مفهوم اصطلاحى
كلمه رمضان، خود اسمى از اسماى الهى است و گفته شده كه نبايد به تنهايى و بدون كلمه شهر كه به معناى ماه است، ذكر شود.
واژه رمضان از ريشه رمض و به معناى شدت تابش خورشيد بر سنگريزه است.
مى گويند چون به هنگام نامگذارى ماه هاى عربى، اين ماه در فصل گرماى تابستان قرار داشت، ماه رمضان ناميده شد. انتخاب چنين واژه اى به راستى از دقت نظر و لطافت خاصى برخوردار است، چرا كه سخن از گداخته شدن است و شايد به تعبيرى دگرگون شدن در زير آفتاب گرم و سوزان نفس و تحمل ضربات
بى امانش، زيرا كه رمضان ماه تحمل شدائد و عطش است، عطشى ناشى از آفتاب سوزان يا گرماى شديد روزهاى طولانى تابستان و عطش ديگر حاصل از نفس سركشى كه پيوسته
مى گدازد و سوزشش به راستى جبران ناپذير است. در مقايسه اين دو سوزش، دقيقا رابطه عكس برقرار است، بدين مفهوم كه نفس سركش با چشيدن آب تشنه تر مى گردد و هرگز به يك جرعه بسنده نمى كند و پيوسته، آدمى را در تلاش خستگى ناپذير جهت ارضاى تمايلات خود وا مى دارد.
رمضان، درنگاه رسول
رسول خدا(ص)، در خطبه شعبانيه خود، درباره فضيلت و عظمت ماه رمضان فرموده است: اى بندگان خدا، ماه خدا با بركت و رحمت و آمرزش به سوى شما روى آورده است، ماهى كه نزد خداوند بهترين ماه ها است، روزهايش بهترين روزها، شب هايش بهترين شب ها و ساعاتش بهترين ساعات است، چرا كه در آن، به ميهمانى خداوند فرا خوانده شده ايد و از جمله اهل كرامت قرار گرفته ايد. در اين ماه، نفس هاى شما تسبيح، خواب شما عبادت، عمل هايتان مقبول و دعاهايتان مستجاب است.
پس با نيتى درست و دلى پاكيزه، پروردگارتان را بخوانيد تا شما را براى روزه داشتن و تلاوت قرآن توفيق دهد. بدبخت كسى است كه از آمرزش خدا در اين ماه عظيم محروم گردد. با گرسنگى و تشنگى در اين ماه، به ياد گرسنگى و تشنگى قيامت باشيد.
آن گاه پيامبر اكرم وظيفه روزه داران را برشمرد و از صدقه بر فقيران، احترام به سالخوردگان، ترحم به كودكان، صله ارحام، حفظ زبان، چشم و گوش از حرام، مهربانى به يتيمان و نيز عبادت و سجده هاى طولانى، نماز، توبه، صلوات، تلاوت قرآن و فضيلت اطعام در اين ماه سخن گفت.
راز مباركى ماه رمضان
يكى از اوصاف ماه رمضان كه در برخى از روايات و ادعيه بدان تصريح شده است، صفت مبارك است. رسول خدا (ص) فرمود: ماه رمضان به سوى شما آمد، ماه مبارك، ماهى كه خداوند روزه اش را بر شما واجب كرده است.
از امام على (ع) روايت شده كه فرمود: روزى رسول خدا (ص) چنين فرمود: مردم، ماه خدا، همراه با بركت و رحمت و مغفرت به شما روى آورده است.
علماى لغت واژه بركت را به فزونى و رشد، همراه با ثبات و دوام معنى كرده اند.
در كتاب لسان العرب به نقل از ابن عباس آمده است: معنى بركت، فراوانى در هرچيز خير است.
راغب اصفهانى نيز آن را به معناى ثبوت و استقرار خير الهى در چيزى مى داند، چنانچه بركه، چيزى شبيه حوض، به جايى كه آب در آن مجتمع و مستقر مى گردد، گفته مى شود. اما مبارك، به آنچه كه در آن خير فراوان وجود دارد و از او بروز و صدور مى يابد اطلاق مى گردد.
راغب نيز مى نويسد: به آنچه كه خير و فايده الهى در آن ثبوت و استقرار داشته باشد مبارك گفته مى شود.
بى ترديد مباركى و نامباركى و سودمندى و زيان بارى هرچيزى كه به انسان منتسب مى شود, با حيات آدمى و ابعاد وجودى او رابطه اى تنگاتنگ و گسست ناپذير داشته و با مصالح و مفاسد حيات و جنبه هاى مختلف وجود او ارتباط كامل دارد. به همين علت, براى پى بردن به مباركى ماه رمضان و بركت زايى آن براى انسان،توجه و تامل در نكات زير ضرورى است:
الف-حقيقت حيات و گوهر وجود انسان
روشن است كه آدمى علاوه بر جنبه هاى مادى و زندگى حيوانى، از جنبه هاى معنوى و زندگى انسانى نيز برخوردار است كه اين جنبه معنوى و انسانى در پرتو اعطاى وجودى برتر به او بخشيده شده است، ثم انشاناه خلقا آخر فتبارك الله احسن الخالقين. اين وجود برتر و حقيقت فراتر كه اساس هستى و گوهر حيات انسان را تشكيل مى دهد همان روح آدمى و جان انسانى است كه ديگر موجودات از آن بهره اى ندارند.
ب-نيازمندى ها وموجبات حيات انسانى
همان گونه كه براى حيات حيوانى و جنبه مادى وجود انسان، نيازمندى ها و خواسته هايى متناسب با آن وجود دارد و در صورت تامين نشدن و پاسخ ندادن به آنها، حفظ و بقاى آن ناممكن مى شود براى حيات انسانى و معنوى نيز نيازها و تمايلاتى وجود دارد كه حفظ و بقاى آن، تنها در پرتو تامين و برآورده كردن آنها امكان پذير خواهد بود. پيداست كه نيازمندى ها و خواسته هاى اين دو جنبه وجود و دو بعد حيات انسانى، متناسب با تفاوت و اختلاف آنها متفاوت و مختلف خواهد بود؛ تغذيه،رشد و بالندگى و نشاط بعد حيوانى و جنبه مادى انسان، به امور مادى و تامين خواسته هاى حيوانى وابسته است، شادابى و پرورش بعد انسانى و جنبه معنوى و روحى انسان ،موجبات و نيازمندى هاى ديگرى وجود دارد.
هدف و نقش ماه رمضان
براى پرورش و رشد و بالندگى روح و تامين خواسته هاى آن بايد به سراغ امورى غير از عوامل تامين كننده نيازهاى جسم، شتافت. هدف اساسى و نتيجه نهايى و دستاورد اصلى روزه، كه برجسته ترين وظيفه مسلمان در ماه مبارك رمضان است، تقوا است.
خداوند در قرآن مى فرمايد: يا ايها الذين آمنوا كتب عليكم الصيام كما كتب على الذين من قبلكم لعلكم تتقون. اى كسانى كه ايمان آورده ايد، روزه بر شما نوشته شده؛ آن گونه كه بر آنها كه پيش از شما بودند نوشته شد، تا پرهيزكار باشيد.

تقديم به ساحت آيت الله الكبرى تجلى خدا قرآن كريم
السلام اى مرشد داناى عشق السلام اى رهبر بيناى عشق
السلام اى نوبهار جان ما اى نسيم زندگى قرآن ما
اى فداى تو حسين ابن على(ع) تو ز او، او ز تو شد منجلى
چون كه آياتت به خونش نقش بست نقش هاى جمله عالم را شكست
ساحران نطق و فرعون و عنود غرق درياى تواند و در سجود
زنده گردد مرده از طامات تو اى مسيحايى دم آن نفحات تو
گرچه افسون تو باشد ماه و مهر پاك باشد دامنت از شعر و سحر
كوه را تاب تجلاى تو نيست نيست آن سينه كه سيناى تو نيست
مظهر زهراى حى لايموت اى به ختم الانبيا باشى ثبوت
معجز جاويد خيرالمرسلين آفتاب عشق، اى نور مبين
ظاهرت درياى ناپيداى كرانباطنت را نيست پايانى بر آن
علم هاى اولين و آخرين در تو گرد آورده رب العالمين
نيست رطب و يا بسى در دو جهان كه ندادى از وجود آن نشان
پس فداى تو همه هستى ما اى خمار ما واى مستى ما
چشمه سار نور در ظلمات خاك ز التهابت جان ما شد چاك چاك
جان به عشقت گر نمى افروختيم در لهيب بولهب مى سوختيم
اى پناه ما به هنگام خطر اى كليد فتح واى باب ظفر
اى شفيع عاشقانت روز حشر اى حصين مومنان زافات دهر
در هجوم دردها درمان تويى در كوير سوزها، باران تويى
عروةالوثقى بام آسمان حق و باطل را ترازو هر زمان
اى سفينه عشق، مصباح الهدى ثقل اكبر، اى تجلاى خدا
اى مضل كافرين و ظالمين هادى ما، رحمة للعالمين
حجت بالغ زخلاق مجيد شاهد و مشهود و شهلا و شهيد
مونس شب هاى تار بى كسى قسمت هر روزه بى دلواپسى
صيقلى بخش دل زنگارى امزنگ بيدارى، دم هوشيارى ام
بى تو پامال زمستانيم ما با تو دايم نوبهارانيم ما
آفتاب انس و جان بر ما بتاباى دليل خويش، اى عاليجناب
ابوالفضل فيروزى(نى نوا)

قرآن: ۵۰۰ خانه قرآن روستايى با مجوز ادارات كل تبليغات اسلامى استان ها و مشاركت و پشتيبانى دفاتر كل امور روستايى استاندارى ها تاسيس مى شود.
به گزارش شبستان، ۵۰۰ خانه قرآن روستايى بر اساس كار گروه مشترك سازمان هاى دارالقرآن الكريم و شهردارى ها و دهيارى ها با مجوز ادارات كل تبليغات اسلامى استان ها و مشاركت و پشتيبانى دفاتر كل امور روستايى استاندارى ها تاسيس مى شود. بنابراين گزارش اين كارگروه كه بر اساس تفاهم نامه همكارى مابين سازمان دارالقرآن الكريم و سازمان شهردارى ها و دهيارى ها تشكيل شده تصويب كرد تا پايان سه سال آينده در همه دهستان هاى كشور خانه قرآن تاسيس شود.
بنابر گزارش روابط عمومى سازمان دارالقرآن الكريم، حمايت نرم افزارى و هدايت و همچنين نظارت بر عملكرد خانه هاى قرآن به عهده دفاتر سازمان تبليغات اسلامى بوده و خانه هاى قرآن تحت حمايت و پشتيبانى دهياران فعاليت مى كند.
در همين راستا تامين مكان و امكانات و تجهيزات اين مراكز توسط سازمان شهردارى ها و دهياران تعهد شده و سازمان دارالقرآن نيز نسبت به تامين و واگذارى كلاس هاى آموزشى ، نهضت قرآن آموزى و تامين قرآن و اقلام كمك آموزشى اقدام مى كند.
شايان ذكر است روند اجرايى اين طرح در استان ها به عهده كميته اى متشكل از مديران و كارشناسان اداره كل تبليغات اسلامى و دفتر كل امور روستايى استاندارى است.

حبيب تركاشوند
ماه پربركت رمضان از راه رسيد و طبق روال سال هاى گذشته، نمايشگاه بين المللى قرآن كريم تهران در ماه نزول وحى و در مصلاى تهران داير شده  است. امسال سومين سالى است كه اين تجمع عظيم قرآنى در محل جديد آن يعنى مصلاى بزرگ تهران داير مى شود. مكانى كه عظمت و معمارى زيباى اسلامى آن شكوهى خاص به اين نمايشگاه مى بخشد. واقع شدن در مركز شهر و تسهيل عبور و مرور مردم و افزايش محسوسى به مخاطبين يك ماهه نمايشگاه داده است.
شعارى كه امسال براى نمايشگاه انتخاب شده يعنى «زندگى قرآنى»، «انسجام اسلامى» شعار با مسمايى است كه از چند جهت قابل بررسى است. نكته اول اين كه با توجه به نامگذارى امسال به نام اتحاد ملى و انسجام اسلامى توسط رهبر معظم انقلاب، شعار نمايشگاه با نام سال تناسب دارد.
رويكردى كه وزارت ارشاد دولت نهم در بحث نمايشگاه طى يكى دو سال اخير دنبال كرده و شخص وزير ارشاد آقاى صفار هرندى بر روى آن تاكيد ورزيده: پرداختن به باطن و محتواى قرآن به جاى پرداخت ظاهرى و هنرى است كه نام «زندگى قرآنى» نيز با اين هدف هماهنگ است.
طى دو سال گذشته كه نمايشگاه با جابه جايى مكان از خيابان حجاب به مصلى مواجه شده بود، بى نظمى ها و ناهماهنگى هاى فراوانى مشاهده مى شد كه امسال اين نواقص هرچند به طور كامل برطرف نشده، اما بسيار كاهش يافته است.
غرفه هاى مشاوره قرآنى تخصصى بانوان، نوجوانان و جوانان و … افزوده شدن بخش حوزوى، غرفه فلسطين، فعال شدن و با برنامه بودن بخش دانشگاهى، عدم غرفه هاى خالى، فضاسازى مناسب تر، تنوع بخش كودك، تسهيلات ايجاد شده براى بازديدكنندگان از جمله محاسن نمايشگاه امسال محسوب مى شود.
بى شك هر ساختارى با هدف خاصى برنامه ريزى و اجرا مى شود و هدفى بالاتر از هدف ترسيم شده براى آن را نمى توان انتظار داشت كه نمايشگاه بين المللى قرآن نيز از اين امر استثنا نيست.
روالى كه طى سال هاى گذشته نمايشگاه قرآن را تبديل به يك نمايشگاه صرف هنرى كرده بود، اكنون هر چند از بين نرفته اما كمرنگ شده است. ارايه مصحف هاى بسيار گران قيمت و هنرى، نوشتن آيات قرآن بر روى اجسام مختلف ريز و درشت، ارايه قرآن هاى بسيار بزرگ يا بسيار كوچك، واقعا ارايه اين آثار چه دردى از مشكلات جامعه را حل مى كند.
نمايشگاه قرآن بايد بتواند به سهم خود آيات قرآن را مقدارى به زندگى آحاد مردم نزديك تر سازد و آنها را با قرآن آشتى دهد. بايد تا آخر ماه مبارك صبر كرد و ديد كه نمايشگاه امسال چه مقدار در تحقق اهداف موردنظر موفق عمل خواهد كرد.

همزمان با ماه مبارك رمضان مرحله نخست طرح اجرايى برگزارى ۱۵ هزار جلسه تفسير روزانه قرآن با انتشار چهار جلد از مجموعه كتاب هاى ۱۵ جلدى تفسير همراه آغاز شد.
به گزارش فارس، اين طرح كه در راستاى تكميل و ارتقاى طرح تلاوت نور آغاز شده در مرحله نخست ۵ هزار مسجد را تحت پوشش قرا رداده و تا ماه مبارك رمضان سال آينده در ۱۵ هزار مركز مجرى طرح تلاوت نور برگزار
مى شود.
اين گزارش، هدف اصلى اجراى همزمان طرح تلاوت نور با طرح احياى تفسير روزانه قرآن كريم در قالب تفسير همراه را به عنوان تلاشى ياد كرده تا همزمان با انس عمومى با قرآن و احياى فرهنگ قرائت روزانه كتاب الله، قرآن پژوهى نيز از يك جريان خاص تخصصى به جريان عمومى و فراگير تبديل شود.
اين گزارش مى افزايد: برگزارى جلسات توجيهى و آموزشى با عنوان آموزش مهارت هاى بيان تفسير در قالب هاى استانى و كشورى براى ائمه محترم جماعات مساجد برگزار كننده طرح مذكور، از ديگر برنامه هاى تكميلى است.
بر اساس اين گزارش، شيوه تدوين تفسير همراه بدين صورت است كه از هر دو صفحه قرآن كريم (رسم الخط عثمان طه) يك آيه اى كه براى عموم مردم قابل استفاده مى باشد، انتخاب و ضمن بهره گيرى از تفاسير مختلف با بيانى شيوا و قلمى روان، در قطع پالتويى به زيور طبع آراسته شده است. در بخشى از مقدمه اين كتاب آمده است: وقتى كه ترنم روح بخش آيات وحى در تلاوت نور بر گوش انسان دست نوازش مى كشد، چه زيباست كه عمق وجودمان را از تفسير همراه آيات نورانى خالق مهربان سيراب كنيم تا قطره وجودمان به درياى بيكران فيض قرآن كريم بپيوندد.
اين گزارش مى افزايد: اين كتاب كه توسط جمعى از فضلا و طلاب حوزه علميه قم در موسسه تفسير قرآن كريم گرد آورى شده است، با نظارت كلباسى و سليمانى همراه است. شايان ذكراست، با توجه به استقبال زياد علاقمندان و محدوديت هاى موجود نمايندگان ائمه محترم جماعات مجرى طرح تلاوت نور براى ثبت نام در اين طرح و دريافت كتاب، مى توانند از هفدهم ماه مبارك رمضان ضمن همراه داشتن معرفى نامه به دبيرخانه هاى استانى كانون هاى مساجد كشور مستقر در ادارات كل فرهنگ و ارشاد اسلامى مراجعه نمايند.

جوان قرآنى: رييس انجمن قرآن پژوهى برپايى نمايشگاه بين المللى قرآن را افتخارى براى جمهورى اسلامى دانست و از آن به عنوان يكى از مظاهر وحدت ملى ياد كرد.
حجت الاسلام دكتر محمدعلى رضايى اصفهانى، رييس انجمن قرآن پژوهى به شبستان گفت: نمايشگاه بين المللى قرآن مى  تواند براى حضور قوميت ها و مذاهب مختلف گام بردارد تا بتواند مظهر انسجام اسلامى باشد.
وى در خصوص بخش دانشگاهى نمايشگاه پانزدهم تصريح كرد: محصولات اين بخش در حد رفع تكليف و سطح ابتدايى بود و كار جدى كه انتظار مى رفت در اين بخش ديده نشد.
حجت الاسلام رضايى اصفهانى بخش حوزوى نمايشگاه امسال را به جهت اولين حضور خود در نمايشگاه قرآن ضعيف ارزيابى و خاطرنشان كرد: اين بخش بالندگى لازم را ندارد.
رييس انجمن قرآن پژوهى نمايشگاه قرآن را افتخارى براى جمهورى اسلامى دانست و گفت: در سطح جهان، نمايشگاهى با اين عظمت در طول يك ماه ستودنى است و در بين همه بخش ها، بخش كودك و نوجوان بسيار سرزنده وشاداب است اما هنوز جا براى كار دارد.
وى افزود: جايگاه بخش خاورشناسان در بخش پژوهش خالى است و اين فرصت بسيار خوبى است تا مقالات قرآنى به نقد كشيده شوند و به شبهات خاورشناسان پاسخ داده شود. حجت الاسلام رضايى اصفهانى يادآور شد: از آنجا كه مباحث بين رشته اى در كشور مورد توجه است لازم است در نمايشگاه بين المللى قرآن فضاى خاصى به اين مقوله اختصاص يابد.