وحيد رسولى
در جديدترين جدول ماهانه فيفا كه هفته پيش انتشار يافت، فوتبال ايران با تنزلى كم سابقه طى سال هاى اخير تا رده ۵۱ پايين آمده و در جمع آسيايى ها نيز نه سوم، بلكه چهارم است.
در اين جدول اضافه بر ژاپن و استراليا كه از قبل هم فراتر از ما بودند، كره جنوبى نيز قدرى بالاتر آمده و در رده سوم نشسته است و ايران كه مدت ها تيم اول آسيا در رنكينگ فيفا محسوب مى شد، حالا دورى محسوسى از آن يافته است و توجيه آن نيز امكان پذير نيست و به سختى مى توان بهانه اى را براى آن جور و شرايط آن را تعريف كرد. اگر بخواهيم بى تعارف و بدون مقدمه چينى و آوردن توضيحات اضافى به اصل ماجرا بپردازيم، بايد متذكر شويم كه فوتبال ملى ما در دو سال گذشته چيزى بيش از اين را نكاشته است كه انتظار دروى محصولى بهتر و غنى تر از آنچه را كه برشمرديم داشته باشد و به واقع چوب سنگين بى برنامگى هايش را خورده است. فدراسيونى كه ۱۹ ماه طول كشيد تا از نوتشكيل  شود و تيم ملى اى كه ۵/۷ ماه زمان برد تا مربيان جديدش را بشناسد بعيد است كه بتواند در جدول فيفا حائز رتبه اى فراتر از ۵۱ در دنيا و ۴ در آسيا شود و بين خودمان بماند، اگر تمام كاستى هاى فوتبال ما در اين جداول لحاظ مى شد، اينك جايگاه ما از اين هم پايين تر مى بود و در اين خصوص نمى توان شكى را به دل راه داد. در ۷ مسابقه واپسين تيم ملى ايران، نه فقط يك برد هم كسب نكرده ايم، بلكه فقط دو بار به گلزنى نايل شده ايم كه هر دو در برابر كويت و طى تساوى ۲-۲ اخير در برابر اين رقيب در دور مقدماتى جام جهانى ۲۰۱۰ بوده است، در ۷ ديدار مورد بحث، ايران با كره جنوبى صفر ـ صفر كرده ( آن بازى در جام ملت هاى آسيا در ضربات پنالتى به سود كره منظور شد)، در برابر هانزاروستوك آلمان ۰-۲ شكست خورده، با قطر و كاستاريكا و سوريه هم به تساوى بدون گل رسيده و به بحرين ۰-۱ باخته است. اين آمار و نتايج قطعا مشخصه و ثروت و كارنامه تيمى نيست كه مى خواهد در جمع ۳۰ كشور اول دنيا حاضر باشد و يا در آسيا پيشتازى كند.
كارهاى حساب شده
اگر روزگارى تا رده ۱۶ جدول فيفا بالا آمديم و يا مدت ها در جمع آسيايى ها صدرنشين بوديم، به اين خاطر بود كه براى تيم ملى ما به درستى برنامه ريزى مى شد و كارهايش حساب داشت. در آن دوران نيز ما در برخى بازى هاى خود بازنده بوديم، اما حتى آن شكست ها هم تابع منطق بود و از جانب ديگر نمى شد آنها را مولود و محصول بى برنامگى و رخوت و ركود تيم ملى و يا كندى و تعلل بيش از حد مسوولان و مديران تيم دانست. امروز شرايطى ديگر حاكم است و تيم ملى ما همان طور كه قبلا گفتيم فاقد يك روند گروهى و تشكيلاتى حساب شده است و مهم تر اين كه براى توقف هاى طولانى مدت اش تعريف و توصيف دقيقى در دست نيست و كسى نمى داند چرا فدراسيون هاى موقتى، انتقالى و در نهايت قطعى و جديد فوتبال ما آن قدر طول دادند تا شرايط جديد تيم ملى را تعريف و ترسيم كنند و به چه سبب دورادور اين تيم هميشه حاشيه هاى زيادى احساس مى شود و به چه سبب يك ساختار قوى تشكيلاتى و سازمانى برايش خلق نشده است.
بهتر از امروز
بدون چنين تشكيلاتى امكان ندارد كه يك تيم ملى اوج بگيرد و به رتبه هايى برسد كه آن را حق خود مى انگارد(و البته حق ما نيست!) در دوره فدراسيون هاى قبلى و زمانى كه برانكو ايوانكوويچ سرمربى تيم ملى ايران بود، كارها با نظم و روالى بسيار بهتر از امروز صورت مى گرفت و نه خبرى از تعليق بود و نه گزارشى از آمد و رفت بى نتيجه كلمنته ها و جورج ها و امثال آنها در فوتبال ما هرچه بود، كار و برنامه ريزى بالنسبه خوب بود و هر چند بازى هاى تيم ملى زير نظر برانكو اغلب شيرين و مثبت نبود، اما اين مربى هنر كسب نتايج لازم را داشت و يك مربى نتيجه گراى هوشيار بود وقتى اين خصلت او با مهارت هاى ذاتى مردان زبده فوتبال ما ادغام مى شد، صعود چشمگير ما در جداول جهانى و آسيايى نيز شكل گرفت. آيا فدراسيون هاى ما در دو سال اخير به همين شكل عمل كرده اند؟ جواب اين سوال، ناگفته روشن و قابل پيش بينى است.

همزمان با تعيين جريمه هاى ۱۲ ميليون تومانى براى استقلال و ۵ ميليونى براى پرسپوليس بابت آنچه در دربى تهران روى داد( آن هم در سالى كه به اعتقاد كميته انضباطى اين مسابقه سنتى با سر و صدايى كمتر از هميشه برگزار شد) مشاور فرهنگى فدراسيون فوتبال خبر از سازماندهى تشكيلات فرهنگى در اين فدراسيون و تمامى سطوح فوتبال كشور و تدوين منشور اخلاقى داده است. محمد ملامحمد گفته است: طبق اساسنامه تازه فدراسيون فوتبال، اهداف، وظايف و ماموريت هاى جديدى براى كميته فرهنگى و بازى جوانمردانه فدراسيون فوتبال تدوين شده است كه ترويج مسايل فرهنگى، تربيتى و اخلاقى در همه سطوح و با طيف گسترده مخاطبان در فوتبال كشور را مدنظر دارد. او ضمن برشمردن ۵ شاخصه و هدف اصلى براى كميته فرهنگى فدراسيون فوتبال اظهار نموده است: مراعات تمامى شئون اسلامى و انسانى، فرهنگى و اخلاقى، توسعه و تعميم بازى جوانمردانه و اتحاد و هماهنگى در جامعه فوتبال، ايجاد شور و نشاط به منظور افزايش بنيه روحى و جسمى و رفع مشكلات و تنگناهاى تربيتى و فرهنگى در جامعه فوتبال از مهم ترين اهداف فدراسيون در رويكرد جديد خود به مسايل فرهنگى است كه با جديتى بيش از گذشته در راه تحقق آن تلاش خواهد شد. مشاور فرهنگى فدراسيون فوتبال با تاكيد بر لزوم ايجاد برخى تشكل ها و ظرفيت هاى جديد براى دستيابى به اهداف فرهنگى اظهار داشت: ايجاد رابطين فرهنگى در تمامى باشگاه هاى ليگ برتر و تيم هاى دسته اول فوتبال و هيات هاى فوتبال استان ها، سازماندهى تشكيلات فرهنگى در فوتبال و فوتسال آقايان و بانوان و تشكيل گروه هاى فرهنگى شامل تماشاگران، رسانه ها، سازمان  تيم هاى ملى و تشكيلات فدراسيون فوتبال از مهم ترين الزامات براى پيشبرد برنامه ها و فعاليت هاى فرهنگى است كه با حمايت هاى فدراسيون در صدد ايجاد اين تشكيلات هستيم.
ملامحمد بر اين باور است كه بستر مناسبى براى اجراى برنامه هاى فرهنگى در فوتبال كشور فراهم آمده است، اما همين نقطه و نكته نيز مورد تاييد همگان نيست و مى توان در مورد آن به بحث نشست. وضعيت خاص و غيرعادى بر روى سكوها در برخى ورزشگاه ها در جريان بعضى مسابقات فوتبال باشگاهى حاكى از آن است كه تنش ها و برخوردها ناشى از عدم وجود فضاى مناسب فرهنگى است و همچنين نشان از آن دارد كه كسب پيروزى و غلبه بر رقبا تحت هر شرايطى اصل و هدف اول براى تيم ها و هواداران آنها محسوب مى شود و در راه نيل به آن حاضرند برخى قواعد اجتماعى و الزام هاى فرهنگى را نيز ناديده بگيرند.
نگاهى ولو ساده به آنچه طى سال هاى اخير در فوتبال ما و حاشيه آن روى داده، از اين حكايت مى كند كه متاسفانه موارد جنجالى و حاشيه اى از حد گذشته و اگر ضعف در كارهاى فرهنگى بانى اين وضعيت نبوده باشد، نمى دانيم كدام فرآيند ديگر را مى توان مسوول و باعث اين شرايط دانست. وقتى كميته انضباطى فدراسيون از فعال ترين نهادها و بخش هاى فدراسيون است و روز و هفته اى نيست كه تشكيل جلسه ندهد و حكمى را صادر نكند، معلوم و مبرهن است كه جايگاه تفهيم ها و القاهاى فرهنگى در فوتبال ما سست و خالى و اين مساله، نكته اى نامرسوم در ورزش ما است.
به همين خاطر ساماندهى تشكيلات فرهنگى فدراسيون و تدوين يك منشور جديد اخلاقى علمى بايسته و پسنديده است، اما به موازات آن بايد به نقايص پرشمار موجود در اين خصوص نيز اعتراف و اذعان كرد كه متاسفانه حواشى و برخوردها و بددهنى ها و شكيبايى  نداشتن از اصول نادرست حاكم بر فوتبال ما است و جاى هيهات و افسوس دارد. در همان مسابقه پرسپوليس - استقلال كه ظاهرا برخلاف گذشته شيشه اتوبوسى در آن شكسته نشد، ايرادات ديگرى وجود داشت كه مى گفت ما هنوز موفق به برقرارى تعادل و توازن فرهنگى در استاديوم هاى خود نشده ايم. بدين خاطر بد نيست كميته اى كه از اين طريق تشكيل مى شود و يا شورايى كه مسوول شكل گيرى تشكيلات جديد فرهنگى است، ابتدا در ريشه هاى كار تحقيق و مسايل اساسى را از نو بررسى كند و ببيند كه ايرادات قضيه از چه قرار بوده است. در دربى اخير سرخابى، بسيارى از هواداران آبى در مدت زمانى قابل توجه از بازى ، پيوسته به عليرضا نيكبخت واحدى توهين كردند و لابد به اين خاطر كه او پيشتر آبى بوده و حالا چند فصلى است كه قرمز مى پوشد. همين مسايل نشان مى دهد بنياد مسايل فرهنگى در ورزش ايران سست تر از آنى است كه فدراسيون فوتبال تمايلى به اعتراف به آن داشته باشد و تا زمانى كه بنا بر چشم بستن و زدن حرف هاى قشنگ درباره ايجاد محيطى بهتر در فوتبال باشد، وضعيت فعلى استمرار خواهد يافت و راه به جايى نخواهيم يافت و تقويت تشكيلات مورد بحث نيز براى حل آن كفايت نخواهد كرد، زيرا بيشتر حالت شعار و هدف گذارى بدون توان نيل به آن را خواهد يافت.

شيوا نوروزى
تابستان ۲۰۰۵ بود كه خبر انتقال رافائل فان درفارت نقل محافل خبرى شد. خبرى كه بمب خبرى هامبورگ لقب گرفت.هافبك تهاجمى هلند به يك باره تصميمى غافلگير كننده گرفت و آن اين بود كه آژاكس را به مقصد بندر هامبورگ ترك كند و در تيم مطرح آنجا توپ بزند. فان درفارت ثابت كرده كه در هر نقطه از دنيا كه باشد مى تواند قابليت هاى منحصر به فردى را به معرض نمايش بگذارد. زمانى كه چند فصل در آژاكس بود توانست خيلى سريع هواداران اين تيم را مجذوب خود كند و حال در هامبورگ نيز طرفداران پرشمارى دارد كه هرگز راضى به رفتن او نمى شوند. اما در حال حاضر اصلى ترين چالشى كه هامبورگ را درگير ساخته جاى گرفتن در بالاى جدول رده بندى ليگ دسته اول آلمان است تا به رقابت هاى انتخابى ليگ قهرمانان برسند. فان درفارت ۵۲ بازى ملى براى نارنجى پوشان هلند انجام داده كه بدون شك يكى از انتخاب هاى ون باستن براى يورو ۲۰۰۸ خواهد بود.
* علاوه بر اينكه بهترين بازى ساز تيمت محسوب مى شوى و وظيفه كاپيتانى تيم را نيز برعهده دارى لقب يكى از سوپراستارهاى بوندس ليگا را يدك مى كشى. فكر نمى كنى رسيدن به چنين جايگاهى خيلى زود است؟
**نه بيست و پنج سالگى سن كمى نيست و به نظر من اگر كسى مصمم باشد خيلى راحت به خواسته اش مى رسد. از وقتى فوتبال را به طور حرفه اى شروع كردم شانس به من روى آورد و در حقيقت با فوتبال به بهترين موفقيت ها رسيدم. اما هرگز فراموش نمى كنم كه چگونه به اينجا رسيده ام چرا كه اگر فوتباليستى گذشته اش را فراموش كند و گمان كند با اسم و رسمى كه كسب كرده است مى تواند مدت ها در راس اخبار باشد اشتباه بزرگى مرتكب شده اشتباهى كه شايد او را براى هميشه از يادها ببرد.
* آمدنت به هامبورگ با تعجب و انتقادهاى زيادى همراه بود. از اين نقل مكان چه تجاربى به دست آوردى؟
** از همان ابتدا كه بحث آمدنم به هامبورگ مطرح شد مى دانستم كه تصميم درستى است و هيچ شكى در موفقيتم نداشتم با اين كه سه سال از آمدنم به آلمان مى گذرد باز هم همه چيز برايم تازگى دارد اما بازى در هلند باعث شد كه خيلى سريع خودم را با شرايط جديد وفق دهم و به راحتى جاى خود را در تيم جديدم پيدا كنم. اين بهترين تجربه اى است كه از هلند با خود به آلمان آوردم.
* از اينكه به مقام قهرمانى برسى و جام را بالاى سر ببرى چه احساسى دارى؟
** من يك فوتباليست حرفه اى هستم كه تمام زندگى ام را صرف اين ورزش مى كنم. مانند همه ورزشكاران دوست دارم بازى كنم و پيروز ميدان باشم. اگر غير از اين بود تمام روز را براى مسابقه تمرين نمى كردم.
* از پيوستن به هامبورگ چه هدفى داشتى؟
** از ابتداى فصل همه اعضاى تيم هم قسم شديم كه تنها به پيشرفت تيم فكر كنيم هر چند كه هرچه به انتهاى بازى ها نزديك مى شويم رقابت هم سخت و فشرده تر مى شود. هدف طولانى مدت باشگاه رسيدن به قهرمانى بوندس ليگا است و در پى آن شركت در تورنمنت هاى بين المللى و كسب مقام هاى ملى كه اگرچه شايد امسال به اين خواسته نرسيم اما با امكاناتى كه داريم، ورزشگاه اختصاصى و هواداران بى شمار در آينده اى نه چندان دور به جام خواهيم رسيد.
* رافائل تو در جايى عنوان كرده بودى كه زيدان الگوى توست و اين در حالى است كه او فاتح جام جهانى، جام ملت هاى اروپا و ليگ قهرمانان شده. آيا تو هم بايد به افتخارات او دست پيدا كنى تا يكى از بهترين هاى دنيا شوى؟
** قبلا به اين سوال پاسخ دادم. من با هدف پيروزى به زمين مى روم چه به جام قهرمانى برسيم چه نرسيم. اين مردم هستند كه تصميم مى گيرند چه كسى بهترين است نه افتخارات.
* تابستان امسال يورو ۲۰۰۸ به ميزبانى اتريش و سوئيس برگزار مى شود. تو قبلا اعلام كردى كه هلند شانس چندانى براى صعود ندارد.
** اگر با دقت به گروهى كه ما در آن قرار داريم نگاه كنيد متوجه مى شويد كه رقباى ما ايتاليا و فرانسه خواهند بود و اين در صورتى است كه ما رومانى را دست كم بگيريم كه اشتباه محض است كه در تورنمنتى به اين مهمى تيمى را دست كم بگيريم. قبول دارم كه هلند تيم فوق العاده اى است و پيشتر اين را ثابت كرديم اما در صحبت هاى قبلى ام من فقط قصد داشتم بگويم كه براى رسيدن به جام قهرمانى چه راه دشوارى را در پيش رو داريم و شايد اين سخت ترين جام ملت هاى اروپا براى ما باشد.
* بعد از اين كه همگروهان هلند مشخص شدند و قرعه كشى به پايان رسيد چه احساسى داشتى؟
** خب در اروپا تيم ضعيف وجود ندارد و هر تيمى كه به مرحله نهايى يورو ۲۰۰۸ رسيده قطعا تيم هاى بزرگى را از سد راه برداشته اما به هر حال نمى توانيم گروه بندى ها را تغيير دهيم و فقط بايد اميدوار باشيم.
* حريفان هلند را چگونه ارزيابى مى كنى؟
** چيز زيادى نمى توان در مورد فرانسه و ايتاليا گفت. آنها بهترين هاى دنيا را در اختيار دارند كه اكثرا هم در باشگاه هاى مطرح توپ مى زنند. ايتاليا و فرانسه اگر اراده كنند تيمى را مى توانند از سد راه بردارند، رومانى هم در مقدماتى يورو ۲۰۰۸ فوق العاده كار كرد و ثابت كرده كه تيم قدرتمندى هستند.
* ۲۰ سال است كه نارنجى پوشان هلند به مقامى در سطح بين المللى دست پيدا نكرده اند و در سال هاى اخير خيلى زود از گردونه رقابت هاى مهمى چون جام ملت ها و جام جهانى حذف شده اند. در چنين شرايطى كسب عنوان قهرمانى يورو ۲۰۰۸ تا چه اندازه براى تو و كشورت اهميت دارد؟
** براى من رويايى است كه اگر به حقيقت بپيوندد به يكى از آرزوهايم رسيده ام. جام ملت ها هم مانند جام جهانى دشوار است و مردم هلند هم منتظر چنين اتفاقى هستند كه در اين صورت مطمئنم يك جشن ملى به پا خواهد شد.
* فكر مى كنى هلند بتواند قهرمان جام جهانى ۲۰۱۰ آفريقاى جنوبى شود؟
** سوال سختى است و در ابتدا ما جام ملت ها را در پيش رو داريم كه بايد فعلا روى آن تمركز داشته باشيم و سپس به سراغ مقدماتى جام جهانى برويم. فكر كنم اگر گام به گام جلو برويم بهتر است و نتيجه بهترى مى گيريم.