نشر سوره مهر پرفروش ترين رمان هاى نيمه دوم سال ۱۳۸۶ را در نمايشگاه كتاب در اختيار علاقه مندان به ادبيات داستانى قرار مى دهد.
سوره مهر مى گويد: تصميم براى نوشتن كتاب پرفروش، حنابندان حلقه اقبال ناممكن است. هيچ كس تصميم نمى گيرد كه كتاب پر مخاطب بنويسد؛ اينكه در چه فرايندى كتاب مخاطب بالا پيدا مى  كند قطعا خارج از توان نويسنده هنگام خلق است. اتفاقا در بعضى از كتاب هاى پرمخاطب نويسنده فقط براى يك مخاطب مى نويسد.
لبخند مسيح به قلم سارا عرفانى با رتبه سوم بيانگر ماجراى دخترى است به نام نگار كه زبان انگليسى تدريس مى كند و از طريق اينترنت با نيكلاس ارتباط برقرار مى كند و در طول مكاتبات خود در مورد مسائل اعتقادى صحبت مى كنند و هريك به نوعى به پاسخ سئوالات خود مى رسند.
رتبه چهارم رمان هاى پرفروش سوره مهر از آن شطرنج با ماشين قيامت از حبيب احمد زاده است. قهرمان اين رمان ديده بان جوانى است كه براى عمليات شناسايى رادار دشمن مامور به ديده بانى مى شود. اثر حاضر با مضامين انسانى- فلسفى خود پديده اى منحصر به فرد را در مجموعه كتاب هاى دفاع مقدس رقم مى زند. پرمان پنجم نقشبندان نام دارد. داريوش عابدى در اين اثر به توصيف جوان جانبازى مى پردازد كه بعد از قطع دستانش در عمليات خنثى سازى مين نقاشى را رها كرده و دچار ياس مى شود تا اينكه سرانجام در فضايى خاص و الهامات جديد نقشى از دوستان شهيدش مى آفريند.
«سفر به گراى۲۷۰ درجه» با رتبه ششم روايتى واقع گرايانه از جنگ به كوشش احمد دهقان است. شب ايوب نوشته داوود غفار زادگان و شب و قلندر از منيژه آرمين در رديف هاى هفتم و هشتم قرار مى گيرند. منيژه آرمين مى گويد: « در آثارم علاوه بر ايجاد ارتباط صميمى با مخاطب و عناصر داستانم سعى من بر شناخت و تحقيق بر روى شخصيت هاى قصه، موقعيت ها و حركات آن ها در طول داستان است.من معتقدم اگر محتوا را خوب بشناسيم قالب مناسب براى طراحى داستان هم پيدا مى كنيم. آرمين، شب و قلندر را با تمام «افسانه هاو باورها» به خوانندگان آثارش هديه مى كند. قطار ۵۷ به كوشش رضا رئيسى «نه آبى نه خاكى» به قلم على موذنى اسماعيل از امير حسين فردى و اى كاش گل سرخ نبود نوشته منيژه آرمين به ترتيب در رديف هاى نهم تا دوازدهم پرفروش ترين رمان هاى شش ماه دوم سال ۱۳۸۶ در انتشارات سوره مهر مى باشد. رئيسى در خصوص عوامل موفقيت يك اثر مى گويد: صداقت و صراحت در قلم سلاح يك نويسنده است. پرداختن به مقوله اى از انقلاب كه تابه حال كسى بدان ننگريسته عدم قضاوت نويسنده و حرمت گذاشتن بر خواننده از فاكتورهاى مثبتى است كه من در قطار ۵۷ آن را با مخاطب تجربه كرده ام. وى قطار ۵۷ رابا جمله طراحى از يك انقلاب به مخاطبين خود تقديم مى كند.

همزمان با بيست و يكمين نمايشگاه بين المللى كتاب تهران چاپ هشتم رمان «سفر به كراى ۲۷۰ درجه» نوشته احمد دهقان از سوى انتشارات سوره مهر روانه بازار كتاب مى شود. رمان «سفر به گراى ۲۷۰ درجه» حكايت ناصر، رزمنده اى جوان است كه مشق و درس  را رها مى كند و به همراه دوستش على روانه منطقه جنگى جنوب مى شود. ناصر در آن جا ضمن ديدار مجدد با دوستان سابقش، براى يك عمليات مهم آماده مى شود. در حين عمليات بسيارى از دوستانش شهيد و مجروح مى شوند و خود او نيز كه جراحتى سطحى برداشته است، به پشت خط مى آيد و بعد از چند روز به شهر خود باز مى گردد و زندگى عادى را از سر مى گيرد. اما با دريافت تلگراف رسول (دوست نوجوان رزمنده اش كه خبر از عمليات قريب الوقوع مى دهد) خود را آماده بازگشت به منطقه مى كند. «سفر به گراى ۲۷۰ درجه» روايتى ملموس و صادقانه از زندگى در جنگ است كه بر پايه حوادث عينى شكل گرفته و راوى با رابطه صميمانه اى كه در طول رمان با مخاطب برقرار مى كند، وقايع را به تصوير مى كشد. اين رمان براى نخستين بار در سال ۱۳۷۵ از سوى نشر صرير منتشر شد واز چاپ دوم به بعد سوره مهر انتشار اين كتاب را برعهده گرفت. اين كتاب جوايز ۲۰ سال داستان نويسى، چهارمين دوره انتخابات كتاب سال دفاع مقدس و بيست سال ادبيات پايدارى را از آن خود كرده است. «سفر به گراى ۲۷۰ درجه» توسط «پال اسپراكمن» امريكايى به انگليسى ترجمه شده است. چاپ هشتم «سفر به گراى ۲۷۰ درجه» در ۲۶۴ صفحه و قطع رقعى، در نمايشگاه كتاب تهران عرضه خواهد شد.

رمان «فال خون» به قلم داوود غفارزادگان توسط محمد رضا قانون پرور، استاد زبان و ادبيات فارسى دانشگاه تگزاس به انگليسى ترجمه و در امريكا منتشر شد.فال خون كه با عنوان Fortune told in blood در امريكا منتشر شده است، توسط انتشارات سوره مهر به همراه پنج كتاب ديگر به محمد رضا قانون پرور سپرده شده بود كه از ميان آن ها فال خون به دليل نگاه ويژه به جنگ و فضاى متفاوت اثر، مورد قبول واقع مى گردد.غفارزادگان در گفت وگو با سوره مهر مى گويد: «ترجمه آثار درجه اول در خارج از مرزهاى كشور به جهت داشتن ادبيات قوى، معرف فرهنگ ايرانى است و اين تعامل فرهنگى منجر به صلح، همزيستى و درك متقابل مى گردد. با توجه به شرايط خاص كشور، ترجمه آثار جنگ و حقايق و ناگفته هاى جنگ تحميلى ايران و عراق مى تواند روشنگر مطالبى از جنگ باشد كه به دليل سكوت رسانه ها به گوش كسى نرسيده است.فال خون داستان دو سرباز است كه براى ديده بانى به منطقه هور اعزام مى شوند و در اين مكان ماجراهاى مختلفى با روايت زيباى غفارزادگان بر آن ها مى گذرد.

مينا زرساو-ضياء الدين ترابى شاعر، نويسنده و مترجمى است بى ادعا كه توصيفات زيباى او در شعر و داستان نگاهش را به ادبيات به ما مى نماياند.
ترابى در حوزه شعر، رمان داستان كوتاه و ترجمه كارنامه اى پربار دارد و تاكنون موفق به كسب جوايز متعددى شد كه از آن جمله است: جايزه دوم مسابقات شعر نيما يوشيج، جايزه داستان جنگ در سال هاى ۷۱ و ،۷۲ جايزه دوم شعر دفاع مقدس در سال ۸۲ و...
* كتاب هايى كه براى ترجمه انتخاب مى كنيد با چه ملاك و معيارى انتخاب مى شوند؟
** ما دو گروه مترجم «حرفه اى» و «ذوقى» داريم؛ كار گروه اول صرفا ترجمه بدون توجه به ارزش يك اثر است و گروه دوم كه من خود را در اين دسته مى بينم يك اثر را به دليل ارزش آن كتاب براى ترجمه انتخاب مى كنند. من براى ترجمه آثار هم در درجه اول به فضاى كلى داستان، نوع پرداخت و تكنيك نويسنده توجه مى كنم. موضوع در درجه بعدى كار مطرح مى شود. از نظر من فقط موضوع يك اثر نمى تواند ملاك انتخاب آن براى ترجمه باشد. مساله اصلى نوع پرداخت موضوع و تكنيك اثر است.
* چال مورچه از منظرى كه فرموديد چه ويژگى هايى داشت؟
ترجمه اين كتاب به سال ها قبل باز مى گردد زمان آزادى آفريقاى جنوبى، من نوع تجربه و زندگى نويسنده كتاب (دوريس لسينگ) را دوست دارم. پدر او يك نظامى بوده كه در جنگ جهانى اول يك پايش را از دست مى دهد. بعدها در بانك شاهى ايران كارى به دست مى آورد، به ايران مى آيد و در كرمانشاه مشغول به كار مى شود. به همين دليل خانم لسينگ در كرمانشاه متولد شده و تا پنج سالگى در ايران به سر برده است. پس از آن به همراه خانواده اش به آفريقاى جنوبى سفر مى كند و نزديك به سه دهه از زندگى اش را در آن جا سپرى مى كند. او اكثر آثارش را در اعتراض به تبعيض نژادى نوشته و در اين كتاب با شور و اشتياق و از منظر شك و ترديد يك تمدن از هم گسيخته را مورد نقد و بررسى قرار داده است. نثر داستان ساده و روان است و سرشار از توصيفات بكر .چال مورچه منتخبى از داستان هاى برتر انگليسى است و در كنار ۸ نولى كه نويسندگان مطرح از جمله جوزف كنراد، دل اچ لورنس و... تاليف كرده اند خوش مى درخشد.
* عنوان اصلى كتاب «چال مورچه» است؟
** ترجمه لغت به لغت كتاب «لانه مورچه» است. اما به نظرم مى رسيد اين دو عنوان منظور اصلى نويسنده را نمى رسانند. البته عبارت «چال مورچه» هم در فارسى كمى بعيد به نظر مى رسيد اما من مدت زمان طولانى را صرف  پيدا كردن واژه اى مناسب با عنوان اصلى كتاب كردم. تا به «چال مورچه» رسيدم. اين تعبير بسيار شاعرانه است و ديدگاه نويسنده را نسبت به انسان ها و تشابه عملكرد مورچه با كارگران معدن بيان مى كند. با اين تفاوت كه لانه مورچه تپه مانند است و معدن چاله شكل.
پس عنوان كتاب تلفيقى است از موقعيت معدن و جان كندن در شرايط دشوار و از طرفى تشابه عملكرد آنان با زندگى مورچه ها.
* شما به شيوه پرداخت موضوع و تكنيك كار اشاره كرديد؛ اين موارد در اثر لسينگ به چه شكلى متجلى شده؟
** نكته مثبت چال مورچه ديد و نگاه نويسنده است البته اين كار از نظر تكنيكى اثر فاخرى نيست. برخى از نويسندگان صاحب سبك هستند مانند ارنست همينگوى يا گابريل گارسيا ماركز به عنوان مثال در داستان صد سال تنهايى ما شاهد پيروى ماركز از شيوه جريان سيال ذهن و رئاليسم جادويى هستيم. اين سبك در امريكاى لاتين ريشه دارد و جهانى كه ماركز تصوير گر آن است، دنياى مردن و زنده شدن آدم هاست، به اعتقاد به تناسخ به نوعى خاص در كشورهاى امريكاى لاتين جريان دارد. و از آن جا به ادبيات سرزمين هاى ديگر رسوخ و نفوذ كرده است. اما خانم لسينگ براى آثار خود از سبك خاصى پيروى نمى كند. موضوع داستان وى در ارتباط مستقيم با تبعيض نژادى است و لسينگ در اين كتاب با ديد موشكافانه دنياى خاص دو كودك را به تصوير مى كشد. دنيايى كه در آن سياه و سفيد و نژاد، حكومت مى كند.
* چه كتاب ديگرى از اين نويسنده به زبان فارسى ترجمه شده است؟
** كتاب «علف ها آواز مى خوانند» سال ها پيش ترجمه شده است.
* كتاب خاصى در دست ترجمه داريد؟
** كتابى كه من قصد ترجمه آن را داشتم «دفترچه خاطرات زرين» بود. اما به دليل مغايرت داستان اين كتاب با فرهنگ ما شامل مميزى و سانسور مى شود.
* در كتاب چال مورچه با چنين محتوايى برخورد نداشتيد؟
** خير لسينگ در چال مورچه آنقدر با ظرافت سخن گفته است كه خواننده متوجه ارتباطات شخصيت هاى داستان خواهد شد بدون اين كه مميزى شامل حال آن شود.

بهروز سپيد نامه
پديده هاى اجتماعى، واقعيت هاى چند بعدى اند كه داراى سطوح و لايه هاى متعدد مى باشند. بررسى دقيق اين پديده ها مستلزم توجه به تمامى سطوح و لايه هاست. لذا هر گونه تقليل گرايى و مطالعه تك ساختى (تك بعدى) منجر به ارايه تصوير ناقصى از واقعيات اجتماعى خواهد شد.
باتوجه به ويژگى و مختصات جنگ اين واقعيت جزو پديده هاى اجتماعى قرار مى گيرد. آراء جامعه شناسان نيز بر اين امر صحه مى گذارد بر اين اساس هرگونه توصيف يا تبيين اين پديده مى بايست با عنايت به لايه هاى گوناگون آن صورت پذيرد.
شعرهاى سروده شده در مجال جنگ و دفاع مقدس كه نمونه هاى بارز آن را مى توان در كنگره شعر دفاع مقدس يافت بيانگر رويكرد تقليل گرايانه شاعران نسبت به توصيف پديده هاى جنگ است و در اين مقال تلاش شده است تا اين مساله از نظر مدل هاى جامعه شناختى مورد بررسى قرار گيرد. بخش دوم پيش روى شماست.
۱‎/ب) مرفولوژى اجتماعى شامل خصوصياتى است كه مربوط به ساخت و تركيب  مادى جامعه مى باشد مثل وضع سكونت، محل سكونت، موقعيت طبيعى و جغرافيايى، نقشه محل، نحوه ساختمان ها و اماكن، وضع خانه سازى و پراكندگى و تراكم جمعيت و به طور كلى پديده هايى كه ساخت وشكل خارجى جامعه را شامل مى شود. اين دسته عموما ثبات قابل ملاحظه اى دارند و در رديف مادى ترين پديده هاى احتمالى قرار دارند.
۲‎/ب) فيزيولوژى اجتماعى: فيزيولوژى اجتماعى شامل پديده هايى است كه مربوط به كاركردها و روابط و نهادهاى درون جامعه مى باشد. اين دسته از پديده هاى اجتماعى در مقايسه با مرفولوژى اجتماعى داراى تظاهرات خارجى كمترى هستند و از نظر مادى بودن در درجه دوم قرار دارند.
۳‎/ب) رفتارهاى گروهى و جمعى: اين دسته از پديده هاى اجتماعى غير مادى ترين و در مواردى كم ثبات ترين پديده هاى اجتماعى ممكن است باشند و شامل رويدادها، افكار، هيجانات، احساسات يا ديگر جنبه هايى است كه در يك گروه، طبقه و حتى ملت خاص ممكن است وجود داشته باشد. صور آن را در نمونه هايى از انواع زير مى توانيم تميز دهيم.
- احساسى كه يك نفر ايرانى از مليت خود دارد،عده اى كه تحت تاثير تلقينى و يا روش فكرى معينى قرار مى گيرند، عده اى كه در راهپيمايى و تظاهرات سياسى شركت مى كنند.
اين پديده ها را از نظر شكل و قدرت اثر مى توانيم به دو دسته تقسيم كنيم.
۱/۳/ب) جريان هاى اجتماعى: اين دسته داراى تظاهرات مادى و خارجى كمترى هستند و معمولا در طول زمان بر اثر وجود بعضى از رهبران يا بروز شرايط اجتماعى، اقتصادى و سياسى مشخصى نهضت ها و مكتب هاى سياسى، اقتصادى، فرهنگى، اجتماعى، ادبى، دينى و عملى.
۲/۳/ب) هيجانات اجتماعى: اين دسته از پديده هاى اجتماعى غيرمادى ترين و كم ثبات ترين پديده هاى اجتماعى بوده و معمولا به طور موقت در زمان معينى به وجود مى آيند هر چند كه بعضى از انواع آن ممكن است پايدار شوند و مبدل به جريان هاى اجتماعى گردند. به عنوان مثال، ناطقى كه در مقابل گروهى قرار مى گيرد و براى آن ها صحبت مى كند. اثر اين صحبت با توجه به زمينه فكرى كسانى كه در اين جمع شركت كرده اند ايجاد هيجان خاصى مى كند كه ممكن است منجربه اعمال يا افكار آتى يا بعدى در آنان شود در مواردى حتى ممكن است اين عده به حال دسته جمعى يا فردى فعاليت هايى را انجام دهند كه منشا برخى از تغييرات اجتماعى گردد.
جنگ (دفاع مقدس) كه از نوع پديده هاى «فيزيولوژى اجتماعى» به شمار مى رود، وجود نهادهايى خاص مثل: بسيج، سپاه پاسداران، ارتش و نقش  هاى متعدد نظير: بسيجى، سپاهى، ارتشى و تعاملات ميان آن ها را ضرورى مى سازد. وجود مكانى به نام «جبهه» با عناصر خاصى نظير: سنگر، چفيه، پوتين، فشنگ، پلاك، سلاح و... بعد مرفولوژى پديده جنگ را رقم مى زنند و نهايتا اين كه اعتقادات واضح و تثبيت شده رزمندگان، خرده فرهنگ ها، نوحه ها، احساسات، هيجانات و... بعد رفتارهاى گروهى پديده مذكور را شامل مى شوند.
البته چنين اثرى- از يك سو- طبيعى مى نمايد زيرا هر كنشگر اجتماعى در ارتباطى متقابل با جامعه و نظام اجتماعى قرار دارد. از يك طرف شرايط موجود در جامعه (ارزش ها، هنجارها، موقعيت ها و...) بر نهاد او تاثير مى گذارند و از سويى به عنوان كنشگرى فعال بر جامعه و نظام تاثير مى نهد.
شعر تجلى كنش يك شاعر است. شاعرى كه كنش او بر آيند شرايط اجتماعى است كه در آن زيسته است و روزگار پس از جنگ نيز شرايطى را رقم زده كه حسرت هاى ممتد و نوستالژى از مشخصه آن است اما تقليل تمامى پديده - كه در سطور آتى بدان خواهيم پرداخت- به سطح هيجانات اجتماعى به رويكردى «تك ساحتى» خواهد انجاميد.
اما شعر «در ناگهانى از گل و لبخند» عليرضا قزوه از بهترين نمونه هايى است كه مى توان در آن توجه شاعر را به سطوح سه گانه واقعيت اجتماعى مشاهده نمود:
در اين شعر، شاعر زمانى از آسمان مردان خاكى پوش و صبح رويان (رزمندگان، شهدا، جانبازان) سخن به ميان مى آورد (بعد فيزيولوژى) و لحظه اى ديگر. جغرافياى جنگ را ترسيم مى كند و از كاروان كربلا، تنگه چزابه، خط شير، رود بهمنشير، هور، پاوه، جشن حنابندان سخن مى گويند (بعد مرفولژى) و در پايان واگويه هاى رزمندگان و احساسات آنان را به تصوير مى كشد و با حسرت و اندوه خويش (دوران پس از جنگ) پيوند مى دهد (بعد رفتارهاى گروهى)
دكتر سيد حسن حسينى در بررسى تفاوت شعر جنگ و شعر دفاع مقدس تقليل پديده را به يك بعد و توجه صرف به سطح مرفولوژى واقعيت جنگ در شعر شعراى دفاع مقدس را اين گونه بيان مى دارد:
«در شعر جنگ، اسامى خاص مثل اسم افراد، اسم مناطق جنگى يا اسم جنگ افزارها نسبت به شعر دوره دفاع مقدس كمتر است. در شعر جنگ كمتر شاعرى براى قافيه فى المثل ارتفاعات «كله قندى» و «دشت عباس» و «سومار» و «فكه» و... به انبان ذوقى خويش فشار مى آورد. اما همين معنى در شعر دفاع مقدس- به ويژه اشعار سفارش داده شده توسط نهادهاى ذيربط- كه يك محور اصلى براى مضمون تراشى و دامنه  دار كردن زده است. وقتى صرف «حضور در جبهه» يا گشت و گذار در حول و حوش جبهه ارزش شود نيروهايى كه چند صباحى در جبهه يا حوالى آن بوده اند پس از قطعنامه اين «سابه» را برسر دست مى گيرند به ويژه آن هايى كه يكراست به سنگر فرهنگ نقل مكان مى كنند و مى كوشند تا شاعر بودن را نيز ضميمه مابقى «افتخارات» خويش كنند. سروده هايى را عرضه مى دارند لبريز از اصطلاحات رايج در جبهه و اسامى مناطق و عمليات گوناگون و جنگ افزارهايى كه در شعر دست به دست مى گردند و كارايى و برد مفيدشان روز به روز كمتر و كمتر مى شود. دكتر حسينى درخصوص توجه صرف به بعد هيجانات اجتماعى پديده جنگ مى  گويد: «راقم اين سطور روزى را به ياد مى آورد- در سال جنگ- كه در يكى از جلسات شعرى، مسولى از مسوولان فرهنگ‎/ تبليغى اين مملكت حاضر شد و پس از شنيدن اشعار جوانانى كه در تب خلاقيت مى سوختند و با هر شرايط نامطلوبى مى ساختند و از دو سو دامن اعتقاد ادبيات را محكم گرفته بودند؛ من باب ارشاد و تبليغ فرمود: «سعى كنيد سروده هايتان مثل شعرهاى برادر آهنگران باشد» در اين روزگار بحمدلله ديگر كسى نمى تواند مقام و منزلت ادبيات را تا سر حد يك وسيله صرف براى تحريك و تهييج پايين بياورد. امروز فكر نمى كنم مسوولى از شاعران طلب نوحه يا روايت عاميانه از جنگ و هر موضوع ديگرداشته باشد. ميدان و دروازه  ابداع تا بامداد حشر بر روى نسل جوانى كه شعر را جدى گرفته است باز است.»
«جرج ريتزر» در يك تقسيم بندى ديگر، سطح واقعيت اجتماعى، را در چهار بعد: خرد(micro)، كلان (macro)، عينى (object)و ذهنى(subject) ترسيم مى كند. وى از جمله جامعه شناسانى است كه تقليل كليت واقعيت اجتماعى را به هر كدام از سطوح چهارگانه نفى كرده است.ريتزر با طراحى مدلى تحت عنوان «فرانظريه» (فرا تئورى‎/ متاتئورى) اظهار نموده كه يك پديده اجتماعى ممكن است حاصل تركيب يك بعد از دو پيوستار باشد.
الف) سطوح منفرد۱:‎/الف) سطح عينى (object)۲‎/الف) سطح ذهنى (subject)۳‎/الف) سطح خرد (micro)۴‎/الف) سطح كلان (macro)
ب) سطوح تركيبى
۱‎/ب) ناحيه (الف): كلان- عينى (ma-o)۲‎/ب) ناحيه (ب): كلان- ذهنى (ma-s)۳‎/ب) ناحيه (ج): خرد- عينى (mi-o)۴/ب) ناحيه (د): خرد- ذهنى (mi-s)
ژرژ گورويچ- جامعه شناس فرانسوى- نيزبه دو سطح پيوستار يعنى كلان، خرد و عينى و ذهنى توجه نموده و حتى ارتباط بين اين دو سطح را در نظر گرفته است: (ريتزر، چاپ اول: ۶۰۱) با بررسى اجمالى شعر دفاع مقدس جوانان، مى توان توجه آنان را به سطوح چهارگانه يادشده به صورت منفرد و تركيبى ديد اما در اين ميان ذكر اين نكته ضرورى مى نمايد كه بسامد شعرهايى كه به بررسى سطح خرد پديده پرداخته و سطح عينى را مورد توجه قرار داده و به طور كلى در سطح تركيبى خرد- عينى سروده شده اند و بيشتر از ساير سروده هاست براى تبيين بيشتر، نمونه هايى از كتاب روايت چهاردهم (مجموعه اشعار برگزيده چهاردهمين كنگره سراسرى شعر دفاع مقدس) به شرح زير تقديم مى گردد.
الف) سطح منفرد:
۱‎/الف) سطح عينى: در اين سطح شاعر به توصيف پديده هاى ملموس جنگ (دفاع مقدس) آنگونه كه هستند مى پردازد و بيشتر ناظر بر بعد مرفولوژى واقعيت است لذا تعابير انتزاعى را برنمى تابد.
پرويز بيگى حبيب آبادى:
روزهايى كه در آتش و خون‎/لحظه هايت خطر در خطر بود‎/روزهايى كه هر نخل بى سر‎/شاهد نينوايى دگر بود‎/لحظه هايى كه مردان ميهن
در فراق تو خون گريه كردند‎/روزهايى كه تفسير عشقند‎/روزهايى كه تصوير دردند
۲‎/الف) سطح ذهنى؛
در اين سطح شاعر به توصيف جنگ (دفاع مقدس) با بيانى انتزاعى مى پردازد. فهم شعر در اين سطح، وامدار اشتراك افقهاى ذهنى شاعر و مخاطبين است:
على محمد مودب:
- درست مثل بيست و هشت سالگى پدرم‎/ تحت پوشش بيمه اباالفضلم‎/ و مى بينم پرندگانى كوچك كه مى پرند‎/ از قلب سردبير و گاو صندوق اداره‎/ و بر سفره ام مى نشينند و نمى نشينند.
۳‎/الف) سطح خرد:
در اين سطح شاعر به بررسى واقع منفرد دفاع مقدس پرداخته و شعر او بيشتر حاصل محاكات شاعر با شهيد، مفقودالاثر، جانباز، مادر شهيد و نظاير آن است:
جليل الياسى:
- پشت سرت آب مى ريزم‎/ كلمات پس و پيش شده به دنبال تو را‎/ از ميان كوچه برمى دارم‎/ و شمع روشن مى كنم شعر تازه ام را براى تو‎/ توگرمتر از جنوب به راه مى افتى و ‎/براى من دست تكان مى دهى....
۴‎/الف) سطح كلان:
در اين سطح، شاعر كليتى از واقعيت جنگ را مى سرايد، نظير روايت حماسه از آغاز تا انجام يا توصيف برشى از يك واقعيت نظير تشييع پيكر شهدا و...
مجيد زهتاب:
شهر پرتپش، خلق پرخروش
خلق داغدار، شهر حجله پوش
شانه اى شهر، زير بار عشق
سخت و استوار، مست و پرخروش
كربلاييان باز گشته اند
زنگ كاروان مى رسد به گوش...