خواندن داستان هاى كودكانه در سال هاى پيش از دبستان نقش مهمى در توسعه حافظه، زبان و توانايى هاى حركتى كودك ايفا مى كند و به گمان يك محقق امريكايى خواندن اين داستان ها حتى از واكسيناسيون كودكان مهم تر است.
محققان مى گويند: كودكان براى اين متولد مى شوند كه كتاب بخوانند بر همين اساس نخستين برخوردهاى آنان با كتاب بايد در اولين سال هاى زندگى روى بدهد در غير اين صورت عشق واقعى به كتاب خوانى در آنها بسيار دير شكل مى گيرد.
به گفته آنان، والدينى كه براى كودكان خود با صداى بلند داستان هاى شبانه مى خوانند و با كودكان درباره موضوع كتاب بحث مى كنند تحريكات چند حسى فرزندان خود را برمى انگيزند. اين حواس شامل حواس بينا، شنوايى، لامسه و حركتى است.
علاوه بر اين با خواندن داستان از يك زبان پيچيده تر و سازگارتر با ارتباطات گفتارى استفاده مى كنند و همين مساله به غنى تر شدن مخزن واژگانى كودك كمك مى كند.
همچنين حافظه با خواندن كتاب بيشتر تمرين مى كند و هر بار كه با خواندن كتاب تحريك مى شود توانايى قضاوت را توسعه مى دهد.
زاكرمن يكى از محققان با تاكيد مى گويد: هدف از انجام پاره اى تحقيقات در زمينه كتابخوانى براى كودكان اين بود كه به پدر و مادرها و ديگر بزرگسالان نشان دهيم خواندن داستان براى كودكان از واكسيناسيون آنها مهم تر است! به گفته وى بهتر است كتابى كه براى كودكان خردسال خوانده مى شود تصوير داشته باشد.
تصوير مى تواند عشق به كتاب را در كودك بياموزد.

گاه فراموش مى كنيم كه كودكان همزمان با رشد شان ضرورى است تا وظايفى را برعهده بگيرند تا از همين سنين با احساس مسووليت آشنا شوند.
فهرست زير را پاملا شايرز سيندان توصيه مى كند شما هم مى توانيد براساس تجربه خودتان مواردى را به اين فهرست اضافه و يا كم كنيد.
از كودك يك تا دو ساله انتظار خاصى نمى توان داشت و شروع احساس مسووليت از ۲ سالگى و اعم از دختر و يا پسر بودن كودك است.
۲ تا ۳ سالگى: لباس ها را در سبد بگذارد. ميز را پاك كرده و در چيدن سفره به بزرگسالان كمك كند. از پس كارهايى مانند پاك كردن كاهو و حبوبات درشتى همچون نخود و لوبيا برآيد.
۴ تا ۶ سالگى: به گل ها آب بدهد و حوله ها را تا كند و تا حدودى در امر گردگيرى كمك نمايد. وسايل روى پيشخوان آشپزخانه را جمع و جور كند و از اندازه گيرى مواد اوليه غذا سر در بياورد. برگ هاى خشك حيات را جارو بزند و سطل زباله را خالى كند.
۷ تا ۹ سالگى: به تنهايى حمام كند و نيمرو بپزد و پوست سبزى ها را بكند، براى خريد مواد غذايى بيرون برود. جارو كشيدن با جارو برقى و دستى برايش دشوارنباشد.
۱۰ سال به بالا: پختن غذاهاى ساده زير نظر بزرگ ترها، پاك كردن پنجره ها و ديگر سطوح از جنس كاشى و سراميك مانند آشپزخانه و حمام در آوردن لباس ها از ماشين رختشويى و تا زدن آنها شستن خودرو و يا رخت هاى چرك، شناخت كامل پول و ارزش آن.

مهرى موسى وند
يك سالگى سنى است كه كودك شما زبان باز مى كند. راهكارهاى ساده اى براى تقويت مهارت هاى گفتارى كودكان وجود دارد كه در اين جا به تعدادى از آنها اشاره شده است. نقطه عطف دوران كودكى فرزندتان زمانى است كه او نخستين واژه را بر زبان مى آورد و اين زمان دوست داشتنى، در آلبوم كودكتان ثبت شده و جزو يكى از خاطرات فراموش نشدنى زندگى تان به حساب مى آيد و اما گاهى ممكن است حرف نزدن كودكان نوپا باعث نگرانى پدر و مادر شود. به عقيده يكى از متخصصين، بسيارى از والدين ابراز نگرانى مى كنند كه آيا پيشرفت زبانى فرزندانشان معمولى به نظر مى رسد! در حالى كه بيشتر اوقات اضطراب آنها بيهوده و بى اساس است.
* آيا همه كودكان بايد در يك زمان مشخص شروع به صحبت كنند؟
به طور طبيعى، زمان زبان باز كردن در كودكان بسيار متفاوت است. بيشتر كودكان، حتى آنهايى كه به طور ذاتى ساكت هستند، بالاخره در اين محدوده زمانى زبان باز مى كنند. در حالى كه تعدادى از بچه هاى ۱۲ ماهه چند كلمه ساده، مانند مامان، بابا، بالا و دده كه كلماتى مشترك در بين اكثر بچه ها است، مى توانند بگويند.اما كودكانى هم هستند كه تا سن ۱۵ تا ۱۸ ماهگى نمى توانند صحبت كنند. اما عموما كودكان بين ۱۳ تا ۱۸ ماهگى اولين كلمه را مى گويند.
مهارت هاى زبانى كودكان
هنگامى كه كودكان به سن ۲ سالگى مى رسند، حدود ۷۰ درصد آنها ۵۰ تا ۲۵۰ واژه را بر زبان مى آورند كه معمولا كلماتى مانند اسم ها، فعل ها و صفات هستند و همچنين مى توانند كلمات را كنار يكديگر قرار دهند و جملات دو يا سه كلمه اى بسازند مانند: شير مى خوام، هاپو بازى كنيم. به ندرت هم كودكانى هستند كه بتوانند جملات پيچيده ترى بگويند مثل، بابا كى مى ياد خونه تا باهاش توپ بازى كنم؟
تعداد قابل ملاحظه اى از كودكان، در حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد، در اين سن از لحاظ گفتارى از ديگران عقب تر هستند. اگر كودك شما در ۲ سالگى كمتر از ۵۰ كلمه مى گويد و يا نمى تواند جملات دو كلمه اى بسازد از جمله كودكانى است كه دير به حرف مى افتند. به عقيده دكتر رسكورلا، دير به حرف افتادن كودكان زنگ خطرى به حساب نمى آيد ولى به خصوص در مورد بچه هاى ۵ ساله بهتر است كه موضوع را با پزشك كودك در ميان بگذاريد.
نگران كننده تر از همه عقب ماندگى در مورد فهميدن گفتار و يا آنچه كه فرزندتان درك مى كند است يكى از كارشناسان مى گويد: بيشتر كودكان يك ساله مى توانند دستورات ساده را عمل كنند به عنوان نمونه كفشت را پيدا كن. اگر فرزند ۱۸ ماهه شما به نظر مى رسد كه بعضى چيزها را نمى فهمد، بهتر است كه با دكتر مشورت كنيد اگر حرف هاى كودك شما براى همگان غير از شما نامفهوم است، اصلا نگران نشويد. يكى از متخصصان با مطالعه بين بچه هاى ۱۸ ماهه برآورد كرده است كه تنها ۲۵ درصد از آنچه كه فرزندتان مى گويد، مى تواند براى ديگران قابل درك باشد ( در مقابل نيز شما فقط ۹۵ درصد از صحبت هاى او را متوجه مى شويد) به اعتقاد پزشكان توانايى صحبت كردن در ميان كودكان متفاوت است و بهتر است تا ۳ سالگى نگران حرف زدن فرزند خود نباشيد.
كمك به شكوفايى گفتار در كودكان
پدر و مادر در پيشرفت زبانى كودكانشان نقش كليدى دارند. تحقيقات نشان داه كه در پيشرفت زبان دو بخش حياتى حائز اهميت است: تعداد كلماتى كه كودك مى شنود و دوم مقدار كمكى كه از ديگران مى گيرد. با تشويق و صحبت كردن بيشتر شما با كودكتان، دايره لغات او گسترش مى يابد.
برخى از روش هايى كه نقش اساسى در مكالمه كودك دارد:
بلند و رسا صحبت كنيد
به عقيده يكى از كارشناسان: هر كارى كه كودكتان انجام مى دهد، از لباس پوشيدن گرفته تا خوابيدن، فرصت خوبى براى استفاده از كلمات است، يك داستان دنباله دار، همراهى كردن با اشاره، لباست اينجاست، سرت را بالا كن، لغات جديدى را در ذهن او مى سازد و همچنين نشان مى دهد كه هر چيزى، اسمى دارد.
با آهنگ و موزن صحبت كنيد.
از زمانى كه كودكان قبل از حرف زدن با دانش حركات آشنا شوند، صحبت كردن به صورت آهنگين و با حركات دست بازى كردن براى آنها سودمند و مفيد است. مانند: با دست مثل عنكبوت راه رفتن يا حركات دايره وار چرخ هاى اتوبوس به گفته محققان معمولا بچه ها بيشتر كلماتى را كه در ترانه ها مى شنوند را به آسانى به خاطر مى سپارند.
واژه ها را يكى يكى اضافه كنيد
وقتى كه فرزند نوپاى شما بعضى چيزها را خود به خود مى گويد آن لغت را به كلمات ديگرش اضافه كنيد به عنوان نمونه، اگر او توپ مى گويد به او بگوييد: توپ قرمز يا توپ بزرگ. اين راهكار نه تنها دامنه لغات او را افزايش مى دهد، بلكه به او ياد مى دهد كه كلمات را تركيب كند.
بازى با واژه ها
كودك شما بايد بداند كه هر چيزى اسمى دارد و همچنين با استفاده از همين اسامى ارتباط برقرار كند. كتاب هاى مصور براى نشان دادن و ناميدن اسامى بسيار مفيد است.
 تحمل كنيد و صبور باشيد
يكى از متخصصان مى گويد: زمانى كه كودكان در پى واژه هايى هستند كه مى خواهند بيان كنند، فرصت دهيد، اگرچه معمولا براى شما خسته كننده است. همچنين از پريدن بين حرف هاى كودكان براى كامل كردن جملاتشان خوددارى كنيد. با اين كار به آنها فرصت مى دهيد تا از كلمات ذهنى خود استفاده كنند و شما توانايى هاى آنها را باور خواهيد كرد و اين راه بهترين تشويق و ترغيب در همه مراحل است.

يك شركت متخصص مطالعات مردم شناسى در پى يك تحقيق گسترده و فراگير دريافت كه رفتار خوانندگان جوان در مصرف فرآورده هاى خبرى عميقا با عادات نسل هاى پيشين متفاوت است.
اين تحقيق كه از سوى خبرگزارى آسوشيتدپرس در سال ۲۰۰۷ انجام شد الگوى استفاده از فرآورده هاى خبرى را در گروهى متشكل از ۱۸ مرد و زن بين سنين ۱۸ تا ۳۴ ساله در شش شهر بزرگ انگليس ، آمريكا و هند كه از لحاظ قومى و نژادى بسيار متفاوت بودند تجزيه و تحليل كرد.
مخاطبان جوان در استفاده از فرآورده هاى خبرى بود.
يك يافته مهم در اين مطالعه آن بود كه جوانان شركت كننده، مشتاق خواندن گزارش هاى عميق و با كيفيت هستند اما از آنجا كه با واقعيت ها و خبرهاى فورى و تازه ترين اخبار و يا خلاصه بمباران مى شوند براى دسترسى فورى به آنها مشكل دارند.
اين مطالعه همچنين نشان داد كه آنها نمى توانستند به طور كامل حواسشان را به خبرها بدهند زيرا تقريبا هميشه به طور همزمان سرگرم انجام كار ديگرى مثلا خواندن نامه هاى الكترونيكى هستند اين موضوع نشانگر آن است كه الگوهاى قديمى استفاده از فرآورده هاى خبرى كه مردم روى مبل ها مى نشستند و خبرهاى صبح و عصر را مى خواندند اكنون بسيار دستخوش تغيير شده است.
بنا به گفته را بى بلنيكوف يكى از محققان اين گروه پژوهشى، به نظر مى رسد رژيم هاى خبرى مصرف كنندگان به خاطر دريافت بيش از اندازه خبرها و عنوان هاى خبرى از حالت تعادل خارج شده است.
اين محققان به توليدكنندگان اخبار توصيه كردند راه هاى آسان ترى بيابند تا خوانندگان بتوانند به سراغ متن هاى مفصل و عميق بروند و از تازه ترين اطلاعات در زمينه خبرهاى فورى بپرهيزند.

مواد لازم:
آرد سفيد: ۲ ليوان، روغن و شير و شكر: هر كدام يك ليوان، سه عدد تخم مرغ و دوقاشق چايخورى بيكينگ پودر
شيوه پخت:
براى شروع آرد را با بيكينگ پودر يك بار الك كنيد. اكنون شكر و تخم مرغ را در يك ظرف ريخته و با چنگال (اگر همزن برقى نداريد) آن قدر بزنيد تا خوب سفت و سفيد يك دست شود سپس روغن، شير آرد و بكينگ پودر را در آن بريزيد و چند بار هم بزنيد.
قالب كيك را چرب كنيد و كمى آرد در كف و اطراف آن بپاشيد و مايه كيك را در اين قالب بريزيد.
فر را گرم كنيد و بعد از نيم ساعت سينى كيك را در فر با درجه حرارت ۱۶۰ بگذاريد وقتى كيك پخت و سرد شد آن را با خامه فرم گرفته تزيين كنيد.

فريده آقازاده طارانى
كارى و پودر آن كاملا هندى است و تهيه خورش كارى بى ترديد غذايى هندى به شمار مى رود. چنانچه مواد اوليه را آماده كرده باشيدزمان پخت اين خورش يك ساعت به طول مى انجامد.
مواد لازم براى ۵ نفر: مرغ تميز كرده شكم خالى: ۲۵۰/۱ كيلوگرم، ۱۵۰ گرم بادام هندى بونداده، ۱۰۰ گرم كارى، آبليموى تازه: يك قاشق غذاخورى، پياز سرخ شده: يك قاشق غذاخورى، هل و زنجبيل و جوز هندى كوبيده مجموعا يك قاشق مرباخورى.
شيوه پخت: مرغ را به همراه پياز و نمك و دو ليوان آب مى گذاريم بپزد. بادام را پس از چرخ كردن به مرغ اضافه مى كنيم و اجازه مى دهيم خورش آهسته بجوشد و به اصطلاح جا بيفتد. پس از جا افتادن خورش مرغ را از ظرف خارج كرده ، كارى ، هل ،زنجبيل و جوز هندى را به آب مرغ اضافه مى كنيم و پس از چند ريز جوش از روى حرارت بر مى داريم.
ممكن است بخواهيد مرغ را درسته در ديس سرو كنيد و يا براى سرو راحت تر آن را به قطعات كوچك تر درآوريد، در صورت تمايل مى توانيد از چند ساقه كرفس و يا سيب درختى زمانى كه كارى و ساير ادويه ها در خورش در حال جوش زدن هستند استفاده كنيد با اين تاكيد كه پيش از افزودن آنها به خورش، كمى در روغن تفت بدهيد. سفره شما با قاپ پلوى زعفرانى كه روى آن كشمش هاى سبز تفت داده شده خودنمايى مى كند، كامل خواهد بود.

نيوشا قره گزلو
گرچه ما ايرانى ها عادت به نوشيدن چاى روزانه داريم اما گاهى بد نيست در آشپزخانه نوشيدنى هاى گرم و خوش طعم ديگرى همچون نسكافه با خامه و يا كاپوچينو هم تدارك ببينيم . كودكان و نوجوانان به ويژه از اين دو نوشيدنى بيشتر استقبال مى كنند.
* نسكافه با خامه
مواد لازم: ۵ قاشق غذاخورى شيرخشك، ۲ قاشق غذاخورى نسكافه، يك قوطى خامه، آب جوش يك و نيم ليوان و مقدارى هم شكلات براى تزيين روى نسكافه.
* شيوه تهيه: شير و نسكافه و خامه را در مخلوط كن بريزيد تا حسابى مخلوط شوند اكنون آب جوش را به آن بيفزاييد و سپس از موادى كه به اين ترتيب آماده شده است در فنجان بريزيد و آن گاه روى آن را با شكلات تزيين كنيد. اين مقدار مواد براى سه فنجان نسكافه با خامه كافى است.
* كاپوچينو
كاپوچينو نوعى شير قهوه ايتاليايى است كه در اصل با اسپرسو، شير داغ و كف شير تهيه مى شود. گفته مى شود كاپوچينو نام فرقه اى از راهبان كاتوليك است كه معمولا چهره رنگ پريده اى دارند و كلاه سياهى بر سر مى گذارند و ايتاليايى ها كف شير و قهوه پاشيده شده روى آن را شبيه راهبان كاپوچينو مى دانند و اين وجه تسميه از آنجا آمده است.
شيوه تهيه: درست كردن اين نوع كاپوچينو اصلا نيازى به دستگاه هاى پيچيده ندارد از همان همزن برقى مى توانيد استفاده كنيد. اول شير را داغ كنيد( جوش نيايد) سپس با همزن، هم بزنيد تا به اندازه دو برابر حجم شير كف كند. از همين ماده كف كرده در فنجان بريزيد و به اندازه دلخواهتان به آن نسكافه ( قهوه آماده) بيفزاييد و هم بزنيد و چنانچه دانه قهوه در آشپزخانه داريد مى توانيد روى فنجان را با دانه هاى قهوه تزيين كنيد.
 دومين شيوه تهيه كاپوچينو: در اين طرز تهيه ديگر از شير كف كرده و نسكافه و دانه هاى قهوه خبرى نيست!
مواد لازم: شيرخشك: ۲ قاشق غذاخورى، يك قاشق مرباخورى خامه، كمى وانيل، يك ليوان آب جوش، در صورت تمايل كمى شكر و پودر كاكائو براى تزيين.
طرز تهيه: تمام مواد را به مدت يك دقيقه در مخلوط كن مى ريزيم تا خوب مخلوط شوند اكنون مخلوط را در يك ليوان يا فنجان ريخته و روى آن را كمى پودر كاكائو مى ريزيم.

تغذيه و رژيم غذايى مناسب از موارد مهمى است كه بيماران مبتلا به ام اس بهتر است به آن توجه كافى داشته باشد. تحقيقات انجام شده و صورت گرفته در زمينه رژيم غذايى بيماران مبتلا به ام اس نشان داده است كه اين گروه از بيماران بايد به ميزان و نوع چربى مصرفى روزانه خود توجه داشته باشند.
به اين دسته از بيماران توصيه مى شود كه چربى هاى گياهى غير از اشباع را جايگزين چربى هاى حيوان اشباع كنند. چربى هاى گياهى شامل روغن هسته انگور، روغن زيتون ،روغن ذرت ،روغن آفتابگردان، بادام زمينى ، چربى هاى حيوانى و انواع سس هاى مايونز كه داراى چربى زياد هستند، فرآورده هاى لبنى چرب، غذاهاى چرب به ويژه گوشت هاى چرب به شدت مضرند. علاوه بر آن غذاى بسيار شيرين مانند: انواع شكلات ها، كيك ها، بيسكويت ها و نيز غذاهاى حساسيت زايى چون سيب زمينى، شير، بادمجان، گوجه فرنگى، مخمرها، انواع مواد افزودنى و نگهدارنده خوراكى دردسرها، كنسروها، نوشابه ها و آب ميوه هاى بسته بندى شده در اين گروه از بيماران تاثير سويى خواهد داشت.
گاه برخى از رژيم هاى غذايى به علت گنجانده شدن مواد غذايى نامناسب منجر به مسموميت بيمار خواهد شد.
قهوه، الكل و چاى از شمار موادى هستند كه به شدت براى اين بيماران مضر است ولى گاه در برخى از برنامه هاى غذايى مصرف مواد به دفعات تكرار شده است.
مواد غذايى مفيد براى بيماران مبتلا به ام اس عبارتند از: چربى هاى امگا ۳ مانند انواع ماهى، روغن سويا و كانولا، جوانه گندم، گردو، روغن تخم كتان، سبزيجاتى كه داراى برگ سبز پررنگ هستند وروغن كبد ماهى پيشنهاد مى شود كه اين دسته از بيماران از مايعات بيشترى استفاده كرد و روزانه ۸ ليوان آب بنوشند.
مصرف ويتامين D به واسطه بالا بردن ميزان جذب كلسيم در رژيم غذايى اين بيماران نقش بسزايى دارد.
مبتلايان به ام اس در رژيم غذايى ويتامين هايى چون گروه B، C، E، املاح معدنى، منگنز، منيزيم، روى به ميزان كافى گنجانده شود. در اين حال از مصرف زياد از حد ويتامين هايى چون A، و B6 خوددارى كنند.
علاوه بر رژيم غذايى مناسب انجام تمرينات ورزشى، حركات فيزيكى بدن از بروز مشكلاتى چون افسردگى، ايجاد اختلال در سيستم قلبى عروقى پيشگيرى مى كند.
همچنين اين حركات در فعاليت هاى دستگاه گوارش و حتى در روابط اجتماعى و فعاليت هاى بيرون از منزل تاثيرگذار است.
كم تحركى در افراد مبتلا به ام اس منجر به بروز عواملى چون انسداد شريان ها، سستى ماهيچه ها، كاهش تراكم استخوانى و افزايش درصد شكستگى استخوان و اختلالات تنفسى خواهد شد.
البته برنامه هاى ورزشى بايد با توجه به ميزان توانايى وقدرت بدنى فرد بيمار تنظيم شوند.
به عنوان مثال: مدت زمان ورزش كردن بسيار مهم است و با اين تاكيد كه در روزهاى گرم آفتابى انجام نشود چرا كه منجر به خستگى و بروز اختلالات تنفسى از بيمار خواهد شد.
پروين رامين - كارشناسى پرستارى