|
گفت وگوى اختصاصى «جوان» با كارشناسان خارجى
سناريوى تصاعد بحران در آستانه سفر بوش به خاورميانه
ساعت ۷:۴۰ روز يكشنبه پنج قايق تندروى ايرانى در منطقه تنگه هرمز خود را به سه ناو امريكايى نزديك و طبق رژيم عبور بى ضرر حاكم بر تنگه هاى بين المللى اقدام به شناسايى و سوال از آنها كردند، ولى اين حركت در آستانه سفر ۹ روزه جرج بوش به منطقه مبناى يك جنجال گسترده خبرى عليه ايران قرار گرفت.
عباس اصلانى
آن طور كه مقام ها و رسانه هاى امريكايى طى دو، سه روز گذشته مدعى شده اند، پنج قايق تندروى ايران در تنگه هرمز روز يكشنبه با نزديك شدن به ناوهاى جنگى امريكايى آنها را تهديد به انفجار كرده اند كه به دنبال آن، ناوهاى امريكا در آستانه گشودن آتش به سوى قايق ها بودند كه قايق هاى تندرو مسير خود را تغيير داده اند.اين ادعاى امريكايى ها مبناى يك جنجال بزرگ عليه ايران قرار گرفت كه هر چند تعطيلى چند روز گذشته باعث شد بازتاب چندانى در داخل كشور پيدا نكند، ولى مورد توجه گسترده رسانه هاى بين المللى قرار گرفت.كاندوليزارايس، وزير خارجه امريكا در گفت و گو با شبكه سى.ان.ان اين حادثه را غيرعادى و تحريك كننده توصيف كرد و گفت كه من اميدوارم ايرانى ها از اين قبيل فعاليت ها خوددارى كنند.گوردون جاندرو، سخنگوى شوراى امنيت ملى امريكا چاشنى تهديد را نيز به اظهارات خود اضافه كرد و گفت: ما از ايرانى ها مى خواهيم از اين قبيل اقدامات تحريك كننده كه مى تواند منجر به حادثه خطرناكى در آينده شود، خوددارى كنند. رابرت گيتس، وزير دفاع امريكا مدعى شد تعرض قايق هاى ايرانى به كشتى هاى امريكايى در تنگه هرمز يك حادثه نگران كننده و يك خطر واقعى محسوب مى شود.اين اظهارات در حالى بيان مى شود كه تذكر و شناسايى ناوهاى خارجى در تنگه هاى بين المللى توسط كشورها، طبق كنوانسيون حقوق درياها امرى معمول بوده و با حقوق كشورهاى ساحلى مطابقت دارد. محمد على حسينى، سخنگوى وزارت خارجه ايران با كم اهميت دانستن حادثه گفت: اين اتفاق هراز چندگاهى براى دو طرف رخ مى دهد و پس از شناسايى طرفين موضوع حل مى شود.
حسينى مشكل را عدم شناسايى ناوهاى امريكايى از سوى قايق هاى تندرو دانسته و اظهار داشته كه پس از شناسايى به ناوهاى امريكايى اجازه داده شده به مسير خود ادامه دهند.يك مقام آگاه در نيروى دريايى سپاه نيز گفت: هيچ برخورد غيرعادى ميان نيروهاى گشت سپاه و ناوهاى امريكا در آب هاى بين المللى در تنگه هرمز رخ نداده است.اين مقام آگاه افزود: ساعت ۷:۴۰ صبح طبق روال گذشته شناورهاى نيروى دريايى سپاه در تنگه هرمز مشغول گشت زنى عادى و كنترل شناورهاى ورودى و خروجى به خليج فارس بودند كه سه فروند ناو امريكا در حال ورود به آب هاى منطقه از سوى اين شناورها مشاهده شدند كه مطابق معمول مورد شناسايى و سوال قرار گرفتند.وى گفت: ناوهاى امريكايى نيز طبق روال گذشته ضمن معرفى خود شماره بدنه ناوها را اعلام كردند و بدون هيچ گونه روال غيرعادى به مسير خود ادامه دادند.اين حادثه در شرايطى به وقوع پيوست كه جرج بوش، رييس جمهور امريكا امروز براى يك سفر ۹ روزه راهى خاورميانه مى شود تا با رهبران چندين كشور منطقه ملاقات و درباره تحولات فلسطين و ايران مذاكره كند.برخى ناظران سياسى پيش بينى كرده اند كه بوش در طول سفر خود تلاش مى كند با بزرگنمايى تهديد ايران، رهبران منطقه را عليه جمهورى اسلامى تحريك نمايد. در چنين شرايطى برخى ناظران جنجال گسترده امريكايى ها درباره حادثه تنگه هرمز را نوعى فضاسازى براى تصاعد بحران در آستانه سفر بوش مى دانند تا زمينه اى فراهم كند كه بوش مواضع خود را عليه ايران اعلام كند. به گزارش جوان، فروشندگان مواد شوينده در سطح شهر تهران، مانند شير رايانه اى فقط به مشترى هاى ثابت ، پودر شوينده مى فروشند و در بعضى از فروشگاه ها نيز در ازاى خريد كالا، يك پودر شوينده در اختيار مشترى قرار مى دهند كه البته قيمت آن بستگى به انصاف فروشنده دارد كه همان ۳۱۵ تومان بفروشد و يا بالاتر از قيمت مصوب آن به مشترى تحويل دهد. جايگاه ايران نسبت به گذشته متفاوت است گرى سيك، مشاور سابق و كارشناس كنونى شوراى امنيت ملى امريكا و استاديار دانشگاه كلمبيا در گفت و گوى تلفنى با ما درباره سفر بوش گفت: سفر رييس جمهور امريكا در مسير ادامه روند صلح در منطقه خاورميانه است. بوش در اين سفر قصد دارد با ديدار از منطقه از نزديك با شرايط حاكم بر خاورميانه آشنا شود. همچنين بررسى روابط و مذاكره با چندين كشور عربى هم از جمله برنامه هاى جرج بوش در سفر به خاورميانه است. وى افزود: اين سفر دور دوم كنفرانس آناپوليس است كه با حضور كشورهاى مختلف جهان در مريلند امريكا و با هدف بهبود و توسعه صلح و پايدارى در منطقه برگزار شد. بوش در اين رابطه ديدارهايى هم با كشورهاى منطقه خواهد داشت. گرى سيك ادامه داد: ايران هم اكنون نسبت به گذشته جايگاه بسيار متفاوت ترى دارد و از لحاظ نفوذ در منطقه و اوضاع آن نقش بسيار مهمى را ايفا مى كند، به همين خاطر دولت بوش هنوز ايران را به عنوان تهديد در منطقه محسوب مى كند و يكى از برنامه هاى سفر بوش بررسى اين موضوع خواهد بود. ايران الان يكى از موثرترين و مهم ترين طرف ها در روند صلح و پايدارى در منطقه است. اين كشور هم مى تواند در روند بهبود اوضاع و هم در مسير ايجاد اغتشاش و ناامنى در منطقه گام بردارد. سيك درباره مذاكرات ايران و امريكا درباره عراق گفت: من معتقد و اميدوارم كه مذاكرات ايران و امريكا درباره عراق بتواند زمينه ايجاد امنيت و همكارى بيشتر را در اين كشور فراهم كند. امريكا هميشه عنوان كرده است كه ايران به ناامنى ها در عراق دامن زده و يكى از پديدآورندگان بحران در عراق بوده است. حال با برگزارى چندين دور مذاكره و همكارى اين دو كشور مى توان اميدوار بود كه عراق روز به روز امن تر شده و به پايدارى بيشترى برسد. اين مذاكرات يكى از اقدامات بسيار مثبتى است كه بين دو كشور به وقوع پيوست و اين دو كشور بايد با آماده سازى هر چه بيشتر نمايندگان خود را براى بحث درباره همكارى هاى سازنده فرستاده و از به تعويق انداختن آن پرهيز كنند. عضو سابق شوراى عالى امنيت ملى امريكا گفت: من فكر مى كنم كه مذاكرات درباره عراق مى تواند فتح بابى براى مذاكرات مستقيم بين دو طرف شود و شخصا معتقدم كه گفت و گوهاى اين دو كشور بايد فراتر از مذاكره درباره عراق رفته و به گفت وگوهاى مستقيم دو طرف تبديل شود كه مى تواند تا حد بسيار زيادى به نفع منطقه و به سود منافع اين دو كشور باشد. گفت وگو با همسايگان ايران به خاطر عجز در شوراى امنيت شارون اسكواسونى، كارشناس موسسه صلح كارنگى نيز در گفت و گوى تلفنى با ما اهداف سفر بوش به منطقه را ارزيابى كرده است. اسكواسونى مى گويد: من فكر مى كنم سفر ۹ روزه بوش به خاورميانه چندين هدف را دنبال مى كند كه يكى از مهمترين آنها پيگيرى روند صلح خاورميانه است. همچنين اهداف ديگر ديدار از امارات متحده عربى، عربستان، مصر، كويت و ساير كشورها هستند. به نظر من سفر رييس جمهور امريكا به منطقه اهداف ديگرى هم را در بر مى گيرد كه كاخ سفيد هنوز آنها را اعلام نكرده است. وى مى افزايد: برنامه و مقاصد هسته اى ايران در حال تبديل شدن به يكى از اولويت هاى شوراى امنيت ملى امريكا است و اين نكته كه ايران هنوز تسليم قطعنامه هاى شوراى امنيت نشده نگرانى هايى را براى امريكا به وجود آورده است. از طرفى ديگر اعضاى دايم شوراى امنيت در اين زمينه دچار اختلاف بوده و عاجز از اعمال تحريم هاى بيشتر عليه ايران مانده اند. از اين رو اين موضوع از اهميت بسيار بالايى برخوردار است و بوش در اين سفر خود حتما درباره اين موضوع با همسايگان ايران گفت و گو خواهد كرد. اسكواسونى با اشاره به اين كه برخى اهداف سفر بوش در راستاى كنفرانس آناپوليس است، گفت: همچنين سفر بوش به منطقه در ادامه و در راستاى كنفرانس آناپوليس است، كنفرانسى كه در مدتى كوتاه برگزار شد و به نظر من دستاوردهاى قابل ملاحظه اى نداشت. درست است كه رهبرهاى كشورهاى مختلفى از جهان با هدف و اراده بهبود روند صلح در مريلند گرد هم آمدند، اما واقعيت اين است كه صلح خاورميانه روندى بسيار پيچيده است كه به اقدامات ديپلماتيك بيشترى نيازمند است، اما اين هنوز آغاز كار است. وى همچنين در پايان ضرورت برگزارى مذاكرات مستقيم ميان ايران و امريكا را خاطرنشان كرد و افزود: مذاكرات مستقيم بين ايران و امريكا از بهترين گزينه هاى مطرح شده بين دو كشور است كه بايد مورد توجه قرار گيرد، اما در عمل اين طرح با موانعى روبه رو شده است. امريكا مى گويد كه ايران بايد تسليم قطعنامه هاى شوراى امنيت شده و غنى سازى اورانيوم را تعليق كند و آن را به عنوان پيش شرطى براى مذاكره با ايران مى داند، از طرفى ديگر ايران هم شرايط خاص خود را دارد. اين عوامل دست به دست هم داده تا مذاكره مستقيم بين دو كشور تاكنون صورت نگيرد.
|