جلال طالبانى، رييس جمهور عراق گفته هاى خود در باره بى اعتبار بودن قرارداد الجزاير را پس گرفت.
ناظران گفته هاى طالبانى را متاثر از رقابت هاى قومى و سياسى داخلى مى دانند. حسن هاشميان، كارشناس مسايل عراق در گفت وگو با دويچه وله سخنان طالبانى را تحليل كرده است
* اهميت و ارزش معاهده الجزاير در چيست ؟
** اهميتش به خاطر جدال تاريخى بين ايران و عراق بر سر آبراه شط العرب و همينطور مساله اپوزيسيون هر دو كشور در زمان انعقاد اين قرارداد است.
* انگيزه آقاى طالبانى چيست كه اعلام مى كند اين قرارداد را به رسميت نمى شناسد؟
** چيزى كه آقاى طالبانى مطرح كرده بيشتر به درگيرى هاى داخلى ميان احزاب و گروه هاى مختلف سياسى درداخل عراق مربوط مى شود تا خارج از عراق. مى بينيم كه بعد طالبانى بيانيه اى صادر كرد و پايبندى عراق و خودش را به اين موافقتنامه اعلام كرد. دليل طرح آن چند نكته است: در درگيرى هاى درونى احزاب سياسى در عراق آقاى نورى مالكى و دولت ايشان با ايران و تركيه قراردادهايى بست و كارهايى انجام داد كه به نظر كردها بر ضد آنها است. صحبتى كه آقاى جلال طالبانى در مورد موافقتنامه ۱۹۷۵ كرد، نوعى پيام به آقاى مالكى و دولت ايشان است و نيز پيامى هم به ايران است كه اگر مى خواهد به شيعيان عراق عليه كردها نزديك شود يا به تركيه عليه كردها نزديك بشود با چنين چيزى مواجه خواهد شد.
* چه دليلى وجود داشت كه آقاى طالبانى چنين صحبتى را بكند و بعد پس بگيرد؟ اين آسيبى به وجهه ايشان نيست؟
** به نظرمن، اين حرف را آقاى طالبانى به عنوان رييس جمهور عراق نزد، بلكه به عنوان رهبر يك حزب كرد موتلف با احزاب سنى عراق و موتلف با حزب دموكرات كردستان گفت. توجه كنيد كه وقتى حرفش را پس گرفت گفت، منظورم اين است كه اين قرارداد زمان امضاى مورد توافق اپوزيسيون عراق نبود و اپوزيسيونى كه بخش عظيم آن كردها بودند اين موافقتنامه را قبول نمى كردند. در واقع طالبانى به عنوان اپوزيسيون دولت عراق اين صحبت را كرد نه به عنوان رييس جمهورى. صحبت آقاى طالبانى بر اين اساس است كه در آنزمان شاه ايران با توافق با صدام زيرپاى كردها را خالى كرد. چيزى كه مورد نظر طالبانى بود همين بحث خالى شدن زيرپاى كردها به عنوان يك اپوزيسيون مهم برضد رژيم صدام بود. وگرنه به اعتقاد من خود طالبانى بيش از ساير رهبران ديگر كرد به ايران نزديك است؛ به عنوان يكى از مهم ترين افراد ايران يا نزديك ترين افراد به ايران در عراق دارد عمل مى كند.
* برخى تحليلگران مى گويند احتمالا شيعيان عراق نيز خواسته اند به اين وسيله استقلال خود را از ايران نشان بدهند تا اعتماد كشورهاى عربى و متحدان غربى شان را جلب كنند. . .
** چنين چيزى صحت دارد و چرخش هاى زيادى در دولت آقاى مالكى صورت گرفته است. مالكى گاه به طرف ايران مى رود و گاه به سوى عرب ها برمى گردد. در وضعيت فعلى دولت مالكى تلاش مى كند كه خود را مستقل از ايران نشان بدهد. مالكى اينك با گروه هاى بعثى سابق در حال صحبت است. قرار است كنفرانسى در قاهره به ميزبانى اتحاديه عرب تشكيل شود و اتحاديه عرب اين را ميزبانى مى كند و پيگيرى مى كند و سفرهايى به مناطق خليج فارس صورت گرفته است. مالكى سعى مى كند كه خود را مستقل از ايران نشان بدهد.
نيروهاى امريكايى و دولت عراق در مناطق جنوبى حملاتى به مواضع جيش المهدى مقتدا صدر كردند. تمام اين نشانه ها به خاطر اين است كه آقاى مالكى نشان دهد دارد مستقل ازايران عمل مى كند، اما اختلافاتى هست بين كردها و دولت مالكى، به خصوص در مورد موافقتنامه بين تركيه و عراق و اينكه اجازه دادند ترك ها به شمال عراق حمله كنند. همين طور به عقب انداختن انتخابات يا رفراندوم در مورد تعيين سرنوشت كركوك نيز يكى از مسايل اختلاف برانگيز بين كردها و دولت آقاى مالكى است و اين پيمان سه گانه اى كه اخيرا بين طالبانى، بارزانى و دبيركل حزب اسلامى آقاى هاشمى صورت گرفت نشان دهنده يك نوع ناراحتى از سياست هاى دولت مالكى است.