|
پراكندگى اردوگاه ناتو در جدال با روسيه
بسيارى از تحليل گران مسائل بين الملل ، شكاف در ناتو در پذيرش گرجستان و اوكراين را دليلى بر پيروزى روسيه به عنوان كشورى كه بيشترين نگرانى را از پيشروى ناتو به سمت شرق احساس مى كند ، مى دانند. ايالات متحده حامى بسيار جدى عضويت اوكراين است و بوش به يوشچنكو پيش از اين قول داده بود كه زمينه پيوستن اوكراين به ناتو را فراهم خواهد كرد. آلمان مخالف پيوستن فعلى اوكراين به ناتو است و ترجيح مى دهد آن را به دوره ديگرى موكول كند و فعلا به جشن پيوستن آلبانى و كرواسى اكتفا كند. مقدونيه نيز بايد در صف انتظار باقى بماند و زياد عجله نكند. تنها مساله اجلاس اخير ناتو پيوستن اعضاى جديد نبود و اعزام۸۰۰ سرباز جديد فرانسوى به شرق افغانستان را بايد خبرى مطلوب براى امريكا دانست كه در ادامه تنبيه فرانسه اين كشور را هر روز بيش از گذشته وادار به همراهى با ايالات متحده مى كند. با پيوستن سربازان فرانسوى ، كانادايى ها نيز كه باقى ماندن خود را به آمدن نيروهاى ساير كشورها منوط كرده بودند حداقل تا سال ۲۰۱۱باقى خواهند ماند. مسائل ديگرى نيز بر اجلاس اخير ناتو سايه افكنده بود استقلال كوزوو و طرح دفاع موشكى امريكا در چك و لهستان در صدر اين موضوعات قرار داشتند. با چنين پيش زمينه هايى بود كه پوتين گفت در صورت الحاق اوكراين و گرجستان به ناتو روسيه واكنشى غيرقابل پيش بينى نشان خواهد داد. البته قضاوت در مورد پيروزى روسيه بر ناتو دشوار است و نمى توان با اتكا بر جر و بحث بين مركل و بوش ، پوتين را پيروز مسابقه دانست. جدال كنونى روسيه وناتو را نبايد جدالى با حضور دو عضو دانست بلكه بايد اتحاديه اروپايى را نيز به عنوان ضلع سوم به حساب آورد كه بر تحولات اين سازمان و روسيه تاثير زيادى دارد و البته اين تاثير از كانال آلمان هدايت مى شود. روسيه خود را داراى حق ويژه در اعمال نفوذ در مناطق نزديك به خود مى داند و تلاش مى كند به امريكا بفهماند در صورت ناديده گرفتن اين حق براى روسيه، يك بحران سياسى روى خواهد داد. بوش نيز تلاش مى كند نشان دهد كه طرح سپر دفاع موشكى خطرى براى روسيه محسوب نمى شود و هدف آن مقابله با تهديدات ايران و كره شمالى است. بدون شك بوش نيز اميدوار نيست كه روسيه چنين ادعايى را باور كند. طرح چنين مساله اى صرفا براى قانع كردن افكار عمومى است. پوتين به بوش گفت: جنگ سرد جديد براى هيچ كس جذابيتى ندارد و راه اندازى دوباره آن ممكن نيست. وى گسترش ناتو را براى سازمان ملل متحد نيز خطرناك خواند ، زيرا وجود آن را زير سوال مى برد. پوتين همچنين عضويت اوكراين و گرجستان را باعث تهديد امنيت خود مى داند. وى در اظهارنظرى جالب گفت كه با پيوستن اوكراين به ناتو در صورتيكه انتخاب مردم اين كشور باشد و نه نظر نخبگان سياسى ، موافق است. اما او در مورد گرجستان چنين چيزى بر زبان نياورد. پوتين بهتر از هر كسى مى داند هدف از گسترش ناتو چه كشورى است. روسها بارها ايالات متحده و ناتو را راستى آزمايى كرده اند. روسيه ابتدا اشتياق خود به پيوستن به ناتو را نشان داد. طبيعتا چنين درخواستى بيشتر به طنز مى مانست تا به جد ، زيرا اگر روسيه نيز به ناتو بپيوندد در آنصورت ناتو بايد عليه چه كشورى به فعاليت بپردازد. ايالات متحده به خوبى به اين نكته واقف است كه تنها كشورهايى كه توان به راه انداختن مجموعه اى عليه هژمونى امريكا را دارند مجموعه اى است كه در هر جاى دنيا واقع شده باشد روسيه در متن آن قرار دارد ، به همين دليل مى خواهند قبل از هر اقدامى دست هاى اين كشور را قطع كنند. در پذيرفتن اعضاى جديدى مانند اوكراين ، گرجستان ، آلبانى ، مقدونيه و كرواسى غير از امريكا و قدرت هاى كوچك تر اروپاى غربى مانند فرانسه و انگلستان بايد نقش ويژه اى براى آلمان قائل شد. آلمان از هر سياستى كه كشورهاى اروپاى شرقى را از روسيه جدا كند حمايت مى كند حتى اگر جداشدن آن ها به پيوستنشان به اردوگاهى با مركزيت آلمان منجر نشود. باز هم هارت لند مكيندر در مركز دعواى قدرت هاى بزرگ قرار گرفته است. آلمان در هر دو جنگ جهانى از جبهه شرقى لطمات زيادى را متحمل شد و در جنگ دوم از شرق دچار شكست و اضمحلال گرديد. از پايان جنگ سرد تاكنون آلمان مبالغ هنگفتى را براى جذب كشورهاى اروپاى شرقى به سمت خود هزينه كرده است. آلمان نزديك به چهل ميليارد دلار به كشورهاى اروپاى شرقى كمك اقتصادى اعطا كرده است و از حاميان اصلى آن ها در پيوستن به اتحاديه اروپايى است. امريكا و آلمان در جدا كردن اقمار سابق اتحاد جماهير شوروى از روسيه ، براى هميشه هم داستان هستند و با هم حركت مى كنند. با اين حال مركل با عضويت گرجستان و اوكراين در مقطع كنونى مخالفت كرد. جدال وى با بوش بر سر پيوستن اعضاى جديد به ناتو باعث حيرت ناظران سياسى شد. مركل به خبرنگاران گفت: نظرات مختلفى در مورد پيوستن اوكراين و گرجستان و در مورد زمان آن و مراتب همكارى با سازمان وجود دارد سخنان مركل در مورد اهميت نظر مردم گرجستان به ناتو در حالى اهميت مى يابد كه بدانيم ۷۷ درصد از مردم گرجستان در يك نظرسنجى به عضويت كشورشان در ناتو راى مثبت دادند به همين دليل پوتين در لازم بودن راى مردم سخنى از گرجستان به زبان نياورد. اشتاين ماير در اجلاس ۸ مارس بروكسل با ابراز ترديد در مورد امكان پيوستن دو كشور اوكراين و گرجستان زمينه را براى موضع گيرى رسمى كشورش در مورد پذيرش اعضاى جديد ناتو فراهم آورده بود. چرا آلمان كه منافع استراتژيكى در پذيرفتن گرجستان و اوكراين به ناتو دارد در اجلاس اخير صريحا به مخالفت با اين كار برخاسته است پوتين تمايل زيادى به برقرارى ارتباط نزديك با آلمان دارد و اين كشور را ضعيف ترين حلقه در متحدين واشنگتن مى داند كه مى توان آن را از صف ايالات متحده جدا كرد و يا حداقل مواضع آن را منعطف نمود. مركل بيش از هر چيز از سرعت تحولات در هراس است زيرا بايد خطر دشمنى شديد روسيه را به جان بخرد. تاكيد مركل بر الزام داشتن راى مردمى براى پيوستن اعضاى جديد را بايد در فضاى سيال كشورهاى اروپاى شرقى جستجو كرد كه هر از چندى دچار آشفتگى مى شوند. اوكراين شاهد تمام عيار اين موضع است كه دولت اين كشور بين احزاب طرفدار روسيه و غرب گرا دست به دست مى شود. آلمان براى بازسازى اروپاى شرقى و رساندن استانداردهاى آن ها براى اروپايى شدن هزينه زيادى پرداخته است اما اين كشورها همواره امريكا را به آلمان ترجيح داده اند. اين كشور نمى خواهد ديگر چنين هزينه هايى را پرداخت كند و يكى از دو موضوع تبعيت بيشتر كشورهاى اروپاى شرقى يا پرداخت هزينه هاى اضافى اعضاى جديد و تقابل با روسيه ، توسط امريكا را دنبال مى كند. همكارى كنونى روسيه و آلمان را بايد صرفا يك همكارى تاكتيكى دانست كه دوام زيادى نخواهد داشت زيرا آلمان نيز به اندازه امريكا از جانب روسيه احساس ناامنى دارد اما جايگاه متفاوت دو كشور است كه آن ها را به حالت كنونى رسانده است. آلمان در ماجراى كوزوو از موضع امريكا حمايت كرد زيرا اين كشور نيز به دنبال استقلال ملت هاى بالكان از سيطره روسيه است ، در حالى كه روسيه از اين كار به شدت برآشفت و كشورهاى غربى را به ناديده گرفتن حقوق بين الملل متهم كرد و اخيرا نيز اعلام كرده است كه مانع پذيرش اين كشور در سازمان ملل خواهد شد. مركل در حقيقت با عضويت گرجستان و اوكراين مخالف نيست بلكه ترجيح مى دهد اين اتفاق به دوره ديگرى موكول شود تا ضمن كاستن از فشار روسيه بر خود به عنوان نخستين كشور در صف كشورهاى قدرتمند اروپاى غربى در تقابل با روسيه هزينه هاى اين جدال را با آن ها تقسيم كند. در پذيرش نهايى گرجستان و اوكراين در ناتو نبايد ترديد كرد و اين كار در آينده انجام خواهد شد و به تهديدهاى روس ها مبنى بر اقدام غيرقابل پيش بينى نيز نبايد توجهى نشان داد. روسيه نمى داند چگونه بايد مانع پيوستن كشورهاى همسايه خود به ناتو شود. هر چه چنگ و دندان بيشترى نشان مى دهد بيشتر باعث ترغيب كشورهاى اروپاى شرقى و اقمار خود به فرار به سمت ناتو مى گردد. به نگرانى هاى آلمان بايد مساله انرژى را نيز اضافه كرد زيرا روسيه، كليد گاز اروپا را در دست دارد و آلمان نمى خواهد با باج گيرى روس ها مواجه شود. فرانسه نيز از اين بابت البته در مرتبه كمترى نگران است ولى به خاطر پيروى بى چون و چرا از امريكا قادر به ابراز مخالفت با امريكا نيست. در حالى كه پوتين صراحتا به مركل گفت كه ما مى توانيم همكارى كاملى با هم داشته باشيم و مركل از دوره جديدى از همكارى و شراكت دو كشور سخن مى گفت باز هم كسى همكارى بلند مدت دو كشور را باور نمى كند. اجلاس اخير ناتو به شكل عريانى صحنه برخورد منافع اعضاى اين سازمان بود و قدرت هاى اصلى اين سازمان مانند گذشته از همكارى همه جانبه خود سخن نمى گفتند. هنوز هم انديشمندان برجسته اى مانند كنث والتز وجود دارند كه معتقدند ناتو نه همين فردا اما در نهايت خواهد مرد. با اين حال به نظر نمى رسد اين اتفاق پيش از تعيين شدن سرنوشت روسيه اتفاق بيفتد. منبع: عصر ايران
|