حامد خبيرى
پيروزى باراك اوباما، نامزد سياه پوست آفريقايى الاصل در دور مقدماتى انتخابات رياست جمهورى امريكا سر و صداى زيادى در اين كشور به پا كرده است، به طورى كه برخى روزنامه هاى امريكايى حتى از پيروزى اوباما با تعبيرهايى مثل زلزله سياسى (نيويورك تايمز و اينديپندنت انگليس) استقبال كردند. روند گزينش كانديداى حزب هاى دموكرات و جمهورى خواه براى شركت در انتخابات رياست جمهورى ايالات متحده، سوم ژانويه در ايالت آيووا آغاز شد. باراك اوباما از حزب دموكرات و مايك هاكه بى از حزب جمهورى خواه برندگان انتخابات حزبى در ايالت آيووا بودند. انتخاب رييس جمهور در امريكا، عملا در يك فرايند چهار مرحله اى انجام مى گيرد. در مرحله اول، نامزدهاى انتخاباتى در ايالت هاى مختلف در انتخابات مقدماتى شركت مى كنند يا از طريق انجمن هاى حزبى به آنها راى داده مى شود. مرحله دوم، انتخابات براساس كنوانسيون هاى ملى است كه نتايج انتخابات مقدماتى ايالت ها و انجمن هاى حزبى توسط هر يك از احزاب بررسى مى شود و يك نفر در نهايت به عنوان نامزد اول حزب معرفى مى گردد. مرحله سوم، مرحله انتخابات سراسرى است. در اين مرحله، مردم ايالت هاى مختلف در ماه نوامبر براى تعيين نفر اول هر يك از ايالت ها از ميان نامزدهاى حزب دمكرات و جمهوريخواه، راى مى دهند، اما مرحله چهارم يا همان مرحله سرنوشت ساز، انتظار همگان براى شنيدن راى هيات انتخاب كننده رييس جمهور است. انتخابات آيووا مرحله نخست انتخابات چهارمرحله اى امريكا بود و تجربه انتخابات گذشته رياست جمهورى در امريكا نشان داده كه نمى توان با قاطعيت گفت كه نتيجه انتخابات ايالت آيووا در بقيه ايالت ها نيز تكرار خواهد شد ولى نتيجه گزينش اين دو ايالت به خاطر تاثير قاطعى كه بر ادامه پروسه دارد، معمولا فوق العاده بااهميت است، آن چيزى كه پيروزى اوباما را جنجال برانگيز كرد وجود دو واقعيت است؛ اول اين كه اوباما يك سياه پوست محسوب مى شود و اين براى نخستين بار است كه يك سياه پوست خود را تا اين اندازه به كاخ سفيد نزديك مى بيند. مهم تر آنكه در ايالت آيووا، سياهپوستان هيچ يك از پست هاى اجرايى را در اختيار ندارند و يكى از ايالت هاى خاص امريكا است كه در آن تنها ۵/۲ درصد كل جمعيت، سياهپوست است. دومين واقعيتى كه بيش از همه چيز محافل سياسى در امريكا را نگران كرده وعده هاى تغييراتى است كه اوباما طى يكى دو ماه گذشته از آن ها به عنوان ابزارى براى رقابت هاى انتخاباتى بهره مى گيرد. در حوزه داخلى كانديداتورى اوباما بر مبناى ارايه راه كارهاى ليبرال و تا حدى پوپوليستى شامل امورى مثل ارايه بيمه همگانى، اضافه كردن بر ماليات ثروتمندان براى تامين هزينه خدمات اجتماعى و افزودن حداقل دستمزد بنا شده و او تا حد زيادى توانسته آراى اقشار پايين دستى و جوانان را جذب خود كند. در طول تابستان گرم در شيكاگو زمانى كه نظرسنجى ها از افت باراك اوباما در مقابل هيلارى كلينتون حكايت داشت، مشاوران اوباما در اين باره كه او بايد در صحنه رقابت باقى بماند يا نه دچار اختلاف نظر شدند ولى او به جاى توجه به نظرسنجى ها در سطح ملى تلاش كرد كه زيرساخت ها و كاركنان و حاميان لازم را در آيووا براى كنارزدن مخالفان تشكيل دهد. او به توصيه بعضى مشاورانش شروع به انتقادهاى تند از برخى از سياست هاى هيلارى كلينتون در امور خارجى و به خصوص مساله ايران، مساله امنيت اجتماعى و ارايه گواهينامه رانندگى به مهاجرين در امريكا كرد، به طورى كه برخى معتقدند برخى انتقادهاى او به كليت سيستم سياسى امريكا نيز برمى گردد. شايد حتى باشند كسانى كه از نگاه سيستمى جذب اقشار پايين دستى جوانان و سياه پوستان را نشانه نوعى مخالفت با پارادايم سياسى حاكم بر سياست و حكومت در امريكا بدانند، موضوعى كه البته قضاوت در باره آن خيلى زود هنگام است. در حوزه سياست خارجى نظرات اوباما از برخى جهات حتى با راهبرد هاى رايج دموكرات ها نيز همخوانى ندارد.اوباما در مصاحبه خود با نيويورك تايمز گفته بود: فكر مى كنم براى مان مهم است به ايران نشان دهيم كه خواستار تغيير نظام نيستيم، اما خواستار تغيير رفتار دولتمردان اين كشوريم. او حتى بر خلاف دموكرات ها خواستار گفت و گوى بدون پيش شرط با ايران است و مى گويد: اگر ايران اعتماد خود را نسبت به امريكا نشان دهد من نيز آماده مذاكره خواهم بود. برخى معتقدند اوباما در عرصه سياست خارجى رفتارى متفاوت با رفتار كنونى امريكا در قبال ايران بروز خواهد داد. هلن كوپر چندى قبل در مقاله خود در روزنامه هرالد تريبيون احتمال بهبود روابط ايران و امريكا در صورت انتخاب باراك اوباما به سمت رياست جمهور امريكا را بررسى كرده است. او مى نويسد: به نظر مى رسد اوباما به عنوان رييس جمهور جديد برخورد متفاوتى با ايران خواهد داشت و برخلاف رييس جمهورهاى پيشين امريكا كه از گفت وگوى مستقيم با ايران اجتناب مى كردند، با استفاده از ديپلماسى شخصا وارد عمل شده و با ارايه پيشنهادهاى اقتصادى و همچنين خارج كردن سياست تغيير نظام از دستور كار خود باعث پايه ريزى بناى مذاكرات دو كشور مى شود. اكنون بعد از آيووا، دمكرات ها در ايالت نيوهمشر هشتم ژانويه، ميشيگان ۱۵ ژانويه، نوادا ۱۹ ژانويه، كاروليناى جنوبى ۲۶ ژانويه و فلوريدا ۲۹ ژانويه انتخابات مقدماتى برگزار مى كنند. اين كه ايا واقعا اوباما خواهد توانست در سيستم سياسى امريكا به عنوان نخستين سياه پوست وارد كاخ سفيد شود و همچنين اين كه آيا در صورت به قدرت رسيدن او، سياست هاى ايالات متحده شاهد چه تحولاتى خواهد بود، مستلزم گذشت بيشتر زمان است.