مهرى موسى وند
درست خرج كردن هنر است اما ما و شما چه قدر به اين هنر آ شناييم؟
به نظر مى رسد تمام خانواده ولو سه نفره و يا حتى دو نفره به دفترچه يادداشت هزينه ها نياز دارند. بخشى مربوط به هزينه هاى غيرضرورى، بخش مختص به هزينه هاى ضرورى و مهم تر از همه فهرستى از مخارج روزانه.
* كدام هزينه ها ضرورى اند: هزينه هاى ضرورى را مى توان متعادل تر كرد. آغاز هر ماه فهرستى از مخارج ضروريتان را در دفترچه يادداشت كنيد مثلا: خورد و خوراك، اجاره خانه، قبض هاى تلفن، آب، برق و گاز، تلفن همراه، پوشاك و … جمع اين رقم پولى است كه تا پايان ماه نبايد صرف چيز ديگرى شود. اكنون مى توانيد بنويسيد كه چگونه مى توان هزينه هر كدام را كاهش داد از حذف تلفن هاى طولانى و خاموش كردن تلويزيون در موارد غيرضرورى گرفته تا استفاده از لامپ هاى كم مصرف و خورد و خوراك كه شامل خريدهاى هوشمندانه نيز خواهد بود. حالا خودتان حساب كنيد همين چند مورد كوچك كه ذكر آن رفت در آخر ماه چه مبلغى را در كيف پول يا حساب شما باقى مى گذارد، نگوييد: اى بابا با اين پول ها كه چيزى حل نمى شود!
* هزينه هاى غيرضرورى: و چه غيرضرورى به برخى از هزينه ها به منزله حذف كامل آن از برنامه اقتصادى تان نيست بلكه مى توانيد آن را در اولويت هاى پس از ضروريات قرار دهيد. اكنون دو پرسش مطرح است فكر كنيد و سپس پاسخ دهيد: آيا اين طرح در زندگى ام موثر است و چنانچه موثر است، چه قدر؟ بى ترديد يك سفر تابستانى در روحيه شما بسيار موثر است اما اگر پس از بازگشت با مشكل بى پولى رو به رو شويد حتما اين هزينه كردن اضافى و به دور از حزم و احتياط بوده است. اكنون اگر اين مشكل را تا به حال نداشته ايد در دفتر هزينه ها يادداشت كنيد كه در سفرهاى قبلى چند مورد خرج اضافه(مانند غذاى زياد و يا فانتزى و يا سوغات بى مصرف و تزيينى و …) داشته ايد. اين مخارج را از سفر بعدى حذف كنيد.
مورد بعدى رفتن به غذاخورى و يا كافى شاپ هاست بسيارى از خانواده ها در برنامه هفته اى يك شب را در رستوران غذا مى خورند كه مى توان آن را به سه هفته يك بار كاهش داد. با گرم شدن هوا مى توان غذاى خانگى را دردامن طبيعت نوش جان كرد. چنانچه دانشجو هستيد و كمى در تنگناى مالى قرار داريد به جاى پرداخت مبلغ به باشگاه هاى ورزشى از ورزش صبحگاهى در پارك ها استفاده كنيد.
* يادداشت مخارج روزانه مهم است
هر شب چند دقيقه اى را به يادداشت كردن مخارج روزانه خود از ريز تا درشت اختصاص دهيد. با اين كار، هم حساب خرج دست تان مى آيد و هم پس از مدتى متوجه برخى مخارج مى شويد كه دايما در زندگى تان تكرار مى شوند و هيچ ضرورتى هم ندارد؛ فقط به آن عادت كرده ايد و انصافا ترك عادت كارى است بس دشوار!
* چرا و چگونه پولمان را هدر مى دهيم؟
جبران يك خلا شخصيتى: گاه برخى از ما براى پوشاندن كمبود اعتماد به نفس، به سمت خريد كردن تقريبا يورش مى بريم تا اطرافيان و دوستان را تحت تاثير قرار دهيم اما آنها اغلب باهوش هستند و زياد تحت تاثير اين خريدهاى عجيب و غريب قرار نگرفته و خيلى زود اصل قضيه را مى فهمند.
* با ديگران رو دروايسى داريم: پيش آمده كه دو نفر ميهمان دعوت كرده ايم اما براى هشت نفر غذا و مخلفات و دسر و نوشابه و ميوه و غيره تدارك ديده ايم. بدانيم كه با پذيرايى مفصل از ميهمان هم او را معذب كرده ايم و هم به فكر جبران كردن همانند انداخته ايم.
* اسراف از سر بيكارى: از بيكارى حوصله تان سر مى رود و خريد مى كنيد يا از يك برج خريد به پاساژى ديگر مى رويد و كافى شاپ در شهر نمانده كه شما به آن سرك نكشيده باشيد و بالاخره شام را در جمع دوستان صرف مى كنيد تا صرفا در خانه بيكار نمانده باشيد. اين كار بسيار مضر است و فقط يك مسكن كوتاه مدت است. بگرديد و علاقه واقعى تان را بيابيد در اين صورت از سرزنش ديگران هم در امان خواهيد بود.
* گاه بيش از حد مواظب كلاستان هستيد!: تصور كنيد كه به مغازه اى مى رويد و جنسى را قيمت مى كنيد چنان از اخم فروشنده جا مى خوريد كه خجالت مى كشيد بگوييد گران است و آن را مى خريد و يا بدتر از آن خجالت مى كشيد به دوستانتان بگوييد مايل به رفتن به رستوران گران تر از سطح بودجه تان نيستيد. يك نكته در اين موضوع واضح است و آن كم آوردن پول در ته هر ماه است.
* محبت ديگران خريدنى نيست: هر از گاهى ديگران را با خريدهاى گران قيمت سورپرايز مى كنيد اما در عين ناباورى باز هم ميزان محبت شما كمتر از مبلغ خرج شده است و يا شايد دوستانتان به بذل و بخشش اين چنينى اساسا نياز ندارند.
اين مهم نيست كه چگونه پول در مى آوريد، پولتان از پارو بالا مى رود يا چكه چكه از دست صاحب كارتان مى چكد يا به صورت قلمبه به حساب شما سرازير مى شود. هر طور كه پول در بياوريد آخرين جايى كه پول از آنجا از دست تان خارج مى شود كيف پول شماست ايستگاهى كه پول هايتان را فقط و فقط براى خرج كردن در آن قرار مى دهيد چون هيچ آدم عاقلى پولش را در كيف پولش پس انداز نمى كند. به همين خاطر لازم است اين آخرين ايستگاه، يك حساب و كتابى هم داشته باشد.
ويژگى هاى يك كيف پول خوب
۱- يك كيف پول خوب بخريد. كيف پولى كه از همراه داشتن خالى آن هم لذت ببريد. در اين صورت روحيه تان هم در مواقع بى پولى حفظ مى شود.
۲- سعى كنيد كيف پولتان هميشه همراهتان باشد. اين طور عادت به داشتن اش مى كنيد و اين باعث مى شود همراه نبودن كيف تان را با جا گذاشتن در منزل توجيه نكنيد. هر از گاهى هم كيف پولتان را كنترل كنيد.
۳- پول هايتان را داخل كيف منظم كنيد. از بزرگ به كوچك، تراول ها را از هم جدا بگذاريد. در اين وضعيت احتمال دادن ايران چك ۵۰ هزار تومانى به جاى كرايه تاكسى به حداقل مى رسد.
۴- هيچ وقت رمز عابر بانكتان را روى آن ننويسيد. نوشتن شماره حساب اشكالى ندارد ولى رمز كارت در صورت گم شدن كيف آن را تبديل به يك هديه خوب براى يابنده مى كند.
۵- پول هايتان را به مقادير يكسان تقسيم كنيد تا با يك نگاه سريع حساب كار و اوضاع جيبتان دستتان بيايد. اگر كيف تان اين قابليت را دارد جاهاى مختلف را به خرج هاى مختلف اختصاص دهيد.
۶- همه كارت هاى شناسايى تان را يك جا نگذاريد تا با گم شدن آنها يك جا سردرگم شويد. بعضى كارت ها براى گرفتن المثنى كارت هاى ديگر لازمند.
۷- يك كارت نشانى با تلفن تماس خود داخل كيف بگذاريد تا آن شهروند خير بتواند با شما تماس بگيرد.
۸- كيف تان را با كارت ويزيت هاى مختلف و كارت هاى تبليغاتى سنگين نكنيد.
۹- هميشه مقدارى پول به عنوان پشتيبان و روز مبادا نگه داريد خيلى به عابر بانك ها اعتماد نكنيد. تجربه نشان داده آنها در روز مبادا پشت آدم را خالى مى كنند!

با نگاهى به اطرافتان تصديق خواهيد كرد كه تمايل ما بر استفاده از زندگى در جهانى تقريبا استاندارد چندان عجيب نخواهد بود از نشستن استاندارد بر روى صندلى و مبل استاندارد تا خوردن نمك و يا تماشاى تلويزيون براى بچه ها! اما گاه از خاطر مى بريم كه برخى چيزها هم استاندارد خاص خودشان را دارند؛ قاب و يا فريم عينك از آن شمار است.
انتخاب يك قاب مناسب و استاندارد شايد مساله اى مشابه باشد كه بيشتر كسانى كه اقدام به خريد عينك مى كنند، نسبت به آن بى توجه اند.
براى اغلب ما كافى است فكر كنيم فريم انتخابى با فرم صورتمان سازگار است و اين مساله مثلا هنگام انتخاب عينك آفتابى بيشتر خودش را نشان مى دهد. دكتر ابراهيم جعفرزاده پور عضو هيات علمى گروه اپتومترى دانشگاه علوم پزشكى ايران درباره خريد يك عينك با فريم استاندارد مخصوصا براى كودكان توضيح مى دهد.»
نخستين پرسش: انتخاب يك فريم مناسب اصلا اهميتى دارد؟
فريم يا قاب عينك از چند نظر حائز اهميت است، نخست اين كه يك فريم مناسب بايد شيشه يا لنز عينك را در فاصله لازم نسبت به چشم قرار دهد. دوم اين كه عدسى كه در فاصله مشخصى قرار داده مى شود بايد انحناى متناسب با جهت هاى مختلف حركت چشم داشته باشد. همچنين عدسى بايد اين توانايى را داشته باشد كه با توجه به تحرك فرد از دوام خوبى برخوردار باشد و بتواند به زيبايى صورت فرد بيفزايد.
دومين پرسش: در حال حاضر چند نوع فريم و با چه ويژگى هايى وجود دارد؟
اساسا فريم ها به دو دسته فلزى و غير فلزى تقسيم مى شوند. فريم هاى فلزى از آلياژ هاى مختلف هماهنگ با بدن كه بايد سبك و مقاوم باشند، انتخاب مى شوند. اين فريم ها نبايد اثرات سمى به هنگام ترشح عرق داشته باشند و تغيير رنگ هم ندهند و اما فريم هاى غيرفلزى كه حاوى تركيبات سلولزى و يا پليمرى هستند و مى توانند در عين ظرافت سطح خوبى براى عدسى فراهم آورند. اين فريم ها تنوع بيشترى داشته و نسبت به فريم هاى فلزى عوارض كمترى هم توليد مى كنند اما به مرور زمان اين فريم ها خشك شده و ترك خورده و مى شكنند.
سومين پرسش: شما كدام فريم  را براى كودكان پيشنهاد مى دهيد؟
بهتر است براى كودكان از فريم هاى غيرفلزى استفاده شود. زيرا احتمال آسيب رسيدن به پوست و چشم درحوادث كمتر است.
چهارمين پرسش: فريم انتخابى نسبت به شكل صورت چه ويژگى هايى بايد داشته باشد؟
يك فريم مناسب بايد قسمت بالاى آن با لبه زيرين ابرو مماس باشد و قسمت زير فريم نيز قسمت پايين چشم را بپوشاند. همچنين در دو طرف چشم با بينى و گيجگاه پوشش كافى را ايجاد مى كند. دسته هاى فريم نبايد دو طرف گيجگاه را فشار دهند و طول دسته ها بايد در پشت گوش قرار گيرند. وقتى عدسى داخل فرم داده مى شود نبايد در اثر فشارهاى كمتر از ۳ نيوتون از جاى خودش جابه جا شود و براى كودكان اين نيرو بايد ۱۰ نيوتن باشد بنابراين ثبات عدسى در فريم از نكات مهم و در خور توجه است.

تهيه و تدارك غذا و سالاد و دسر و شيرينى هميشه كار دلخواه ساده اى نيست اما با مطرح شدن بحث سلامتى، آشپزى سالم با مواد تازه بسيار مهم مى نمايد. گاه يك سالاد پر و پيمان در حد يك وعده اصلى به ما انرژى و كالرى لازم را مى رساند.
مواد لازم: پياز قرمز و كوچك: ۸ عدد، گوجه فرنگى: ۴ عدد، زيتون سياه و بدون هسته: دو پيمانه و نيم، شاهى و يا هر نوع سبزى معطر ديگر: ۳ پيمانه، برگ ريز اسفناج: ۲ پيمانه(۱۲۰ گرم)، ترشى فلفل قرمز: در صورت تمايل يك چهارم پيمانه و نمك و فلفل.
مواد لازم براى تهيه سس: روغن زيتون: يك قاشق غذاخورى با آبليمو: يك قاشق سوپخورى، شكر: يك چهارم قاشق چايخورى، جعفرى خرد شده: يك دوم قاشق چايخورى، تخم زيره: يك قاشق چايخورى و سير كوبيده و له شده: ۲ حبه. اكنون تمام اين مواد را با هم مخلوط كرده و خوب هم بزنيد.
طرز تهيه سالاد: گوجه فرنگى ها را به ۸ قسمت تقسيم كنيد. حلقه هاى پياز را پس از ورقه كردن، از هم جدا كنيد. حال گوجه فرنگى و پياز و زيتون و سبزى معطر و اسنفاج و ترشى فلفل را با هم مخلوط كرده سپس سس را روى سالاد بريزد. دست آخر گشنيز خرد شده را روى سالاد بپاشيد.

فريده آقا زاده طارانى
بى هيچ ترديدى ريشه بيشتر غذاهايى كه با پودر كارى درست مى شوند، هندوستان است و كارى پلو هم همين طور.
مواد لازم: پلوى آب كش شده و دم كشيده، نخودسبز پخته يا كنسرو آن،  ذرت پخته شده يا كنسرو آن، پودر كارى، فيله مرغ، پيازچه خرد شده و روغن و نمك به مقدار دلخواه.
شيوه پخت: در يك ماهى تابه مقدارى روغن ريخته و فيله هاى مرغ را كه به قطعات كوچك، در حد نخود سبز يا كمى بزرگ تر خرد كرده ايد تفت دهيد و هم بزنيد و حال پودر كارى و نمك را هم به آن بيفزاييد و همزمان پيازچه هاى خرد شده را در ماهى تابه بريزيد و تفت بدهيد.
دقت كنيد پيازچه ها نبايد سرخ شوند.
نخود سبز و ذرت را هم به تابه اضافه كنيد و با گذاشتن در تابه بگذاريد تا قدرى آب بدهد و در آب خودش قدرى بپزد. چنانچه مواد را زياد تفت داده بوديد و بدون آب شده بودند در حد يك سوم استكان آب اضافه كنيد و پس از جوش آمدن آب ،زير آن را كم كنيد و در ماهى تابه نگذاريد تا مواد بپزد.
آخر سر كه مايه هيچ آبى نداشت برنج دم كشيده را به آن بيفزاييد و هم بزنيد. كارى پلويتان آماده است نوش جان كنيد.
چند نكته: اين برنج براى بار دوم قابل مصرف نيست زيرا پيازچه هاى آن خيلى بى مزه خواهند شد. چنانچه بخواهيد برنج را آبكش كرده و پلو را بعد از مخلوط كردن با مايه حاضر آن دم كنيد، پيازچه هاى آن بد مزه مى شوند. همان طور كه مطلعيد ادويه كارى تند است بنابراين از افزودن هرگونه فلفل جدا خوددارى كنيد. درست كردن اين پلو بسيار ساده و سريع است.

يك فلفل شيرين كوچك مى تواند ۱۷۶ درصد از نياز روزانه به ويتامين ث را برآورده كند. فلفل هاى شيرين قرمز يا زرد حتى دو برابر بيشتر از اين ويتامين ث دارند. B6 ويتامين ث فلفل بيشتر از مركبات است و منبع خوب ويتامين و فولات است.
فلفل ها را به خاطر حفظ شدن مولد مغزى شان همواره در يخچال نگهدارى كنيد. پوسته محكم و براق بيرونى و فلفل شيرين و دلمه اى به طور طبيعى از مواد مغذى موجود آن در برابر اكسيژن هوا محافظت مى كند اما سرماى يخچال مانع از انجام واكنش هاى شيميايى و تجزيه و تحليل رفتن مواد مغذى موجود در آن مى شود.
شما مى توانيد اين فلفل ها را در مخلوط كن يا آبميوه گيرى بريزيد و پوره كنيد و هر بار مقدارى از آن را به آب ديگر ميوه ها و يا سبزى ها و يا حتى آب هويج بيفزاييد و ميل كنيد. براى تهيه سالاد حتما تخمه هاى فلفل را بگيريد.
فلفل هاى شيرين را با به صورت پخته مى توانيد در كنار ديگر غذاها بچينيد. مى توانيد چند برش فلفل را كمى در روغن زيتون تفت دهيد و با افزودن نمك و ادويه و سبزى هاى معطر، به سر سفره ببريد. اين خود نوعى سالاد مناسب است كه مى توانيد در كنار گوشت و سيب زمينى ميل كنيد.

مهدى مسكنى - كارشناس تغذيه
تاريخچه كاشت و مصرف سير به پنج قرن قبل از ميلاد مسيح برمى گردد.
اين گياه دست كم سه هزار سال در طب چين كاربرد داشته است و حكيم مصرى براى اين بوته نه چندان خوشبو، حداقل ۲۲ خاصيت درمانى قايل بوده و مسوول موميايى كردن مردگان در اين كشور از سير استفاده مى كرده است. سير هميشه جايگاه خاصى در آشپزخانه داشته و دارد. در طول تاريخ و در تمام جهان از سير براى ناراحتى هاى مختلف مانند فشار خون بالا، عفونت ها و مارگزيدگى ها استفاده مى شده و در برخى فرهنگ ها نيز براى دفع ارواح شيطانى به كار مى آمده است.
اهميت و خواص زياد سير در احاديث اسلامى نيز مورد توجه بوده است. ۱۴۰۰ سال پيش رسول گرامى اسلام فرموده اند: سير بخوريد زيرا ۷۰ نوع بيمارى را شفا مى  دهد اما در حالى كه سير خورده ايد به مسجد نرويد.
تركيبات شيميايى سير: اين گياه داراى تركيبات گوگردى است. درصد گرم سير خام اين موارد وجود دارند: آب: ۶۱ گرم، انرژى: ۶ كالرى، مواد نشاسته اى: ۲۹ گرم و مقاديرى هم كلسيم، فسفر، پتاسيم، آهن، سديم و ويتامين هاى آ، ب و ث. طب قديم ايران مى گويد سير گرم و خشك و محرك و تقويت كننده بدن است. خواص سير تا حد زيادى به پياز شبيه است. چربى خون را پايين مى آورد و مشكلات قلبى و عروقى را مى كاهد و دشمن ميكروب هاى مضر روده است و برعكس آنتى بيوتيك ها، هيچ گونه عوارض جانبى ندارد.
سير، خام، سرخ شده يا پخته؟ سوال مهمى كه بيشتر افراد دارند اين است كه آيا خواص سير به شكل ترشى و يا در غذاهاى پختنى و يا سرخ كرده نيز مانند سير تازه است؟ از نظر علمى، تركيبات و مكانيسم اثر سير تا حد زيادى پيچيده است. تركيبات موجود در سير تا زمانى كه پوست حبه ها جدا نشده باشد با زمانى كه سير پوست كنده و خرد شود كمى متفاوت است يعنى به محض له شدن سير و مجاورت با هوا، تغييراتى در آن روى مى دهد.
اصل كلى در خوردن سير، تا حد امكان زياد نپختن آن است. اثر سير در غذاهاى پخته و سرخ شده به مراتب كمتر از سير تازه است همان بويى كه در آشپزخانه از غذاهاى حاوى سير سرخ شده و يا پخته شده به مشام مى رسد مربوط به مواد گوگردى سير است كه بالاتر از ۶۰ درجه حرارت به تدريج متصاعد مى شود.
سير همچنين وقتى به صورت ترشى درمى آيد دستخوش تغييراتى مى شود كه به حرارت محيط، سركه، زمان، نگهدارى و چند عامل ديگر بستگى دارد اما به گفته محققان تغذيه در بيشتر موارد داراى خواصى شبيه به سير است. از طرفى هرچه سير بيشتر له شود مواد بيشترى از آن در بدن آزاد مى شود در غير اين صورت تكه هاى ريز و درشت آن تعيين كننده اند.
مسوول بوى بد سير در بازدم از ريه و يا در عرق بدن، تركيبات گوگردى است و شايد همين دليل سبب آن باشد كه همه بايد سير بخوريم!
خوردن پياز به اشك ريختن اش مى ارزد
آليوم سپال، نام لاتين همان ريشه گياهى است كه هزاران سال است بشر آن را قاتق نان خود كرده است. بى ترديد خاستگاه پياز خوراكى، ايران و افغانستان است و گفته مى شود اين محصول سه هزار سال پيش از ميلاد مسيح در مصر باستان كاشته مى شده است.
مردم مصر علاقه زيادى به سير و پياز داشتند و آن را مى پرستيدند و به آن سوگند مى خوردند اما مجاز نبودند پس از خوردن پياز وارد معبد شوند و عموما بر اين باور بودند كه جهان به شكل همان لايه هاى پوست پياز است. در فهرستى كه بر ديوار اهرام مصر نقش بسته، نام پياز هم به چشم مى خورد. هم اكنون بيش از ۶۰ گونه گياه مختلف از جنس سير و پياز در مصر و عربستان مى رويد.
خواص پرشمار پياز: هر بار كه كدبانوى منزل در آشپزخانه پياز خرد مى كند و يا همراه با رنده كردن اين گياه، اشك مى ريزد بى ترديد مقدار زيادى فسفر، آهن، كلسيم، پتاسيم، گوگرد، يد، سيليس و قند را در چرخه غذايى خانواده وارد مى كند.
اين قديمى ترين سبزى، همواره در نقش آنتى بيوتيك ظاهر مى شود و اين خاصيت از جنبه دارويى پراهميت است.
نام پياز در قرآن: در كتاب آسمانى ما به دفعات به گياهان و ميوه هايى اشاره شده كه خواصى پرشمار دارند و پياز از آن زمره است.
در سوره بقره آيه ۶۱ آمده است: و آن زمان را كه گفتيد: اى موسى، ما بر يك نوع طعام نتوانستيم ساخت از پروردگارت بخواه تا براى ما از آن چه از زمين مى رويد چون سبزى و خيار و سير و عدس و پياز بروياند.
موسى گفت: آيا مى خواهيد آنچه را كه برتر است به آنچه فروتر است بدل كنيد؛ به شهرى بازگرديد كه در آن جا هر چه خواهيد به شما بدهند.