زهرا شربيانى،متخصص بيمارى هاى گوارش و غدد
جاى هيچ نگرانى نخواهد بود چنانچه ما و خانواده هايمان از بيمارى هاى زندگى در جهان مدرن اطلاعات بيشترى كسب كنيم. يكى از اين بيمارى هاى كشنده ديابت است به ويژه ديابت شيرين از نوع دوم!
تخمين هاى فدراسيون بين المللى ديابت به ما مى گويد تعداد افراد مبتلا به ديابت در سال ۲۰۲۵ به ۳۳۳ ميليون نفر خواهد رسيد. اين بيمارى هم اكنون براى سلامتى جهانيان يك تهديد به شمار مى رود چرا كه در حال حاضر ديابت چهارمين علت مرگ و مير در بيشتر كشورهاى جهان به ويژه توسعه يافته است.
ديابت چيست؟
ديابت يك بيمارى كهنه و مزمن است كه وقتى پانكراس ( لوزالمعده)، انسولين توليد نمى كند يا وقتى كه بدن نمى تواند از انسولين توليد شده استفاده موثر كند اتفاق مى افتد.
ديابت دو نوع اصلى دارد: ديابت نوع اول كه در اين حالت بدن بيمار مقدار خيلى كمى انسولين توليد مى كند و يا اصلا انسولين در بدنش توليد نمى شود و لازم است كه براى ادامه زندگى انسولين تزريق كند اين نوع ديابت بيشتر خاص كودكان و نوجوانان است.
نوع دوم ديابت شامل افرادى مى شود كه نمى توانند از انسولين استفاده موثر كنند. آنها قادرند بيماريشان را فقط با تغيير روش زندگى، كنترل كنند و معمولا بيشتر به داروهاى خوراكى نياز دارند و كمتر به انسولين محتاجند.
ديابت ، نوع سوم هم دارد كه در برخى موارد حاملگى اتفاق مى افتد اما اغلب پس از باردارى برطرف مى شود.
بر پايه آمار بيش از ۹۰ درصد از موارد ديابت در جهان ديابت نوع دوم است. ديابت به اصطلاح شيرين علت نابينايى در افراد جوان و كارآمد در جهان توسعه يافته است. عوامل خطر در ابتلا به نوع دوم ديابت، شامل اين موارد است: اضافه وزن، چاقى، عدم تحرك، رژيم غذايى با چربى بالا و فيبركم، سابقه فاميلى، سن و وزن كم به هنگام تولد. پزشكان مى گويند خطر ابتلا به ديابت در مردها و زن ها و همچنين كودكان با افزايش وزن به شدت رو به افزايش است.
چه كسانى در معرض ديابت نوع دوم هستند؟
پزشكان معتقدند بسيار دشوار است كه پيش بينى كنيم چه كسى بيمارى ديابت را به ارث مى برد. در برخى از خانواده ها اين بيمارى شديدا بين افراد خانواده شايع است و دانشمندان موفق به پيدا كردن چندين ژن مرتبط با اين بيمارى در اين خانواده ها شده اند. پزشكان براى ديابت نوع دوم چندين نشانه را ملاك قرار مى دهند.
اگر يكى از اعضاى خانواده تان نشانه هاى ديابت شيرين را دارد دليل مهمى است كه ديگر اعضا خانواده در معرض ابتلا به اين بيمارى باشند.
ناتوانى در فكر كردن همراه با تمركز، ضعف و خستگى، عرق كردن زياد، رنگ پريدگى به همراه تند شدن ضربان قلب، تشنج و اغمارى كه نشان دهنده پايين افتادن قند خون باشد( كه در اين صورت بلافاصله بايد كمك بخواهيد!) بى حسى و سوزن سوزن شدن در دست ها و پاها، عفونتى كه پس از گذشت سه روز خوب نشود، درد قفسه سينه و بدتر شدن نشانه هاى اوليه با وجود پايبندى به درمان از ديگر علايم ديابت شيرين است.
چاقى و ميزان ابتلا به ديابت نوع دوم
افرادى كه به اين بيمارى مبتلا مى شوند اغلب رژيم غذايى غير متعادلى داشته و چاق اند و دو عامل مهم رژيم غذايى مناسب و ورزش مى تواند اساسا در پيشگيرى از اين بيمارى موثر باشد. چنانچه قندخون افراد در حد طبيعى باشد، يك تا دو بار در سال بايد سطح قند خونشان اندازه گيرى شود و افراد بالاى ۴۵ سال كه هيچ گونه عامل خطرى ندارند، هر سه سال يك بار بايد قند خونشان كنترل شود.
نتايج چند تحقيق نشان مى دهد افرادى كه تغييرى در شيوه زندگى داشته اند، خطر ابتلا به ديابت شيرين در آنها تا ۵۸ درصد كاهش يافته است.
محققان اين تغيير سبك در زندگى را حتى در افراد بالاى ۶۰ سال نيز موثر شمرده اند.
چند توصيه براى بيماران ديابتى از نوع اول:
۱- برنامه غذايى منظم داشته باشيد به نحوى كه هر روز در ساعات معينى غذا بخوريد
۲- روزانه بين ۴ تا ۵ وعده غذا بخوريد و در هر وعده مقادير متناسبى از كربوهيدرات ها را مصرف كنيد تا دچار عوارض ناشى از نوسانات قندخون نشويد
۳- چربى دريافتى از طريق مواد غذايى را محدود كنيد
۴- مصرف قندهاى ساده مانند شكر، شكر قرمز، عسل و شربت ذرت را محدود كنيد
۵- تا حد امكان از محصولات بدون قند مانند نوشابه هاى بدون قند، ژله بدون قند و بيسكويت هاى بدون قند استفاده كنيد
۶- كلوچه هاى كم چربى و غلات و ميوه هاى تازه ميان وعده خوبى به شمار مى روند
۷- روزتان را با صبحانه اى پر از غلات فيبرى شروع كنيد و دور شكر را خط قرمز بكشيد
۸- به جاى آب ميوه از ميوه تازه استفاده كنيد و روزانه دست كم ۸ ليوان آب بنوشيد
۹- از شيرهاى كم چربى استفاده كنيد
توصيه هاى غذايى براى بيماران مبتلا به ديابت نوع دوم ( شيرين)
از آنجايى كه بيماران ديابتى نوع دوم در سنين بالاترى قرار دارند، مهم ترين كار در اين بيماران كنترل وزن است.
۱- فيبرهاى محلول بخوريد. يكى از انواع فيبرهاى محلول پكتين است كه در سيب، مركباتى مثل پرتقال، ليمو ،گريپ فروت، توت فرنگى، هويج و غلات سبوس دار وجود دارد
۲- تعداد وعده هاى غذايى خود را افزايش دهيد
۳- حتما پيش از صرف غذا از سالاد يا مواد غذايى كم كالرى مانند كاهو، كرفس، ژله بدون قند و سوپ هاى ساده استفاده كنيد
۴- از مصرف آب ميوه در صبح و به صورت ناشتا خوددارى كرده و به جاى آن در طول روز از ميوه تازه استفاده كنيد
۵- از نوشيدنى ها و دسرهاى بدون قند استفاده كنيد
۶- آرد گندم را جانشين آرد سفيد كنيد

مريم دليران
چگونه غذا مى پزيم و چگونه غذاى مانده از قبل در يخچال را روى اجاق گرم مى كنيم؟ شايد اين پرسش ها بيش از حد ساده و پيش پا افتاده به نظر برسند اما باكترى هاى مضر موجود در مواد غذايى به ويژه گوشت ها، برگرها و … منتظر اجازه از سوى ما براى زنده بودن يا مردن نمى مانند بنابراين چنانچه بخواهيم از نبود آنها مطمئن شويم پخت كامل غذاها بسيار ضرورى مى نمايد.
* از پخت كامل غذا مطمئن شويد: يكى از راه هايى كه شما را از پخت كامل غذا مطمئن مى كند اين است كه تمام قسمت هاى مواد غذايى داغ شده باشد. كافى است با چاقو گوشت به ظاهر پخته شده را دو نيم كنيد، درون آن بايد پخته باشد. برخى از انواع مواد غذايى هستند كه در زمان طبخ، تغيير رنگ مى دهند و گوشت ها به محض قرار گرفتن در آب جوش و يا روغن، ظاهرشان پخته به نظر مى رسد.
* ويژگى گوشت هاى پخته: اساسا در پخت مواد گوشتى مانند گوشت گاو و گوسفند، برگرها، سوسيس و كباب بايد دقت بيشترى به خرج دهيد. براى حصول اطمينان از پخته بودن برگر، سوسيس و يا گوشت مرغ آن را از وسط تقسيم كنيد و بعد ببينيد كه آيا تكه اى از گوشت صورتى درون آن باقى مانده است يا خير.
زمانى كه يك تكه از گوشت را مى بريد بايد از درون آن بخار متصاعد شود و براى اطمينان بيشتر از ضخيم ترين قسمت گوشت شروع كنيد. تا حد امكان دل و جگر و ساير قسمت هاى داخلى بدن گاو، گوسفند و مرغ را جداگانه پخت بدهيد.
* گوشت نيم پز: اشكالى ندارد كه استيك و فيله گوساله يا گوسفند را به صورت نيم پز ميل كنيد به شرط اين كه به طور كامل آب پز شوند! و آنگاه درون ماهى تابه سرخ كنيد البته با ميزان دماى بالا! در اين صورت تمامى باكترى هاى درون گوشت از بين مى روند. توجه داشته باشيد كه اين كار براى تمام گوشت ها صدق نمى كند قسمت هايى از گوشت كه با چند استخوان به هم متصل شده اند را نبايد به صورت نيم پز استفاده كرد براى اطمينان از اين موضوع كه مفاصل استخوان هاى موجود در گوشت به خوبى پخته اند، قسمتى از استخوان را برش دهيد كه از آن خارج مى شود نبايد قرمز و يا حتى صورتى باشد.
هرگز برگرها، گوشت گوساله، ناگت ها كه شامل تكه هايى از گوشت با استخوان هاى به هم چسبيده است و همچنين كباب ها را نبايد به صورت نيم پز استفاده كنيد.
* با باقى غذا چه كنيم؟ اگر شما غذايى را تهيه مى كنيد كه ممكن است آن را در همان لحظه ميل نكنيد بهتر است بلافاصله باقيمانده را در يخچال بگذاريد و حداكثر براى ۲ روز در نظر بگيريد. هنگامى كه براى بار ديگر غذاها را گرم مى كنيد بايد حتما مطمئن شويد كه به طور كامل گرم شده و از تمام قسمت هاى آن بخار بلند شود در غير اين صورت شايد خوردن آن كار چندان درستى نباشد، گرم كردن چند باره غذا و خوردن آن اصلا به صلاحتان نيست.
نكته: بهتر است براى پختن گوجه فرنگى، ريواس، كلم و بسيارى از ميوه هاى نرم از تابه و قابلمه هاى آلومينيومى استفاده نكنيد چرا كه آلومينيوم طعم اين مواد غذايى را تغيير مى دهد. گرچه در مضر بودن وجود آلومينيوم در غذاها اظهارنظرهاى متفاوت و گاه ضد و نقيضى وجود دارد.

نتيجه چند تحقيق در امريكا نشان مى دهد كه نوزادان از لحاظ عاطفى و ذهنى بسيار پيچيده تر از آن چيزى هستند كه پيش از اين تصور مى شد.
بيش از يك قرن بود كه تصور مى شد نوزادان مخلوقاتى با ذهنى بسيار شاد هستند كه آنچه در اطرافشان مى گذرد تقليد مى كنند و تنها احساسات ابتدايى چون شادى، غم و عصبانيت را درك مى كنند.
نشريه نيويورك در گزارشى با عنوان مغز كودك شما مى نويسد: علم تصوير دقيق ترى از آنچه در دل و ذهن كودكان مى گذارد ارايه مى دهد. مدت ها پيش از اين كه كودكان نخستين واژه ها را فرا بگيرند يا سعى كنند بنشينند، بر احساسات پيچيده اى همچون حسادت، همدلى، ياس واقف اند كه پيش از اين تصور مى شد بسيار ديرتر ـ در حدود سن نوپايى ـ آموخته مى شوند.
كودكان در حدود يك سالگى با دنبال كردن نگاه ديگران، استنباط آنچه را كه ديگران درباره اش فكر مى كنند آغاز مى كنند. به گمان روانشناسان اين يافته  كمك مى كند كه توضيح دهيم چرا توانايى زبان در كودكان نابينايى كه مادرانشان تمايلى به تعامل با آنها ندارند بسيار ديرتر نمايان مى شود.

به گفته محققان آكادمى بيمارى هاى كودكان امريكا، به طور روزانه هر پسربچه بايد ۱۱ هزار گام و هر دختر بچه ۱۳ هزار گام پياده روى كند.
همچنين لازم است تا والدين ساعات تماشاى تلويزيون كودكان را به دو ساعت در روز محدود كنند.
به گفته كلى لارسون، استاد دانشگاه كودكانى كه تحرك فيزيكى لازم را ندارند و بيشتر وقتشان را به تماشاى تلويزيون و انجام بازى هاى رايانه اى مى گذرانند سه تا چهار برابر بيشتر از ديگران به مرض چاقى مبتلا مى شوند.
وى با گفتن اين تعداد بسيار كمى از كودكان مطابق معيار استاندارد پياده روى مى كنند، از والدين و پرستاران بچه خواست با محدود كردن ساعات تماشاى تلويزيون و تشويق كودكان به تحريك بيشتر از بروز اضافه وزن و مرض چاقى در آنان جلوگيرى كنند.

عذرخواهى موثر، آداب و آيينى دارد كه شنيدنش خالى از لطف نيست. چگونه عذرخواهى كنيم؟ معذرت خواهى ( در عمل) آن اندازه كه فكر مى كنيم، ساده نيست. عذرخواهى درست راه و رسم خودش را دارد كه در صورت ادا نشدن احتمال شكست خوردن و پذيرفته نشدن معذرت مان كم نيست.
نخست بايد بپذيريم كه اشتباه كرده ايم و مسووليت اشتباهمان را قبول كنيم. پس از اين، نكته هاى عينى ديگرى هم هستند كه به كار بستن آنها، تاثير عذرخواهى را دو چندان مى كند. مثلا چنين عباراتى براى يك معذرت خواهى مناسب نيستند: اگر باعث آزارتان شدم، ببخشيد، اگر به هر دليلى از دست من دلخور شدى، معذرت مى خواهم … ، بهتر است كه اشتباهتان را هم بگوييد. مثلا: من واقعا اشتباه كردم كه پشت سرت حرف زدم يا عملى كه از من سر زده، اشتباه بوده و من عذرخواهى مى كنم.
نبايد بگذاريم ابهامات ذهنى فردى كه از ما رنجيده است سرجايش باقى بماند. گاه يك توضيح خوب و صادقانه مى تواند بسيارى از اين ابهامات ذهنى را براى هميشه رفع و رجوع كند.
عذرخواهى، چرا و به چه علت؟! بازسازى يا حفظ رابطه تعاملى كه در حال ويرانى است، رايج ترين انگيزه براى يك عذرخواهى به شمار مى رود. گاه اين خدشه بر تعامل ما با اعضاى خانواده، همكاران، همكلاسى و يا همسايه وارد مى آيد و همين كه كسى را آ زار مى دهيم نيرويى از درون ما را وا مى دارد تا از آن شخص عذرخواهى كنيم و انگيزه ما در اين مواقع از بين بردن نگرانى و رنجش آن فرد است. به واقع اين انگيزه والايى است. معمولا دو دليل ديگر هم براى عذرخواهى وجود دارد كه البته شان و منزلت انگيزه هاى پيش گفته شده را ندارند. يكى تخفيف در مجازات است و ديگرى، رهايى از عذاب وجدان. برخى از مردم فقط براى فرار از تنبيه، عذرخواهى مى كنند. گذشته از اين كه انگيزه و علت عذرخواهى چه باشد، موردى كه سبب مى شود يك معذرت خواهى اثر بگذارد، جابه جا شدن احساس شرم و احساس قدرت بين طرفين است. ما با عذرخواهى شرم و يا كوتاهى را كه در وجود فرد ديگرى رسوخ كرده، پس مى گيريم و آنها را متوجه خودمان مى كنيم و برعكس به كسى كه مورد رنجش و آزارمان قرار گرفته است اين قدرت را مى دهيم كه ما را ببخشد يا نبخشد.
 چرا عذرخواهى ام پذيرفته نشد؟ بزرگ ترين مانع بر سر راه پذيرش يك عذرخواهى، غرور شخصى است. گاه غرورمان نمى گذارد معذرت خواهى مان را درست بيان كنيم. براى عذرخواهى موثر بايد در وهله نخست به خود بقبولانيم كه ما ارزشى از ارزش هاى انسانى را زير پا گذاشته ايم. آدم هاى مغرور، عموما توجه چندانى به دلخور شدن ديگران، نشان نمى دهند. آنها حتى اگر متاسف شوند از اين بابت است كه چرا ديگر مانند قبل مورد احترام و علاقه فرد رنجيده نيستند! نه اين كه چرا باعث رنجش او شده اند. نوع معذرت خواهى يك آدم مغرور معمولا اينگونه است: متاسفم كه اين قضيه پيش آمد.به جاى اين كه من بابت كارى كه كردم، متاسفم.
يكى ديگر از دلايل شكست در عذرخواهى، اين است كه اشتباهمان را به هنگام عذرخواستن، خيلى كوچك و ناچيز جلوه بدهيم. در چنين مواردى، حتى خود معذرت خواهى هم سبب رنجش دوباره مى شود. چه موقع عذرخواهى كنيم؟ براى يك رنجش ساده، مثلا وقتى كه حرف كسى را قطع مى كنيم و اصطلاحا وسط حرفش مى پريم، چنانچه عذرخواهى نكنيم ممكن است ديگر دير شود و عذرخواهى مان تاثيرش را از دست بدهد. بزرگ ترين و بدترين مانع بر سر راه يك عذرخواهى موثر، اين است كه ما به غلط تصور مى كنيم كه معذرت خواهى نشانه اى از ضعف شخصيت است و سبب سرشكستگى مان مى شود. اين كه وقتى كسى را رنجانده ايم، اصلا به روى خودمان نياوريم و بگذاريم زمان همه چيز را حل كند، خام ترين تصميم ممكن است.
عذرخواهى نمادى از استحكام شخصيتى است، نمادى از صداقت است چرا كه صادقانه اعتراف مى كنيم ما اشتباه كرديم، نمادى از سخاوت است چرا كه مى خواهيم با شكستن خودمان يك تعامل ويران شده را بازسازى كنيم. نشانه جسارت است زيرا اين ريسك وجود دارد كه طرف مقابل مان اصلا عذرمان را نپذيرد و حرمتمان را بشكند.
آموزه هاى دينى به ما آموخته اند تا زمانى كه از خاطر نبريم ما انسان ها، جايز الخطا هستيم، همواره نشانه هايى از خير و صلاح در ما وجود دارد. در بحث عذرخواهى، تصوير و تصورى كه آدم ها از خودشان دارند بسيار مهم مى نمايد. هر زمان كه اين دو مورد، به گونه اى مخدوش شود معمولا رنجشى به وجود مى آيد كه اگر بخواهيم آن را از بين ببريم. چاره اى جز عذرخواهى وجود ندارد.

فريده آقازاده طارانى
نخودفرنگى تازه به بازار ميوه و تره بار آمده و خوردن آن هنوز نوبرانه است. شما مى توانيد همين امروز خانواده را به صرف يك خوراك ساده دعوت كنيد كه در آن از گوشت چرخ شده گوسفندى و نخودفرنگى استفاده شده است.
مواد لازم: روغن مايع: يك قاشق غذاخورى، سير له شده: ۲ حبه، پياز متوسط خرد شده: يك عدد، نيم كيلو گوشت چرخ شده گوسفندى، گوجه فرنگى رنده شده: ۴۰۰ گرم، رب گوجه فرنگى: ۲ قاشق غذاخورى، نخودفرنگى: ۳۰۰ گرم، نخود سفيد پخته: ۱۰۰ گرم، مخلوط ادويه ها ( فلفل، ادويه، زنجبيل و …): يك قاشق چايخورى و جعفرى تازه خرد شده : يك قاشق غذاخورى.
شيوه پخت: سير و پياز را توامان در تابه اى بريزيد كه قبلا روغن را در آن داغ كرده ايد. بعد از كمى تفت دادن گوشت را به آن بيفزاييد و تا قهوه اى شدن گوشت كار سرخ كردن را ادامه دهيد. اكنون گوجه فرنگى رنده شده، رب و ادويه ها را به غذا اضافه كنيد و بگذاريد گوشت خوب بپزد. حال نخود فرنگى ونخود سفيد را بيفزاييد و حدود ۵ دقيقه در آن را بگذاريد تا جا بيفتد. در آخرين لحظه جعفرى را اضافه كنيد. خوراكتان آماده است. اين غذا مى تواند شام يك خانواده سه نفره باشد.
* خوراك گوشت چرخ كرده ونخود فرنگى براى كودكان زير يك سال
براى اين كه آشپزى شما چندان به طول نينجامد و كودك زير يك سال در خانه داريد خوراك گوشت چرخ كرده ونخودفرنگى وعده مناسبى است براى اين گونه كودكان اما مواد لازم آن كمى با بزرگسالان متفاوت است.
مواد لازم: گوشت چرخ كرده گوسفندى: ۳۰ گرم، نخود سبز: ۵ گرم، پياز: ۵ گرم، گوجه فرنگى: ۳۰ گرم، كره: ۵ گرم، هويج: ۲۰ گرم و سيب زمينى: ۳۰ گرم.
شيوه پخت: براى شروع گوشت را با كمى نمك و پياز بپزيد و سپس هويج و سيب زمينى خرد شده و نخود سبز را هم بيفزاييد و بگذاريد كاملا بپزند و بعد از ۱۵ دقيقه گوجه فرنگى را بدون پوست رنده كنيد و به سوپ اضافه كنيد. پخت اين غذا با افزودن كره به انجام مى رسد. اين غذا چون برنج و يا رشته فرنگى ندارد كمتر لعاب مى اندازد به همين دليل هنگام طبخ، آب كمترى بريزيد. در صورت تمايل كودك از آب نارج يا آبليموى ترش تازه استفاده كنيد. به اين سوپ اصلا نمك نزنيد. اين غذا براى بچه هاى از ۶ تا ۹ ماهگى بسيار مناسب است.

ـ گچبرى ها و برخى لوازم گچبرى منزل پس از مدتى زيبايى و سفيدى خود را از دست مى دهند و كدر و تيره مى شوند شما مى توانيد كمى نشاسته را در آب حل كنيد و با آن سطح اشياء را پاك كنيد ،نتيجه مثبت خواهد بود و براى اشياى مرمرى نيز از اين محلول مى توانيد استفاده كنيد.
ـ ترك خوردگى فنجان ها و ظروف چينى را با شير مى توان برطرف كرد بدين منظور فنجان را درون شير قرار داده و به آرامى به مدت نيم ساعت بجوشانيد اگر ترك فنجان زياد نباشد پروتيين موجود در شير ترك را كاملا مى پوشاند و چينى شما جوش خواهد خورد.
ـ براى پاك كردن جاى بد منظر برچسب هاى مختلف روى يخچال مى توانيد روغن جلاى مبلمان را روى آنها پاشيده و سپس با دستمال نرمى پاك كنيد.
ـ براى از بين بردن بوى بد كه از فر آشپزخانه به مشامتان رسيده و شما را ناراحت مى كند، مى توانيد قبل از پخت غذا تابه اى را تا نصفه با مخلوط آب و سركه پر كرده و وسط فر قرار دهيد. حال بايد فر را به مدت چند دقيقه گرم كرده و سپس بگذاريد تا سرد شود.
ـ براى برطرف كردن چرك يقه پيراهن، قبل از قرار دادن آن در ماشين لباسشويى مى توانيد روى يقه پيراهن صابون ماليده و ۱۵ دقيقه اى صبر كنيد. سپس آن را در داخل ماشين لباسشويى بيندازيد تا تميز شود.