هاى جنگ تحميلى روند سرمايه گذارى در كشور با چالش مواجه شد درباره دور جديد سرمايه گذارى خارجى در ايران مى گويد: از سال ۱۳۷۲ با بسترسازى هاى انجام شده موج جديد سرمايه گذارى خارجى در ايران آغاز شد و سير صعودى گرفت. احمد جمالى تدوين و تصويب قانون تشويق و حمايت سرمايه گذارى خارجى را گامى مهم در بسترسازى براى جذب سرمايه هاى خارجى توصيف مى كند و مى گويد: اين قانون كه با بررسى قوانين سرمايه گذارى خارجى ۳۴ كشور جهان تهيه و تدوين شده جزو مترقى ترين قوانين سرمايه گذارى است.
تضمين ها براى انواع روش هاى سرمايه گذارى خارجى در ايران
مديركل سازمان سرمايه گذارى خارجى مى گويد: براساس قانون تشويق و حمايت سرمايه گذارى خارجى مى توان در تمام زمينه ها كه در مجوز سرمايه گذارى خارجى مشخص شده است فعاليت كرد و نياز به مجوز ديگرى نيست، ضمن اين كه تضمين لازم در برابر سلب مالكيت و ملى كردن سرمايه گذاران داده مى شود. احمد جمالى مى افزايد: سرمايه گذاران خارجى همچنين از ضمانت صادرات برخوردار خواهند شد و در زمينه مبادلات خارجى نيز با آنان مشابه سرمايه گذاران داخلى رفتار مى شود. به گفته اين مقام مسوول، سرمايه گذاران خارجى همچنين از تضمين هاى لازم براى جبران زيان ناشى از تحريم يا تعليق در اجراى موافقت نامه هاى مالى، خريد كالاهايى كه يك سازمان دولتى خريدار انحصارى كالاها و خدمات توليدى است و از مزاياى نامحدود بودن مبادلات خارجى برخوردار خواهند شد. مديركل سرمايه گذارى خارجى با اشاره به قانون تشويق و حمايت سرمايه گذارى خارجى مى گويد: برخلاف تصور و تبليغات صورت گرفته سرمايه گذاران خارجى مى توانند تا ۱۰۰ درصد در طرح هاى ايرانى سرمايه گذارى كنند.
احمد جمالى تمركز نمايندگان دستگاه هاى مختلف در سازمان سرمايه گذارى خارجى براى سهولت كار سرمايه گذاران و كوتاه شدن زمان درخواست سرمايه گذارى را از جمله اقدامات دولت براى حمايت از سرمايه گذاران خارجى توصيف مى كند و مى گويد: هم اكنون مجوز سرمايه گذارى خارجى در مدت ۴۵ روز در كشور صادر مى شود.
عوامل موثر بر افزايش انگيزه سرمايه گذارى خارجى در ايران
مديركل سازمان سرمايه گذارى خارجى مى گويد: اگرچه قوانين كشور براى سرمايه گذارى خارجى مترقى و جزو قوانين پيش رو در جهان است، اما متناسب با اين قانون در كشور ظرفيت سازى نشده است.
جمالى مى گويد: اكنون كمتر فارغ التحصيل دانشگاهى است كه بتواند علاوه بر دانستن زبان خارجى در حوزه هايى كه سرمايه گذاران خارجى به آن نياز دارند، تخصص داشته باشد.
مديركل سازمان سرمايه گذارى خارجى ايجاد شاخه هاى تحصيلى بين رشته اى دانشگاهى را يكى از راهكارهاى رفع اين مشكل مى داند و بر ضرورت توجه مسوولان وزارت علوم به اين نياز تاكيد مى كند.
جمالى ضعف تعامل بخش خصوصى كشور را با كشورهاى خارجى يكى ديگر از مشكلات فرارو براى افزايش سرمايه گذارى در كشور مى خواند و مى گويد: كشورهايى كه بخش خصوصى در آنها تعامل خوبى با دنياى خارج دارد ميزان سرمايه گذارى خارجى در آنها نيز رشد فزاينده اى نشان مى دهد و براى توفيق كشور در اين باره ضمن فراهم شدن هرچه بيشتر زمينه تعامل بخش خصوصى كشور با ساير كشورها فعالان بخش خصوصى كشور نيز تعامل خود را با جهان بيشتر مى كنند.
جمالى تغيير ساختار شركت هاى داخلى و ظرفيت سازى در نهادهاى دولتى را براى فراهم شدن هرچه بيشتر سرمايه گذارى خارجى در كشور يكى ديگر از ضرورت ها برمى شمارد و تصريح مى كند: بايد همه ظرفيت  وزارتخانه ها و دستگاه هاى كشور به ويژه دستگاه هاى اقتصادى براى افزايش جذب سرمايه گذاران خارجى در كشور به كار گرفته شود.
وى استفاده از ظرفيت  سفارتخانه ها و استاندارى ها را براى كمك به افزايش سرمايه گذارى در كشور بسيار سودمند مى داند و مى افزايد: اقدام هماهنگ و تحرك بيشتر سفارتخانه ها و استاندارى ها در معرفى زمينه هاى سرمايه گذارى در كشور مى تواند روند سرمايه گذارى خارجى در كشور را به طور چشمگيرى سرعت بخشد.
معاون وزير بازرگانى هم سفارتخانه ها را خط مقدم جذب سرمايه هاى خارجى توصيف مى كند و مى گويد، هم اكنون بيشتر سفارتخانه هاى كشور صرفا در بخش سياسى فعالند و با فعال شدن بخش اقتصادى آنها گامى بلند در روند جلب و جذب سرمايه گذارى خارجى در كشور برداشته خواهد شد. مهدى غضنفرى با مثبت خواندن اقدامات اخير وزارت امور خارجه در فعال كردن بخش بازرگانى و اقتصادى سفارتخانه ها مى گويد: توجه وزارت امور خارجه و انجام برخى اقدامات در اين باره نويدبخش جهش در تعامل كشور با سرمايه گذاران خارجى است. منوچهر متكى وزير امور خارجه نيز سال گذشته در جمع سفيران ايران در كشورهاى مختلف جهان، بر ضرورت فعال كردن بخش اقتصادى سفارتخانه ها تاكيد كرد و در پاسخ به پرسش خبرنگار واحد مركزى خبر مبنى بر اين كه چگونه انگيزه لازم براى اجراى آن را ايجاد خواهد كرد، گفت: از اين پس ميزان فعال شدن بخش اقتصادى و بازرگانى سفارتخانه ها به عنوان يكى از محورهاى اصلى ارزيابى عملكرد سفيران محسوب خواهد شد و سفيرانى كه در اين زمينه كاركرد مطلوبى نداشته باشند درباره ادامه ماموريت آنان تجديدنظر خواهد شد. به هر حال ايران بايد تلاش كند انگيزه هاى لازم براى حضور سرمايه گذاران خارجى در كشور كاهش نيابد، بلكه روز به روز بر اين مزيت افزوده شود.
عوامل كاهش انگيزه سرمايه گذارى در ايران
صرف نظر از مشكلات و محدوديت هايى كه دشمنان انقلاب اسلامى براى كشورمان ايجاد كرده اند، شمارى از كارشناسان معتقدند با وجود تصويب قانون مترقى تشويق و حمايت سرمايه گذاران خارجى، برخى ناهماهنگى ها، پيچيدگى مقررات و بروكراسى موجود در ادارات موجب سردرگمى و بلاتكليفى سرمايه گذاران خارجى شده است.
اين كارشناسان تعدد مراكز تصميم گيرى را يكى از مشكلات موجود در مسير جذب سرمايه هاى خارجى توصيف مى  كنند و مى گويند: اگرچه با تصميم قانون تشويق و حمايت از سرمايه گذاران خارجى و تشكيل سازمان سرمايه گذارى خارجى تلاش شده است تا همه نهادهاى ذيربط در يك جا متمركز شوند اما اين سازمان هنوز نتوانسته است به طور كامل نياز مراجعه سرمايه گذاران خارجى را به سازمان هاى ديگر برطرف كند.
شمارى از صاحبنظران نيز وجود برخى فساد ادارى را يكى از عوامل كاهش سرمايه گذاران خارجى توصيف مى كنند و برخورد قاطع با آن را موجب فراهم شدن بيشتر اعتماد و زمينه ساز سرمايه گذارى در كشور مى دانند.
قوه قضاييه براى مقابله با اين پديده و جلب اعتماد سرمايه گذاران، به ويژه در ماه هاى اخير اقداماتى در حمايت از سرمايه گذارى در كشور انجام داده است كه تشكيل ستادى با عنوان ستاد ارتقاى امنيت سرمايه گذارى متشكل از نمايندگان سه قوه براى حمايت از سرمايه گذارى در كشور از جمله آنهاست. على اكبر عرب مازار رييس سازمان امور مالياتى كشور هم ضمن اين كه ايجاد زمينه هاى برابر براى دريافت ماليات بر درآمد از شركت هاى خارجى و داخلى را يكى از ويژگى هاى بارز براى افزايش انگيزه سرمايه گذاران خارجى توصيف مى كند، وجود برخى قوانين را از جمله مشكلات سرمايه گذاران خارجى در ايران مى داند. وى مى گويد: مقررات مربوط به قانون كار در ايران نامناسب و به نحوى است كه حتى كارفرمايان داخلى نيز با آن مشكل دارند.
على اكبر عرب مازار معتقد است: اين براى سرمايه گذار خارجى پذيرفته نيست كه حقوق حدود چهارصد روز را به كارگر بدهد اما او برايش حدود بيست روز كار كند.
وى مى  افزايد: براساس اين قانون در بيشتر موارد اخراج كارگر خاطى به سختى امكان پذير است به نحوى كه كارفرما در صورت نارضايتى از كارگران خود، اختيارات بسيار محدودى در بركنارى آنان دارد، حتى كارگران اخراج شده نيز مى توانند با مراجعه به وزارت كار و امور اجتماعى و توسل به مراجع قانونى، برخلاف ميل كارفرماى خود حكم بازگشت به كار بگيرند و كارفرما مجبور مى شود كارگرى كه مرتكب جرم و محكوم شده است پس از طى دوران محكوميت او را به كار بگيرد و اين ها براى كارفرما غيرقابل قبول است. برخى سرمايه گذاران نيز مقررات مبادلات ارزى را از موارد محدودكننده فعاليت هاى سرمايه گذاران خارجى مى دانند و مى گويند: سرمايه گذار خارجى مى تواند بخشى از ارز لازم خود را از طريق صادرات كالاهايى كه در داخل توليد مى كند به دست آورد اما دولت مى تواند بنا به تصميم خود از صادرات محصولات سرمايه گذار خارجى به خارج از كشور جلوگيرى كند و سرمايه گذار مجبور مى شود كالاى خود را در داخل به فروش برساند و در نتيجه براى تامين ارز مورد نياز بايد ريال را به ارز خارجى تبديل كند و اين موضوع هزينه تبديل ارز را به آنان تحميل مى كند. اگر اين مشكلات برطرف شود بى  ترديد فعاليت سرمايه گذاران خارجى در كشور تسهيل خواهد شد.
تسهيلات و فرصت هاى ويژه ايران براى سرمايه گذاران خارجى
مدير كل سازمان سرمايه گذارى خارجى تصويب و اجراى قانون تشويق و حمايت سرمايه  گذارى خارجى را نقطه عطفى در تاريخ سرمايه  گذارى خارجى كشور توصيف مى كند و مى افزايد: در اين قانون حمايت هاى خوبى از سرمايه گذاران خارجى شده است، حتى درباره مالكيت اموال غيرمنقول مانند زمين- كه محدوديت هايى وجود دارد- در قانون سرمايه گذارى خارجى تدابيرى انديشيده شده است كه براساس آن سرمايه گذاران خارجى مى توانند با به ثبت رساندن يك شركت ايرانى، فعاليت هاى خود را در آن قالب انجام دهند و با توجه به ايرانى بودن شركت، اجازه مالكيت املاك را نيز مى يابند.
او مى گويد: در اين قانون، سرمايه گذارى مستقيم در تمام زمينه ها براى بخش خصوصى خارجى آزاد است و آن ها با موافقت شوراى سرمايه گذارى خارجى و دريافت مجوز نياز به دريافت مجوز ديگر نخواهند داشت.
جمالى با اشاره به فراهم بودن زمينه هاى مختلف براى سرمايه گذارى خارجى به ويژه در بخش انرژى و صنايع و معادن، بخش مسكن را نيز با توجه به نامتناسب بودن ميزان عرضه و تقاضا در كشور و همچنين سودآور بودن آن يكى از زمينه هاى مناسب براى سرمايه گذارى و بازدهى سرمايه عنوان مى كند و مى گويد: طرح هاى مسكن و ساختمان قابليت بالايى در ايجاد فرصت هاى شغلى و جذب سرمايه  دارند اما كمتر به آن توجه شده است.
مدير كل سازمان سرمايه گذارى خارجى مى افزايد: هم اكنون كشورهاى چين، هند، هلند، آلمان، ايتاليا و مالزى براى سرمايه گذارى در بخش مسكن ايران وارد فعاليت شده اند.
جمالى با بيان اين كه ۸۰ درصد از مجوزهاى سرمايه گذارى خارجى تاكنون به مرحله اجرا رسيده است، مى  گويد: براى روان سازى فعاليت سرمايه گذاران، ستاد سرمايه گذارى در تمام استان هاى كشور در زمينه جذب سرمايه گذار خارجى فعال شده است و پيش بينى مى شود از نظر جذب سرمايه هاى خارجى امسال حرف اول را در منطقه بزنيم. وى امضاى بيش از ۵۰ موافقتنامه اجرايى با كشورهاى مختلف را در تحقق اين پيش بينى مهم توصيف مى كند.
البته دستگاه هاى مسوول در سال هاى اخير براى تسهيل امور سرمايه گذاران خارجى امكانات جديدى را تدارك ديده اند كه ايجاد نخستين مركز تامين منابع مالى خارجى (فاينانس) در محل سازمان هاى كمك هاى فنى و اقتصادى ايران از آن جمله است.
با ايجاد اين مركز معطلى متقاضيان دريافت منابع مالى خارجى كه در گذشته ممكن بود از يك سال هم فراتر رود به كمتر از ۸۹ روز كاهش مى يابد. دانش جعفرى، وزير اقتصاد در مراسم گشايش اين مركز با بيان اين كه بخشى از منابع مالى خارجى مورد نياز كشور همواره از راه تامين مالى خارجى يا فاينانس تامين شده است گفت: پيش از اين متقاضيانى كه از تسهيلات خارجى استفاده مى كردند براى گرفتن نتيجه بايد به چند دستگاه در جاهاى مختلف مراجعه مى كردند، اما با ايجاد مركز تامين منابع مالى خارجى و استقرار نمايندگان دستگاه هاى مربوط در اين مركز مشكل مزمن مراجعه سرمايه گذاران به دستگاه هاى مختلف برطرف شده و امكان مسووليت خواهى از دستگاه هاى مختلف نيز به نحو بهترى فراهم شده است. رييس سازمان خصوصى سازى هم با تاكيد بر مترقى بودن قانون تشويق و حمايت سرمايه گذارى خارجى مى گويد: در اين قانون ضمن تضمين سرمايه هاى خارجى به منظور حمايت از سرمايه گذاران خارجى پيش بينى شده است سرمايه گذاران خارجى بتوانند هر سال سود خود را و پس از ۳ سال نيز اصل سرمايه خود را به صورت ارز از كشور خارج كنند.
غلامرضا حيدرى كرد زنگنه معاون وزير امور اقتصادى و دارايى با اشاره به پيش بينى هاى انجام شده براى دستيابى به اهداف افق سند چشم  انداز كشور معتقد است: براى تحقق اين اهداف بايد سالانه ۳ هزار و ۷۰۰ ميليارد دلار سرمايه گذارى در كشور صورت گيرد كه از اين رقم بايد يك هزار و ۳۰۰ ميليارد دلار به صورت سرمايه گذارى خارجى باشد يعنى سالانه بايد حدود ۸۰ ميليارد دلار سرمايه گذارى خارجى در كشور انجام شود تا به اهداف سند چشم انداز بيست ساله كشور برسيم. حيدرى كرد زنگنه سهم دولت را در اقتصاد كشور زياد مى داند و مى گويد: براساس سند چشم انداز و سياست هاى ابلاغى اصل ۴۴ قانون اساسى سهم كنونى دولت در اقتصاد كشور بايد به ۲۰ درصد كاهش يابد و سهم بخش خصوصى و تعاونى نيز بايد به ترتيب ۵۵ و ۲۵ درصد شود كه اين هدفگذارى فرصت ويژه اى براى سرمايه گذاران فراهم كرده است. وى مى افزايد: در اين قانون به سرمايه گذاران خارجى كه خواهان سرمايه گذارى در ايران هستند، فرصت داده شده است در ۲۵ درصد هر بخش و ۳۵ درصد هر رشته سرمايه گذارى كنند.
تسهيل در روند تصميم گيرى اقتصادى با حذف شوراهاى موازى
به دنبال تغييرات و اصلاحات اخير دولت در عرصه اقتصادى كشور رئيس جمهور بحث ادغام بيش از ۳۸ شوراى مختلف در عرصه تصميم گيرى اقتصادى و تبديل آن به ۳ يا ۴ شورا به منظور تسهيل در تصميم گيرى را مطرح كرد؛ نظر كارشناسان را در اين خصوص مى خوانيد.
لطف الله فروزنده اظهارداشت: ادغام شوراها از ضرورى ترين امورى است كه بايد در حوزه اصلاح ادارى صورت بگيرد.وى افزود: اين ادغام ها مى تواند در روند روان سازى نظام تصميم گيرى دولت موثر بوده و خود اقدامى و كارآمد و اثربخش به حساب آيد. قائم مقام مركز پژوهش هاى مجلس اضافه كرد: من هرگونه اصلاح در نظام بروكراسى بر مبناى كار كارشناسى و آسيب شناسى گذشته را با رويكرد رسيدن به هدف مثبت ارزيابى مى كنم. وى با بيان اينكه بحث بروكراسى و ديوانسالارى نظام كهنه ادارى از جمله معضلات دولت است افزود: سيستم ديوانسالارى به اين منظور شكل گرفته كه بتواند اهداف سازمان را پيگيرى نمايد ولى عملا اين سيستم خود به معضلى در دستيابى به اهداف تبديل شده است. فروزنده با اشاره به اينكه مشكلات سيستم ادارى تنها دولت فعلى را با مشكل مواجه نكرده، گفت: فرقى نمى كند، هر رييس جمهورى كه باشد قطعا يكى از مشكلات حاضر دولت وى ريشه در سيستم ادارى خواهد داشت. وى از جمله اين مشكلات به وجود شوراهاى متعدد و موازى با اختيارات متفاوت اشاره كرد و افزود: اين شوراها به دليل كثرت و تعدد بيش از حد آنها به موقع تشكيل نمى شوند، از سويى مصوبات آنها به درستى پيگيرى  نمى شود و لذا آثار مطلوب و مورد نظر ناشى از فعاليت آنها هويدا نخواهد شد. قائم مقام مركز پژوهش هاى مجلس يادآور شد: اقدام ادغام شوراهاى موازى و تبديل آنها به چند شوراى فعال و كارآمد فى نفسه خوب است منتها اين حركت نيازمند انجام برنامه ريزى، بررسى ابعاد كار و زواياى قانونى آن و انجام امور كارشناسى لازم است.وى افزود: در قالب اين كار كارشناسى بايد هدف تشكيل اين شوراها و اختيارات آنها مشخص شود. فروزنده تصريح كرد: گروه كارشناسى مربوطه بايد ضرورت وجود يا عدم وجود شوراها را بررسى كند و با توجه به اينكه چه مرجعى حكم بر تشكيل شوراها داده با شناسايى مرجع مربوطه اقدام به ادغام اين شوراها نمايد. رسول صديقى بنابى اظهارداشت: ادغام برخى از ۳۸ شوراى زير مجموعه دولت حركتى مثبت و اثر بخش است، البته به شرط اينكه به شكلى كارشناسانه و دقيق صورت پذيرد. وى افزود: شوراهاى مختلفى تا كنون شكل گرفته و هر يك نيز با اهداف و نياز خاص پديد آمده اند، همچنين مراجع پديد آورنده آنها نيز با يكديگر متفاوت هستند. اين نماينده مجلس اضافه كرد: ابتدا بايد به درستى بررسى شود شوراهايى كه دولت قصد ادغام آنها را دارد مبتنى بر قانون خاص پديد آمده اند يا خير، مثلا اگرمجلس راى به تشكيل آنها داده بايد همان مرجع نيز به شكلى قانونى راى به انحلال آن شورا يا ادغام آن با شوراى ديگر دهد. وى افزود: مثلا اگر مجمع تشخيص مصلحت نظام شوراى انقلاب فرهنگى را شكل داده بايد همان مرجع نيز در خصوص ادغام يا عدم ادغام آن تصميم بگيرد. صديقى بنابى گفت: در برخورد با برخى شوراها مانند شوراى اقتصاد كه مركز تصميمات مهم اقتصادى مى باشند بايد با دقت و ظرافت بيشتر اقدام به تصميم گيرى در روند ادغام ها نمود. وى با بيان اينكه ادغام شوراها نقشى در كاهش تصديگرى دولت ندارد، افزود: ادغام چندين شورا در هم نمى تواند از تاثيرى مشابه ادغام دو وزارتخانه در يكديگر برخوردار باشد. اين نماينده مجلس اضافه كرد: داشتن چند شوراى محدود و موثر بهتر از برخوردارى از تعداد بى شمارى شوراى ناكارآمد است. وى تصريح كرد: از جمله مزاياى ادغام شوراها اين است كه وقت دولتمردان در شوراهاى مشابه و متعدد كمتر هدر مى رود. اين نماينده مجلس خواستار جديت بيشتر و انجام امور كارشناسى لازم در روند ادغام شوراها شد. كاظم دلخوش اباترى اظهارداشت: دولت در حذف و اضافه كردن و همچنين ادغام شوراها مختار است. وى افزود: اين نياز دولت است كه تعيين مى كند شورايى به حيات خود ادامه دهد يا خير. اين نماينده مجلس خاطر نشان كرد: شوراها حكم اجرايى ندارند و صرفا از نقش مشاوره اى برخوردارند. وى اضافه كرد: شوراها با عنايت به اين كه فاقد چارت تشكيلات خاصى بوده و بار اجرايى، مالى و حقوقى براى دولت ندارند لذا در كاهش تصديگرى دولت بى نقش هستند. عبدالحسين ساسان اظهارداشت: فعاليت موازى، داشتن دليل بر ادغام شوراها نيست و با اينكه برخى شوراها داراى فعاليت موازى هستند ولى حضور آنها بعضا به تقسيم كار و تخصصى تر شدن آنها منجر شده است.
وى افزود: ما سازمان ها و نهادهاى با فعاليت موازى كم نداريم، مانند ارتش و سپاه كه گرچه داراى فعاليت موازى هستند ولى عملا با تقسيم كارهاى انجام شده هريك در بخشى مشغول خدمت رسانى هستند. اين كارشناس اقتصادى با بيان اينكه من فعاليت ۳۸ شورا را بهتر از ادغام آنها مى دانم گفت: بحث بر سر ادامه فعاليت يا ادغام شوراها در يك نگاه ايدئولوژيكى ريشه دارد، چنانكه معتقدان به انجام امور در قالب شورايى مخالف ادغام شوراها هستند و برعكس كسانى كه بر انجام كارها به شكل قاطع و سريع اعتقاد دارند خواستار ادغام مى باشند. وى با اشاره به تجربه ساير كشورهاى جهان در بحث فعاليت شوراها گفت: در برخى كشورها مانند سوئيس كه فوق العاده شورايى است با تعدد شوراها در آنها مواجه ايم، در برخى ديگر نيز با تعداد اندك شوراها روبه رو هستيم. ساسان خاطر نشان كرد: حتى در كشورهاى دموكراسى نيز هر دو نوع قالب قابل مشاهده است، اين كه بالاخره در ايران كدام ايدئولوژى موفق تر است بايد منتظر نتيجه شد. وى با بيان اينكه هر چيز در دنيا هزينه اى دارد كه اين در خصوص شوراها نيز صادق است افزود: وقتى شوراها فعاليت نمايند كارها صحيح تر ولى كندتر انجام خواهند شد ولى وقتى حذف يا ادغام شوند گرچه كارها سريعتر انجام مى شود، ولى عملا از دقت و سنجيدگى لازم برخوردار نيست. محمدرضا عاطفى اظهارداشت: بعضا فعاليت شوراهاى مختلف و متعدد منجر به همپوشانى يكسرى مسووليت ها شده و حتى مى توانند حوزه هاى كارشناسى را ضعيف نمايند. وى افزود: هر قدر امور بتواند با كار كارشناسى عميق تر صورت گيرند نياز به شورا كمتر مى شود. اين عضو هيات علمى دانشگاه آزاد اسلامى افزود: چنانچه امور به سمت كارشناسى شدن گرايش يابند و نياز به تعدد شوراها كاهش يابد نظام تصميم گيرى در دولت تسريع و تسهيل مى يابد. وى با بيان اين كه نظام تصميم گيرى شورايى در طول زمان دچار تغيير و تحول شده است گفت: شوراها گرچه باعث تصميم گيرى برمبناى خرد جمعى مى شوند ولى از سويى با تعدد آنها موجبات تضعيف تصميمات سازمان ها فراهم مى گردد.


|   شناسنامه   |   آرشيو   |